Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), Türkiye'nin sosyal, hukuki ve akademik hayatını yakından ilgilendiren son derece kritik bir haftalık çalışma takvimine giriyor. Milli Dayanışma Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu çatısı altında sürdürülen görüşmelerde sona yaklaşılırken, çerçeve yasa teklifinin kısa süre içerisinde meclis başkanlığına sunulması bekleniyor. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş ile parti koordinatörlerinin gerçekleştireceği son değerlendirme toplantılarının ardından Adalet Komisyonu’na sevk edilmesi planlanan metin, meclis gündeminin en üst sırasına yerleşmiş durumda. Siyasi partiler arasındaki ziyaret trafiği sürerken, Genel Kurul salonunda ise doğrudan gençleri ve akademiyi ilgilendiren dev bir reform paketi mesaiye konu olacak.
Üniversitelerden ilişiği kesilen binlerce genç için af heyecanı başlıyor
Genel Kurul’da bu hafta ele alınacak Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, en çok beklenen başlık olan öğrenci affı düzenlemesini içeriyor. Lisans, ön lisans, lisans tamamlama ve lisansüstü düzeyde eğitim alırken her ne sebeple olursa olsun üniversitelerle ilişiği kesilmiş olan binlerce kişiye yeniden öğrencilik hakkı tanınıyor. Düzenlemenin yasalaşmasının ardından hak sahipleri, 4 aylık başvuru süresi içerisinde eski kurumlarına müracaat edebilecek. Komisyon aşamasında eklenen kritik önerge doğrultusunda, daha önce benzer bir aftan yararlanmamış gençlerin 2026-2027 eğitim-öğretim yılında amfilere dönmesinin önü açıldı. Ancak güvenlik ve askeri hiyerarşi mülahazalarıyla Polis Akademisi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile Milli Savunma Üniversitesi’ne bağlı askeri okul öğrencileri bu af kapsamının tamamen dışında tutuldu.
Akademik etik ihlallerine ve para karşılığı tez yazımına ağır yaptırımlar geliyor
Meclis gündemindeki teklif sadece öğrenci dönüşlerini kapsamakla kalmıyor; bilimsel niteliği ve akademik etik ilkelerini korumaya dönük sert yaptırımları da beraberinde getiriyor. Mevcut uygulamada başkasına ait tez veya yayınları unvan almak için kullananlara uygulanan meslekten çıkarma cezası genisletiliyor. Artık para karşılığında ya da ücretsiz olarak başkaları adına tez üreten, unvan almak amacıyla usulsüz yayın hazırlayan ve bu merdiven altı akademik piyasaya aracılık eden personel de direkt meslekten ihraç edilecek. Öte yandan kurum kadrolarına yeni katılması planlanan tüm akademisyenler için Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu kapsamında güvenlik soruşturması yapılması zorunluluğu mevzuata ekleniyor.
Devlet üniversiteleri yurt dışında kampüs kuracak ve ortak teknoloji ofisleri açacak
Türkiye'nin yükseköğretim alanındaki uluslararası rekabet gücünü artırmayı hedefleyen yeni yasal düzenleme, devlet üniversitelerine sınır ötesinde doğrudan yurt dışında kampüs açma ve tesis kurma yetkisi veriyor. Bu sayede hem ilgili ülkelerin yerel öğrencilerine hem de Türkiye'den merkezi sınavla gidecek gençlere eğitim sunulacak. Ayrıca üniversiteler arası iş birliğini artırmak adına ortak teknoloji transferi ve kuluçka merkezleri kurulmasının önü açılıyor. Özel sektör tüzel kişilerinin de sermaye koyarak ortak olabileceği bu ortak ofis yapıları, elde edilen bilgi birikimini ve bilimsel buluşları ticarileştirmek amacıyla şirketleşebilecek. Anadolu'daki devlet üniversitelerinde çalışan tecrübeli akademisyenlere 67 yaşından sonra sözleşmeli çalışma imkanı verilerek tecrübenin yerinde kalması hedeflenirken, Türk Cumhuriyetleri’nden davet alan öğretim elemanlarına da 3 yıla kadar özlük hakları korunarak izin verilebilecek.
İletilen kanun maddelerinin tamamlanmasıyla birlikte meclis, hem iç siyasal süreçlerin hukuki altyapısını hem de eğitimin geleceğini şekillendiren yoğun bir çalışma maratonunu geride bırakacak.
