Türkiye’de milyonlarca çalışanın yakından takip ettiği yıllık izin sürelerine ilişkin düzenleme yeniden gündemin önemli başlıklarından biri haline geldi. CHP Ankara Milletvekili Deniz Demir tarafından daha önce Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan İş Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, mevcut yıllık ücretli izin sürelerinin artırılmasını öngörüyor. Teklifin yasalaşması durumunda özellikle özel sektör çalışanlarının yıllık izin haklarında önemli artış yaşanacak. Ancak düzenleme henüz yürürlüğe girmiş değil. Mevcut izin süreleri uygulanmaya devam ediyor.
Yıllık izinler kaç gün olacak?
Teklifte çalışanların hizmet süresine bağlı olarak yıllık ücretli izin haklarının yeniden belirlenmesi isteniyor. Buna göre hizmet süresi 1 yıldan 5 yıla kadar olan çalışanların yıllık izninin en az 20 gün olması öngörülüyor. 5 yıldan fazla ve 15 yıldan az kıdemi bulunan çalışanlar için en az 25 gün, 15 yıl ve üzerinde kıdemi bulunan çalışanlar için ise en az 30 gün yıllık ücretli izin verilmesi talep ediliyor. Düzenleme kabul edilirse mevcut sisteme göre her kıdem grubunda yıllık izin hakkı artacak.
Mevcut izinler kaç gün?
Yürürlükteki İş Kanunu kapsamında yıllık ücretli izin süreleri çalışanın aynı işverene bağlı hizmet süresine göre belirleniyor. Mevcut uygulamada 1 yıldan 5 yıla kadar kıdemi bulunan çalışanlara en az 14 gün, 5 yıldan fazla ve 15 yıldan az kıdemi bulunanlara en az 20 gün, 15 yıl ve daha fazla kıdemi bulunanlara ise en az 26 gün yıllık ücretli izin veriliyor. Teklifin kabul edilmesi halinde ortaya çıkacak değişiklik şöyle olacak:
| Kıdem süresi | Mevcut izin | Teklif edilen |
|---|---|---|
| 1-5 yıl | 14 gün | 20 gün |
| 5-15 yıl | 20 gün | 25 gün |
| 15 yıl ve üzeri | 26 gün | 30 gün |
Buna göre ilk kıdem grubunda yıllık izin 6 gün, ikinci grupta 5 gün, en kıdemli çalışanlarda ise 4 gün artacak.
18 yaş altı ve 50 yaş üstüne ayrı düzenleme
Kanun teklifinde yaşa bağlı yıllık izin hakları konusunda da düzenleme öngörülüyor. Buna göre 18 yaş ve altındaki çalışanlar ile 50 yaş ve üzerindeki çalışanların yıllık ücretli izinlerinin 25 günden az olmaması talep ediliyor. Bu düzenlemeyle yaş nedeniyle özel olarak korunması öngörülen çalışanların dinlenme sürelerinin artırılması amaçlanıyor.
Yer altında çalışanlara 4 gün ilave
Teklifte ağır çalışma koşullarının bulunduğu iş kollarında çalışanlara ilişkin hükümlere de yer veriliyor. Yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin sürelerine 4'er gün ilave edilmesi öngörülüyor. Böylece ağır ve riskli çalışma şartları altında görev yapan çalışanların daha uzun süre dinlenebilmesinin önü açılmak isteniyor.
İşçi ve memur arasındaki fark gündemde
Teklifin temel gerekçelerinden biri de özel sektör çalışanları ile devlet memurları arasındaki yıllık izin farklılığı. Düzenlemeyle özel sektörde çalışanların izin haklarının genişletilmesi ve uzun çalışma süreleri karşısında dinlenme hakkının güçlendirilmesi hedefleniyor. Türkiye’de özel sektör işletmelerinin önemli bölümünde kanunda belirlenen asgari yıllık izin sürelerinin uygulandığı dikkate alındığında, düzenlemenin yasalaşması milyonlarca çalışanın doğrudan izin hakkını etkileyebilecek.
Hemen yürürlüğe girmeyecek
Çalışanların dikkat etmesi gereken en önemli nokta ise teklifin henüz yasalaşmamış olması. TBMM’ye sunulan bir kanun teklifinin yürürlüğe girebilmesi için ilgili yasama süreçlerinden geçmesi, Genel Kurulda kabul edilmesi ve yürürlük aşamasının tamamlanması gerekiyor. Dolayısıyla çalışanların yıllık izinleri şu aşamada 20, 25 ve 30 güne çıkarılmış değil. Mevcut 14, 20 ve 26 günlük asgari süreler uygulanmaya devam ediyor. Teklifin yasalaşması halinde ise çalışma hayatında milyonlarca kişiyi ilgilendiren yıllık ücretli izin sisteminde önemli bir değişiklik yapılmış olacak.
