Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü ile Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının güncel verileri, Türkiye'deki aktif fay hatları ve yüksek deprem tehlikesi bulunan yerleşim merkezlerini ortaya koydu. MTA'nın 2026 yılı çalışmasında 700 fay veya fay segmenti haritalanırken İstanbul, Kocaeli, Sakarya, İzmir ve Erzincan yüksek deprem tehlikesi taşıyan iller arasında sıralandı. Türkiye'nin deprem gerçeği, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) tarafından 13 yıl aradan sonra güncellenen diri fay haritasıyla bir kez daha gündeme geldi. Haziran 2026'da tanıtılan yeni haritada, 2013 yılında 485 olarak belirlenen diri fay sayısı 700'e yükseldi. İstanbul, Kocaeli, Sakarya, İzmir ve Erzincan aktif faylara yakınlıkları ve deprem tehlikesi açısından dikkat çeken şehirler arasında bulunuyor.
İzmir'de deprem tehlikesi neden yüksek?
Türkiye'de deprem tehlikesi en yüksek yerleşim merkezleri arasında İstanbul, Kocaeli, Sakarya, İzmir ve Erzincan yer alıyor. AFAD ve MTA tarafından yayımlanan resmi haritalarda illeri birinciden beşinciye doğru derecelendiren kesin bir sıralama listesi bulunmuyor. Kurumların teknik raporları bu beş kenti resmi bir sıralama olarak değil, aktif fay hatlarına yakınlıkları ve yüksek yer ivmesi değerleriyle deprem tehlikesinin yoğunlaştığı örnek merkezler olarak tanımlıyor. Marmara Denizi'nden geçen Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun etki alanındaki İstanbul'da yoğun nüfus, mevcut yapı stoku ve kritik altyapı tesisleri olası sarsıntıların yaratacağı etkiyi doğrudan büyütüyor. Ege Bölgesi'nin en büyük kenti İzmir, hem karada hem de denizde bulunan aktif fayların etkisi altında yer alıyor. Kentin çevresindeki fay sistemleri, farklı büyüklüklerde deprem üretme potansiyeli taşıyor. İzmir'in deprem tehlikesini artıran unsurlar arasında İzmir Fayı, Tuzla Fayı, Seferihisar Fayı, Gülbahçe Fay Zonu, Menemen Fay Zonu ve Kemalpaşa Fayı gibi sismik kaynaklar bulunuyor. Uzmanların üzerinde durduğu bir diğer konu ise kent merkezindeki bazı yerleşim alanlarının zemin özellikleri ve mevcut yapı stokunun dayanıklılığı.
İzmir'in hangi ilçelerinde faylar bulunuyor?
İzmir İl Afet Risk Azaltma Planı'nda kentin farklı bölgelerini etkileyebilecek çok sayıda fay tanımlanıyor. Bunlar arasında Bergama, Dikili, Foça, Menemen, Kemalpaşa, Seferihisar, Gümüldür ve Çeşme çevresindeki tektonik yapılar dikkat çekiyor. Urla ve Karaburun Yarımadası çevresindeki Gülbahçe ve Mordoğan fayları da bölgenin deprem tehlikesi değerlendirmelerinde önemli yer tutuyor. Bununla birlikte bir ilçede fay bulunması, o ilçedeki bütün mahallelerin veya binaların aynı düzeyde risk taşıdığı anlamına gelmiyor. Deprem tehlikesinin yerleşim ve bina ölçeğinde ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor.
Bayraklı'daki yıkım zemin gerçeğini gösterdi
İzmir'in deprem tehlikesi açısından dikkat çekmesinin nedenlerinden biri de 30 Ekim 2020'de yaşanan Ege Denizi depremi oldu. Merkez üssü İzmir kent merkezinden uzakta olmasına rağmen depremde özellikle Bayraklı'daki bazı binalarda ağır yıkım yaşandı. Bu durum, yapıların dayanıklılığının yanında zemin koşullarının da deprem sırasında oluşabilecek hasarı etkilediğini gösterdi. Özellikle alüvyon zeminlerde sarsıntının büyümesi ve uygun koşullarda sıvılaşma meydana gelmesi, mühendislik çalışmalarında dikkate alınması gereken başlıca tehlikeler arasında bulunuyor.
Türkiye'de hangi 5 il öne çıkıyor?
Deprem tehlikesinin yoğun olduğu şehirler arasında İstanbul, Kocaeli, Sakarya, İzmir ve Erzincan bulunuyor. İstanbul, Marmara Denizi'ndeki Kuzey Anadolu Fay Zonu ve yoğun nüfusuyla; Kocaeli ve Sakarya, 1999 depremlerinin ağır sonuçları ve aktif faylara yakınlıklarıyla öne çıkıyor. Erzincan ise Kuzey Anadolu Fay Zonu üzerindeki konumu ve geçmişte yaşadığı büyük depremler nedeniyle dikkat çekiyor. İzmir'de de çok sayıda aktif fay, farklı zemin özellikleri ve yoğun kentleşme deprem hazırlıklarını önemli hale getiriyor. Bu beş il örnek olarak öne çıksa da Türkiye'nin farklı bölgelerinde de yüksek deprem tehlikesine sahip çok sayıda yerleşim bulunuyor.
MTA'nın yeni haritasında 700 fay yer alıyor
MTA tarafından 22 Haziran 2026'da tanıtılan Türkiye Diri Fay Haritası, saha araştırmaları ve bilimsel çalışmalar sonucunda yenilendi. Önceki haritada 485 olan diri fay sayısı, yeni değerlendirmeler ve belirlenen faylarla birlikte 700'e çıktı. Güncelleme kapsamında fayların konumları ve özellikleri yeniden değerlendirilirken, daha önce haritalanmamış bazı yapılar da çalışmaya dahil edildi. Yeni haritanın deprem tehlikesinin analiz edilmesi, altyapı yatırımlarının planlanması ve afet zararlarının azaltılmasına yönelik çalışmalarda kullanılması hedefleniyor.
Deprem tehlikesi ile deprem riski aynı şey değil
AFAD'ın 1 Ocak 2019'da yürürlüğe giren Türkiye Deprem Tehlike Haritası, eski birinci, ikinci ve üçüncü derece deprem bölgesi sınıflandırması yerine koordinat bazlı yer ivmesi değerlerini esas alıyor. Deprem tehlikesi, belirli bir noktada yaşanabilecek sarsıntının özellikleriyle ilgiliyken deprem riski; nüfus, yapıların dayanıklılığı, zemin koşulları ve olası kayıplar gibi unsurlarla birlikte değerlendiriliyor. Bu nedenle bir kentin deprem tehlikesinin yüksek olması, oradaki her binanın aynı ölçüde risk taşıdığı anlamına gelmiyor.
İzmirliler deprem tehlikesini nasıl öğrenebilir?
İzmir'de yaşayan vatandaşlar, bulundukları bölgenin deprem tehlikesine ilişkin bilgilere AFAD'ın Türkiye Deprem Tehlike Haritası üzerinden ulaşabiliyor. MTA'nın güncellenen diri fay haritası da kent ve çevresindeki fayların konumlarının incelenmesine imkân sağlıyor. Ancak bu haritalar tek başına bir binanın güvenli olup olmadığını göstermiyor. Yapı güvenliğinin belirlenebilmesi için binanın taşıyıcı sistemi, yapım özellikleri, zemin etüdü ve mühendislik değerlendirmelerinin birlikte ele alınması gerekiyor.





