Ege Genç İş İnsanları Derneği (EGİAD), kent ve bölge ekonomisinin geleceğini doğrudan ilgilendiren kritik bir araştırmayı kamuoyuna duyurdu. EGİAD Think Tank bünyesinde hazırlanan “Yaratıcı Yıkım Sürecinde İzmir: Üçüz Dönüşüm Çağında İşgücü, Beceriler ve Yeni Fırsatlar” başlıklı rapor; yapay zekâ, yeşil dönüşüm ve dijitalleşmenin işgücü piyasasında yarattığı sarsıcı etkileri bilimsel verilerle gözler önüne serdi. Dernek merkezinde iş dünyası temsilcileri, akademisyenler ve genç girişimcilerin geniş katılımıyla gerçekleşen tanıtım toplantısında, üretim modellerinin baştan sona değiştiği ve kentin acil bir beceri dönüşümüne ihtiyaç duyduğu kaydedildi
İzmir’de Genç İşsizlik Alarm Veriyor: Türkiye Ortalamasının 5,3 Puan Üzerinde
Araştırmada TÜİK ve İŞKUR verilerine dayanılarak sunulan 2024 yılı göstergeleri, kentteki insan kaynağı potansiyeli ile istihdam arasındaki derin tezatlığı net bir biçimde sergiledi. Türkiye genelinde 15–24 yaş grubundaki genç işsizlik oranı yüzde 16 düzeyindeyken, İzmir’de bu oran yüzde 21,3 olarak ölçüldü. Kentte genç nüfusun işgücüne katılım oranının yüzde 52 ile Türkiye ortalamasını aşmasına rağmen iş bulmakta zorlanması, temel sorunun çalışma isteksizliği değil; sektörlerin talep ettiği beceriler ile gençlerin donanımı arasındaki yapısal kopukluk olduğunu ortaya koydu.
Raporda, iş dünyasından yükselen "nitelikli çalışan bulamıyoruz" serzenişi ile iş arayan gençlerin dile getirdiği "uygun iş bulamıyoruz" çıkmazının aslında aynı madalyonun iki yüzü olduğuna işaret edildi. Kent genelinde toptan bir yetersizlikten ziyade beceri açığı, beceri kıtlığı ve beceri eskimesinin aynı anda yaşandığı vurgulandı.
M. Kaan Özhelvacı: "Mesele İşlerin Yok Olması Değil, Biçim Değiştirmesi"
Toplantının açılış konuşmasını gerçekleştiren EGİAD Yönetim Kurulu Başkanı M. Kaan Özhelvacı, EGİAD'ın 900'ü aşkın üyesi ve 200 bin kişilik istihdam gücüyle yalnızca gündemi takip eden değil, çözüm üreten bir yapı olduğunu vurguladı. İktisatçı Joseph Schumpeter’in yaratıcı yıkım kuramının yapay zekâ devrimiyle birlikte yeniden küresel odak haline geldiğini belirten Özhelvacı, 2025 Nobel Ekonomi Ödülü’nün yenilikçiliğe dayalı büyüme teorisyenlerine verilmesinin bu durumu tescillediğini hatırlattı.
Özhelvacı, dönüşümün getirdiği riskler kadar fırsatların da doğru okunması gerektiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Yaratıcı yıkım, yalnızca ortadan kalkan işler demek değildir; yeni sektörler, yeni beceriler ve taze girişimler anlamına gelir. Şirketler arasındaki rekabet artık sermaye kadar insan kaynağının uyum hızıyla belirleniyor. İzmir'de meslekler tamamen silinmiyor, iş yapış biçimleri kökten değişiyor. İhtiyacımız geçici reçeteler değil; kamu, üniversite ve özel sektörün ortak aklıyla inşa edilecek sürdürülebilir bir beceri ekosistemidir."
Dönüşüm Baskısı Altındaki Sektörler: İmalat, Lojistik ve Hizmetler
Araştırma, İzmir sanayisi ve ticaretinde kritik paya sahip olan sektörlerin teknolojik baskı altında yeniden yapılandığını ortaya koydu. Ege Üniversitesi Öğretim Üyeleri Doç. Dr. Elif Tunalı Çalışkan, Doç. Dr. Gülçin Gürel Günal ve Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi’nden Doç. Dr. Işıl Kurnaz tarafından yürütülen saha analizleri kapsamında; 40 iş insanı, 20 teknopark ve kuluçka merkezi yetkilisi ile 9 sivil toplum örgütünün görüşleri derlendi.
Yapılan incelemelere göre;
-
Giyim ve Gıda İmalatı: Otomasyon, dijital izlenebilirlik, kaynak verimliliği ve yeşil üretim normları nedeniyle yoğun biçimde yeniden beceri kazandırma (reskilling) sürecine girdi.
-
Ulaştırma ve Taşımacılık: Akıllı lojistik ve yeşil lojistik sistemlerine entegrasyon zorunluluğu nedeniyle görev tanımlarını bütünüyle güncelliyor.
-
Eğitim ve Sağlık: İnsan odaklı yapısı nedeniyle krizlere karşı en dayanıklı ve kentin stratejik avantajını koruyan alanlar olarak öne çıkıyor
Prof. Dr. Serdar Sayan: "Türkiye Bu Tartışmada Geç Kalmamalı"
Etkinliğin konuk konuşmacısı TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Serdar Sayan, küresel ölçekte yaşanan yaratıcı yıkım dalgasının Türkiye'nin uzun vadeli rekabet gücünü doğrudan tayin edeceğini ifade etti. Türkiye'de ekonomi tartışmalarının genellikle kısa vadeli finansal dalgalanmalar üzerinden yürüdüğüne dikkat çeken Sayan, kalıcı refah için verimlilik artışı ve teknolojik dönüşümün şart olduğunu aktardı.
Sayan, Marshall Planı sürecinde tarımda makineleşmenin iş gücünü sanayiye yönlendirmesini örnek göstererek, günümüzde de yapay zekânın hizmet ve sanayi sektörlerinde benzer bir sıçramayı zorunlu kıldığını; İzmir'in sanayi birikimi ve hizmet ekonomisiyle bu değişimi yönetecek en uygun kent olduğunu belirtti.
İzmir’in İstihdam Geleceği İçin 6 Stratejik Politika Önerisi
Rapor kapsamında hazırlanan somut yol haritası, kentin iş gücü profilini geleceğin gereksinimlerine hazırlayacak 6 temel politika ayağına dayanıyor:
-
İzmir Beceri Öngörü ve Erken Uyarı Sistemi: Kurulacak "İzmir Beceri Bilgi Platformu" ile sektörlerin talep ettiği anlık ve gelecekteki yetkinlikler veri odaklı biçimde izlenecek, eğitim kurumlarıyla senkronize edilecek.
-
Sektör Odaklı Beceri Dönüşümü ve Uyum Modeli: Her sektörün kendi yapısına uygun beceri haritaları çıkarılarak mevcut çalışanların teknolojiye uyumu sağlanacak ve meslekler arası geçişler desteklenecek.
-
Yeni Fırsatlara Geçiş ve Kariyer Başlangıç Programı: Genç istihdamını hızlandırmak için mikro stajlar ve proje tabanlı işbirlikleri devreye alınacak; iş hayatından uzaklaşan kadınlar için beceri tazeleme merkezleri kurulacak.
-
Dijital Beceri Pasaportu: Çalışanların sadece örgün diplomalarını değil; proje, sertifika, staj ve gönüllülük çalışmalarından edindikleri pratik kazanımları doğrulanabilir bir dijital kimliğe dönüştürmesi sağlanacak.
-
Firmalarda Üçüz Dönüşüm Kapasitesinin Geliştirilmesi: İşletmelerin iç bünyelerinde çalışan yetkinlik envanterleri çıkarılacak, şirket içi beceri kampları (bootcamp) ve uygulamalı akademiler kurulacak.
-
Ortak Beceri Ekosisteminin Kurumsallaşması: Kamu kurumları, belediyeler, üniversiteler, teknoparklar ve sanayi odalarının ortak bir beceri terminolojisi ve veri havuzu üzerinden hareket etmesi güvenceye alınacak.
Ankara ve İzmir Ziyaretleriyle Rapor Karar Vericilere Taşınacak
Geçmiş yıllardaki çalışmalarının Orta Vadeli Program’da (OVP) yer bulduğunu hatırlatan M. Kaan Özhelvacı, raporu 3–4 Kasım tarihlerinde Ankara’da Cumhurbaşkanlığı, TBMM, ilgili bakanlıklar ve siyasi parti yetkililerine doğrudan sunacaklarını bildirdi. Heyet ayrıca 10 Kasım öncesinde Anıtkabir’i ziyaret ederek Ata'nın huzuruna çıkacak. Yerel düzeyde ise İzmir Büyükşehir Belediyesi, İl Millî Eğitim Müdürlüğü, İZTO, EBSO ve kentteki üniversitelerle ortak çalışma masaları kurulması planlanıyor.
