Sıfır kilometre araç satın alan milyonlarca sürücüyü ve otomotiv sektörünü yakından ilgilendiren tarihi bir hukuki karar kesinleşti. İzmir'de gerçekleşen olayda, sıfır kilometre olarak bayiden teslim alınan otomobilin tavan bölgesinde bir süre sonra meydana gelen boya dökülmeleri ve kabarmaları üzerine başlayan yargı süreci, tüketici lehine zaferle sonuçlandı. Satıcı firmanın hasarın dış etkenlerden kaynaklandığını savunarak sorumluluk kabul etmemesi üzerine yargıya taşınan olayda, yüksek mahkeme tüketicilerin haklarını koruyan emsal nitelikte bir hükme imza attı. Dava konusu olayda tavan boyasındaki kusuru inceleyen uzman heyetin raporları doğrultusunda hareket eden yüksek yargı, araçtaki sorunun imalat aşamasından kaynaklanan gizli ayıp olduğuna kanaat getirdi.
Tavan boyasındaki kabarmanın ardından başlayan hukuk mücadelesi
Hukuki sürece konu olan olay, İzmir'de yaşayan bir tüketicinin Ocak 2020 tarihinde 246 bin 975 lira 36 kuruş ödeyerek sıfır kilometre otomobil satın almasıyla başladı. Otomobilini sorunsuz bir şekilde kullanmayı bekleyen araç sahibi, bir süre sonra aracın tavan kaportasında boya kabarmaları ve tavan yüzeyinde deformasyonlar fark etti. Durumu derhal yetkili servise ve satıcı firmaya bildiren araç sahibi, oluşan bu görsel ve fiziksel ayıbın garanti kapsamında değerlendirilerek giderilmesini veya aracın yenisiyle değiştirilmesini talep etti.
Ancak otomobil satışını gerçekleştiren şirket, tavan boyasındaki bu kusurun üretim aşamasıyla ilgisi olmadığını öne sürerek talebi geri çevirdi. Şirket yetkilileri, tavan bölgesinde oluşan hasarın dış çevresel etkenlerden kaynaklandığını iddia ederek herhangi bir değişim veya garanti işlemi yapmayı reddetti. Şirketin olumsuz yanıtı üzerine haklarını yasal yollardan aramaya karar veren tüketici, avukatı aracılığıyla İzmir 8. Tüketici Mahkemesi bünyesinde dava açarak ayıplı aracın tüm haklarıyla birlikte ayıpsız misliyle değişim sürecine tabi tutulmasını talep etti.
Bilirkişi incelemesi imalat hatasını net bir şekilde ortaya koydu
Yerel mahkemede görülen dava kapsamında, araç üzerindeki teknik iddiaların ve boya kusurlarının tespiti amacıyla akademik uzmanlardan oluşan bağımsız bir heyet görevlendirildi. Otomotiv alanında uzmanlaşmış bir öğretim üyesi ile kimya yüksek mühendisinden oluşan bilirkişi heyeti, dava konusu aracı detaylı bir teknik incelemeye tabi tuttu. Hassas boya kalınlık test cihazı ve mikroskobik analiz ekipmanlarıyla yapılan ölçümlerde, aracın tavan boyasındaki kusurların herhangi bir dış etkene dayanmadığı somut verilerle tescillendi.
Hazırlanan detaylı bilirkişi raporu doğrultusunda, tavan kaportasındaki boya kabarıklarının henüz fabrikadaki üretim ve fırınlama sürecinde meydana gelen bir teknik aksaklıktan kaynaklandığı açıkça ifade edildi. Raporda, sorunun tamamen fabrika çıkışlı bir imalat hatası olduğu ve kullanıcının herhangi bir ihmalinin ya da dış müdahalesinin bulunmadığı vurgulandı. Raporu ve taraf delillerini değerlendiren yerel mahkeme, tüketicinin sıfır kilometre olarak aldığı bir aracı bu haliyle kullanmaya mecbur bırakılamayacağına hükmetti. Mahkeme, tüketici hakları mevzuatı gereğince ayıplı otomobilin ayıpsız misliyle değiştirilmesine karar verdi.
İstinaf ve Yargıtay süreçleriyle emsal karar kesinleşti
Davalı şirket ve satıcı tarafın yerel mahkemenin değişim kararına itiraz etmesi üzerine dosya istinaf incelemesi için Bölge Adliye Mahkemesi'ne taşındı. Dosyayı inceleyen İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, ilk derece mahkemesinin kararını hukuka uygun buldu. İstinaf dairesi kararında; araçtaki ayıbın oluşmasında tüketicinin hiçbir kusurunun bulunmadığını, sorunun dış etkenlerden değil doğrudan fabrika üretiminden kaynaklandığını ve sıfır bir araçtan beklenen makul niteliklerin karşılanmadığını belirterek davalı tarafın istinaf başvurusunu esastan reddetti.
İstinaf kararının da davalı şirket tarafından temyiz edilmesi üzerine nihai inceleme mercii olarak dosya Yargıtay gündemine geldi. Dosyayı ayrıntılı şekilde inceleyen Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, otomotiv sektöründe geniş yankı uyandıracak kararını açıkladı. Daire; araçtaki kusurun gizli ayıp niteliğinde olduğunu, bilirkişi heyetinin akademik yeterliliğe sahip uzmanlardan oluştuğunu ve ayıbın yasal süresi içerisinde satıcıya bildirildiğini vurguladı. Tüketicinin sıfır araç alırken ayıpsız ürün teslim alma hakkının ihlal edildiğine dikkat çeken Yargıtay, davalıların temyiz itirazlarını reddederek ayıpsız misliyle değişim kararını oy birliğiyle onadı. Karar doğrultusunda sıfır kilometre araçlarda sonradan ortaya çıkan üretim boya hatalarının doğrudan değişim sebebi sayılacağı içtihat altına alındı.
