SEMİ TEKTAŞ/İzmir Büyükşehir Belediye Meclis Üyesi ve Çevre ve Sağlık Komisyonu Başkanı Mustafa Vatansever, Aliağa'daki HABAŞ Demir Çelik fabrikasında meydana gelen patlama ve yangının ardından sanayi tesislerinde yaşanabilecek yanık kazalarına ilişkin kapsamlı bir değerlendirme hazırladı. Bilimsel araştırmalardan yararlanılarak hazırlanan sekiz sayfalık çalışmada, ağır sanayi bölgelerinde yeni hastane ve yanık merkezi kurulması tartışmalarına farklı bir yaklaşım getirildi. Vatansever, kazaların ardından hayat kurtaran asıl unsurun yeni hastane binalarından çok, olay yerindeki doğru müdahale ve yaralıların uzman merkezlere zamanında ulaştırılması olduğunu savundu.
“İlk dakikalarda yapılan müdahale hayat kurtarıyor”
Aliağa'da yaşanabilecek yeni bir endüstriyel kazada ilk dakikaların belirleyici olacağını vurgulayan Vatansever, hazırladığı değerlendirmede şu ifadeleri kullandı: "Aliağa'da bir sonraki yanık kazasında en çok hayatı kurtaracak olan yeni bir hastane binası değil; kazanın ilk dakikalarında yapılan doğru ilk yardım ve yaralının zaman kaybetmeden İzmir Şehir Hastanesi Yanık Merkezi'ne ulaştırılmasıdır." Bilimsel araştırmalara dikkat çeken Vatansever, yanıkların erken dönemde akan suyla soğutulmasının deri nakli, yoğun bakım ve uzun süreli hastanede kalma ihtiyacını azaltabildiğini belirtti. Çalışmada, yanık sonrası ilk üç saat içerisinde 20 dakika boyunca serin akan suyla soğutmanın önemine işaret edildi.
“Her yeni yanık servisi daha iyi tedavi demek değil”
Aliağa'da yanık merkezi kurulması yönündeki talepleri değerlendiren Vatansever, tedavinin başarısında hastane binasından çok uzman personel ve teknik donanımın belirleyici olduğunu savundu. Hazırladığı çalışmada, "Her yeni yanık servisi daha iyi tedavi demek değil" değerlendirmesine yer veren Vatansever, İzmir Şehir Hastanesi'nde erişkin ve çocuk hastalara hizmet veren bir yanık merkezi bulunduğunu hatırlattı. Yeni ve küçük bir yanık ünitesi oluşturulmasının deneyimli sağlık personelini farklı merkezlere dağıtabileceğini belirten Vatansever, mevcut uzmanlaşmış merkezlerin güçlendirilmesinin daha etkili olabileceğine dikkat çekti.
Aliağa için tam donanımlı merkez yerine yeni öneri
Vatansever, Aliağa'da yapımı devam eden Mesleki ve Çevresel Hastalıklar Hastanesi'nin tamamlanmasının önemine işaret ederken, burada bağımsız bir yanık merkezi yerine ilk müdahale ve stabilizasyon kapasitesinin oluşturulmasını önerdi. Çalışmada, "Aliağa'da tam bir yanık merkezi yerine yaralıyı ilk saatte güvenle hazırlayan bir stabilizasyon noktası" oluşturulması gerektiği belirtildi. Öneriye göre bu birimde eğitimli acil sağlık ekipleri, solunum ve dolaşım desteği sağlayacak donanım ile İzmir Şehir Hastanesi Yanık Merkezi'ne doğrudan bağlanabilecek uzaktan konsültasyon altyapısı bulunmalı.
“İşçiler için ilk 10 dakika güvence altına alınmalı”
Demir-çelik, rafineri, petrokimya ve gemi söküm tesisleri gibi çok tehlikeli işyerlerinde yanık vakalarına karşı hazırlığın artırılması gerektiğini belirten Vatansever, işyerlerinin ilk 10 dakikayı doğru yönetebilecek donanıma sahip olması gerektiğini vurguladı. Çalışmada, yanık riski bulunan alanlarda çalışanların yaklaşık 10 saniyelik yürüme mesafesinde acil duş ve akan su noktalarına ulaşabilmesi önerildi. Ayrıca her vardiyada yeterli sayıda eğitimli ilk yardımcı bulunması, büyük tesislerde sağlık personelinin hazır tutulması ve yılda en az bir kez 112 ekipleriyle ortak toplu yanık tatbikatı yapılması gerektiği ifade edildi.
“Yanlış değerlendirme ve gecikmiş sevk büyük risk”
Yanık vakalarında yalnızca hastaneye ulaşma süresinin değil, yaralanmanın doğru değerlendirilmesinin de hayati önem taşıdığını belirten Vatansever, özellikle ergimiş metal yanıklarına dikkat çekti. Bu tür yanıkların küçük bir alanı etkilese bile derin doku hasarına neden olabileceğini vurgulayan Vatansever, yaralıların uzman hekimler tarafından erken değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Çalışmada, Aliağa Devlet Hastanesi ile İzmir Şehir Hastanesi Yanık Merkezi arasında 7 gün 24 saat hizmet verecek görüntülü konsültasyon hattı kurulması, ağır vakaların bekletilmeden uygun merkeze sevk edilmesi ve gerekli durumlarda helikopter ambulans kullanılması önerildi.
Ege Bölgesi için ortak yanık afet planı çağrısı
Büyük sanayi kazalarında tek bir hastanenin kapasitesinin yetersiz kalabileceğini belirten Vatansever, Ege Bölgesi genelinde ortak bir yanık afet planı hazırlanması gerektiğini savundu. İzmir Şehir Hastanesi, üniversite hastaneleri ve çevre illerdeki yanık ünitelerinin tek koordinasyon sistemi altında çalışmasını öneren Vatansever, toplu yaralanmalarda hastaların durumlarına göre farklı merkezlere dağıtılmasının önemine dikkat çekti. Çalışmada, 2015 yılında Bükreş ve Tayvan'da meydana gelen büyük yangınlardan elde edilen deneyimlerin, erken müdahale ve hastaneler arası koordinasyonun önemini ortaya koyduğu belirtildi.
“Başarı yeni bina sayısıyla ölçülmemeli”
Sanayi bölgelerindeki sağlık hazırlığının somut göstergelerle değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Vatansever, iş kazalarında müdahale sürelerinin, yaralıların sevk süreçlerinin ve tedavi sonuçlarının kayıt altına alınmasını önerdi. Hazırladığı çalışmada, "Hazırlığın işe yarayıp yaramadığı bina sayısıyla değil, süreç ve sonuç göstergeleriyle ölçülmeli" ifadelerine yer verdi. Vatansever'in önerileri arasında yanık geçiren işçilerin en az yüzde 90'ına olay yerinde soğutma müdahalesi yapılması, ortak tatbikatların düzenli gerçekleştirilmesi ve iş kaynaklı yanıklar için bölgesel kayıt sistemi kurulması da bulunuyor.
“Öncelik doğru müdahale ve güçlü koordinasyon olmalı”
Aliağa'da yeni bir yanık merkezi kurulması yönündeki taleplerin tamamen reddedilmediği çalışmada, önceliklerin bilimsel veriler ışığında belirlenmesi gerektiği vurgulandı. Vatansever, ulaşım aksaklıkları, olumsuz hava koşulları ve mevcut hastanelerin doluluk oranlarının yerel müdahale kapasitesini gerekli kılabileceğine dikkat çekti. Ancak bunun tam teşekküllü yeni bir yanık merkezi yerine güçlü bir stabilizasyon birimi ve bölgesel sevk sistemiyle karşılanabileceğini savundu. Çalışmada, Aliağa'daki geçmiş yanık olaylarına ilişkin ilk yardım, transfer süresi ve tedavi sonuçlarının kamuya açık olmamasının önemli bir veri eksikliği olduğu da belirtildi.
