SEMİ TEKTAŞ/İzmir'in sanayi yoğunluğu en yüksek bölgelerinden Aliağa'da hava kirliliği yeniden gündemde. DEM Parti İzmir Milletvekili İbrahim Akın, Horozgediği Mahallesi'nde Batıçim Batı Anadolu Çimento Sanayii A.Ş. tarafından kurulması planlanan yıllık 3 milyon 500 bin ton kapasiteli klinker öğütme ve paketleme tesisine ilişkin bilirkişi raporunu Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne taşıdı. Akın, mevcut kirlilik koşullarında yeni sanayi faaliyetlerine izin verilmesinin çevre ve insan sağlığı üzerindeki olası etkilerinin açıklanmasını istedi.
Bozköy'de 66, Aliağa'da 45 gün sınır aşıldı
İzmir 5. İdare Mahkemesinin 2026/358 Esas sayılı dosyasında yer alan bilirkişi raporunda, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına ait Aliağa ve Bozköy hava kalitesi izleme istasyonlarının 2023 yılı ölçümleri değerlendirildi.
Rapora göre, günlük ortalama PM10 sınır değeri olan 50 µg/m³, Bozköy'de geçerli ölçüm yapılan 291 günün 66'sında, Aliağa'da ise 337 günün 45'inde aşıldı. Mevzuatta bu değerin yılda en fazla 35 kez aşılmasına izin veriliyor.
Yıllık ortalama PM10 konsantrasyonu Bozköy'de 36,5 µg/m³, Aliağa'da 34,2 µg/m³ olarak ölçüldü. Her iki istasyonda da yıllık ortalamalar 40 µg/m³ sınırının altında kalmasına rağmen günlük aşım sayıları mevzuatta belirtilen düzeyin üzerine çıktı.
Bilirkişiden yeni tesisler için uyarı
Bilirkişi raporunda, bölgedeki mevcut hava kalitesi iyileştirilmeden yeni kirletici kaynakların faaliyete geçirilmesinin uygun olmadığı değerlendirmesine yer verildi.
Raporda ayrıca, planlanan tesisin hava kirliliğine katkısının mevcut kirlilik düzeyiyle birlikte hesaplanması gerektiği vurgulandı. Böylece yalnızca yeni tesisin oluşturacağı emisyonların değil, bölgedeki sanayi faaliyetlerinin toplam etkisinin de dikkate alınması istendi.
Akın'dan Bakan Kurum'a denetim sorusu
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un yanıtlaması istemiyle 8 soruluk önerge veren Akın, günlük PM10 sınır değerinin mevzuatta izin verilenden daha fazla aşılmasına ilişkin Bakanlığın herhangi bir inceleme yapıp yapmadığını sordu.
Akın, kirliliğe neden olan tesislerin belirlenip belirlenmediğinin ve bu tesislere karşı hangi idari ve teknik önlemlerin alındığının açıklanmasını istedi.
Önergede, Batıçim'in planladığı tesisin mevcut hava kirliliğine yapacağı katkının hesaplanıp hesaplanmadığı da gündeme getirildi.
Sanayi tesislerinin toplam etkisi araştırıldı mı?
Akın, Aliağa ve çevresindeki sanayi tesislerinin hava kirliliği üzerindeki birikimli etkilerini ortaya koyan güncel bir çalışma bulunup bulunmadığını sordu.
Böyle bir çalışma varsa tarihinin, kapsamının ve sonuçlarının açıklanmasını isteyen Akın, çalışma bulunmaması durumunda mevcut ve planlanan sanayi faaliyetlerinin toplam etkisini belirlemek için yeni bir araştırma yapılıp yapılmayacağını da gündeme taşıdı.
Bakanlığın Aliağa'daki hava kalitesini iyileştirmeye yönelik bir eylem planı bulunup bulunmadığını soran Akın, özellikle PM10 emisyonlarının azaltılmasına ilişkin hedeflerin, uygulama takviminin ve alınan tedbirlerin kamuoyuyla paylaşılmasını istedi.
Son beş yılın kirlilik verileri istendi
Önergede yalnızca 2023 yılı verileri değil, son beş yıllık hava kalitesi ölçümleri de gündeme getirildi.
Akın, Aliağa ve Bozköy istasyonlarında PM10, PM2.5, kükürt dioksit (SO₂) ve azot dioksit (NO₂) değerlerine ilişkin sınır aşımı yaşanıp yaşanmadığını sordu. Aşım tespit edilen yılların, ölçüm sonuçlarının ve Bakanlığın yürüttüğü işlemlerin açıklanmasını talep etti.
Ayrıca bölgedeki sanayi tesislerinin hangi sıklıkla denetlendiğini gündeme getiren Akın, son beş yılda emisyon sınırlarını aşan veya hava kirliliğini önleme yükümlülüklerini yerine getirmeyen kaç tesise yaptırım uygulandığının bildirilmesini istedi.
Hava kirliliğinin sağlığa etkisi de gündemde
Akın'ın Bakan Kurum'a yönelttiği son soru ise hava kirliliğinin bölge halkının sağlığı üzerindeki olası etkilerine ilişkin oldu.
Aliağa'daki hava kalitesi ölçümleriyle solunum yolu hastalıkları ve diğer sağlık göstergelerinin birlikte değerlendirildiği bir araştırma yapılıp yapılmadığını soran Akın, varsa sonuçlarının açıklanmasını istedi.
Akın, böyle bir çalışma bulunmaması durumunda ilgili kurumlarla iş birliği yapılarak bölgedeki hava kirliliğinin insan sağlığı üzerindeki etkilerinin araştırılmasının planlanıp planlanmadığını da sordu.
