SİNAN GENÇ/ Çeşme açıklarında son yıllarda sıkça rastlanan vatoz sürüleri, bölgenin su altı turizmine yeni bir boyut kazandırdı. Dalgıçların "Vatoz Tarlası" olarak adlandırdığı alan, özellikle sonbahar aylarında yüzlerce vatozun bir araya geldiği dikkat çekici bir noktaya dönüştü. Çeşme'de faaliyet gösteren Derin Doğa Dalış Merkezi'nin sahibi ve dalış eğitmeni Erdinç Ergün, bölgedeki hareketliliğin arkasında deniz ekosisteminde yaşanan değişimlerin bulunduğunu söyledi.
Vatozlar için cazibe merkezi haline geldi
Ildırı açıklarında yer alan dalış bölgesinin son birkaç yılda önemli bir çekim merkezi olduğunu belirten Ergün, bölgede yaklaşık yedi farklı vatoz türünün gözlemlendiğini ifade etti. Deniz tabanındaki kumlu yapının ve çevresel koşulların vatozlar için uygun bir yaşam alanı oluşturduğunu anlatan Ergün, özellikle ekim ve kasım aylarında yoğunlaşan hareketliliğin çiftleşme dönemleriyle bağlantılı olabileceğini söyledi. Zaman zaman oldukça büyük vatozlarla karşılaştıklarını belirten Ergün, bu durumun hem yerli hem de yabancı dalgıçların ilgisini çektiğini kaydetti.
Orkinos çiftlikleri ekosistemi etkiliyor
Bölgedeki değişimin temel nedenlerinden birinin çevrede bulunan orkinos çiftlikleri olduğunu vurgulayan Ergün, Akdeniz'de avlanan orkinosların kafes sistemleriyle Çeşme açıklarına getirildiğini anlattı. Kafeslerin dışında kalan balıkların da sürü davranışı göstererek bölgeye kadar geldiğini belirten Ergün, bu hareketliliğin deniz canlıları için yeni bir beslenme ve yaşam alanı oluşturduğunu ifade etti. Orkinos sürülerini takip eden farklı türlerin de zamanla bölgeye yöneldiğini söyleyen Ergün, bu durumun Çeşme açıklarında biyolojik çeşitliliği artırdığını dile getirdi.
Köpekbalıkları da görülmeye başlandı
Balık çiftliklerinin yalnızca vatozları değil, daha büyük avcı türleri de bölgeye çektiğini belirten Ergün, köpekbalıklarının da zaman zaman Çeşme açıklarında görüldüğünü söyledi. Bu canlıların orkinos sürülerini takip ederek bölgeye ulaştığını ifade eden Ergün, görülen türlerin insanlar açısından bir tehdit oluşturmadığını vurguladı. Deniz yaşamındaki bu değişimin doğal bir süreç olduğunu belirten Ergün, Çeşme'nin su altı zenginliğinin her geçen yıl daha fazla ilgi çektiğini sözlerine ekledi.
Dalış turizmine katkı sağlıyor
Uzmanlar, bölgede artan canlı çeşitliliğinin dalış turizmini de olumlu etkilediğine dikkat çekiyor. Özellikle vatoz sürülerinin oluşturduğu görüntüler, Çeşme'yi su altı fotoğrafçılığı ve dalış meraklıları için önemli destinasyonlardan biri haline getiriyor. Her dalış noktasının kendine özgü canlı yapısına sahip olduğunu belirten dalış eğitmenleri, Çeşme'nin yalnızca plajlarıyla değil, zengin su altı ekosistemiyle de öne çıktığını ifade ediyor.
Vatoslar tehlikeli mi?
Vatozlar kendi hallerinde ve genellikle ürkek hayvanlardır; ancak tehdit edildiklerinde veya yanlışlıkla üzerlerine basıldığında (özellikle sığ sularda kuma gömülü olduklarında) ciddi şekilde tehlikeli olabilirler. Türkiye denizlerinde kasıtlı bir "vatoz saldırısı" görülmez, ancak yanlışlıkla üzerlerine basılması veya onları köşeye sıkıştırması durumunda kendilerini savunmak için sokmaları vakaları yaşanır. Akdeniz, Ege ve Marmara kıyılarında yaygın olarak yaşarlar.
Denizde karşılaşmamak için ne yapılmalı?
Sığ ve kumlu sularda yürürken ayaklarınızı sürüyerek (veya tabana vurarak) ilerlemek, vatozları ürkütüp uzaklaştırarak üzerlerine basmanızı engeller.
Sokma durumunda ne yapılmalı?
Sokulan bölge hemen sıcak suya (yaklaşık 40-45°C) sokulmalıdır. Sıcak su, zehrin protein yapısını bozarak acıyı hafifletir. Daha sonra yaraya pansuman yapılmalı ve mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurularak tetanos ve enfeksiyon riski için tedavi alınmalıdır.Vatoz sokması veya tehlikeli deniz canlıları hakkında hazırlanan detaylı bilgilendirici videoları izlemek isterseniz aşağıdaki videolara göz atabilirsiniz:Vatozların doğadaki davranışlarını ve sokma durumlarında yapılması gerekenleri daha iyi anlamak için bu videoları izleyebilirsiniz:
