SİNAN GENÇ/ Şebnem Şarvazlar, Türkiye’de sanayi dalgıçlığı alanında öncü bir isim. Karada yapılan ağır sanayi işlerini suyun altında gerçekleştiren Şarvazlar, yıllardır metrelerce derinlikte görev yapıyor. Sualtı inşaatçısı olarak çalışan Şarvazlar; enkaz parçalama, demir kesme, kaynak, termik santral çalışmaları, boru hattı onarımları ve iskele kazık ölçümleri gibi zorlu işlerde görev alıyor. Uluslararası geçerliliğe sahip 49 belgeye sahip olan Şarvazlar, mesleki deneyimiyle Türkiye’nin sayılı ticari kadın dalgıçları arasında yer alıyor. Bugüne kadar yaklaşık 10 bin dalış gerçekleştiren Şarvazlar, çalışmalarını kimi zaman yüzlerce metre derinlikte ve tamamen karanlık ortamda sürdürüyor.
“Sen yemek yap” dediler, o dalmaya devam etti
Sanayi dalgıçlığına başladığı ilk dönemlerde en büyük mücadelesi suyun altında değil, insanların önyargılarıyla oldu. Erkeklerin ağırlıkta olduğu sektörde kendisini kabul ettirmek için yıllarca mücadele eden Şarvazlar, ilk zamanlarda cinsiyetçi yaklaşımlarla karşılaştı. “Ne dalgıçlığı, sen bize mutfakta yardım et, yemek yap” diyenlere karşı cevabını sözleriyle değil, yaptığı işle verdi. Zorlu çalışma koşullarına rağmen mesleğini bırakmayan Şarvazlar, bugün kadınların da en ağır sektörlerde başarılı olabileceğini gösteren örnek isimlerden biri.
İki kızının geleceği için suyun altına iniyor
Şarvazlar’ın bu zorlu meslekteki en büyük motivasyonu ise iki kızı. Eşinden ayrıldıktan sonra çocuklarıyla birlikte yeni bir hayat kuran Şarvazlar, onların geleceği için yıllarca büyük bir mücadele verdi. Kazandığı parayla kızlarının eğitim hayatını sürdüren Şarvazlar’ın çocukları da önemli başarılara imza attı. Kardelen Şarvazlar Letonya’da, Gizem Şarvazlar ise Girne’de Sivil Havacılık eğitimi aldı. Her iki kardeş de okullarını birincilikle tamamladı. Şarvazlar, “Boşandıktan sonra hiç arkama bakmadım. Denizi ve dalmayı çok seviyordum. Bu işte para olduğunu öğrendim. ‘Yapamazsın’ dediler ama ben yaptım” diyerek yaşadığı süreci anlatıyor.
Derinliklerde yalnız değil
Sanayi dalgıçlığı sadece ağır işlerle değil, doğayla iç içe geçen anlarla da dolu. Suyun altında kaynak yaptığı sırada elektrik akımının balıkları kendisine çektiğini anlatan Şarvazlar, farklı bölgelerde ilginç karşılaşmalar yaşadığını söylüyor. Aliağa’da köpek balıklarıyla karşılaştığını belirten Şarvazlar, Gölcük’te ise yunusların zaman zaman kendisine eşlik ettiğini ifade ediyor. “Aliağa’da köpek balıkları çevremizde dolaştı ama bir şey yapmadı. Gölcük’e her gittiğimizde yunuslar yanımıza geliyor. Çok meraklılar” diyor.
“Dalabileceğim kadar dalacağım”
46 yaşındaki Şarvazlar, mesleğine olan tutkusunu kaybetmeden çalışmalarını sürdürüyor. Sanayi dalgıçlığının yanı sıra vinç operatörlüğü ve yat kaptanlığı da yapan Şarvazlar, üretmeye ve kendi ayakları üzerinde durmaya devam ediyor. “Dalabileceğim kadar dalacağım. Baktım olmuyor; başka işler yaparım. Ben kendi ayaklarım üzerinde durmayı seviyorum” diyen Şarvazlar, yıllardır sürdürdüğü mücadelesiyle kadınlara ilham oluyor. Suyun yüzlerce metre altında çalışan Şebnem Şarvazlar’ın hikâyesi; yalnızca bir meslek başarısı değil, bir annenin çocukları için verdiği yıllarca süren kararlılık mücadelesi olarak öne çıkıyor. Erkeklerin bile zorlandığı yüzlerce metre derinliklerde çalışan Şebnem Şarvazlar, Türkiye’nin ilk ve tek kadın sanayi dalgıcı olarak yıllardır suyun altında mücadele ediyor. 10 bine yakın dalış yapan Şarvazlar, iki kızının geleceği için başladığı meslekte önyargıları da aşarak bir ilham hikâyesine dönüştü.
Dünyanın derinliklerindeki kadınlar
Sanayi dalgıçlığı, dünya genelinde hâlâ erkeklerin ağırlıkta olduğu mesleklerden biri. Profesyonel dalgıçların yalnızca yaklaşık yüzde 7’sini kadınlar oluştururken, su altı inşaatı gibi ağır fiziksel güç ve teknik uzmanlık gerektiren alanlarda kadınların sayısı oldukça sınırlı kalıyor. Şebnem Şarvazlar, Türkiye’de bu zorlu alanda öncü isimlerden biri olarak öne çıkarken, dünyada da benzer mücadeleyi veren kadın dalgıçlar bulunuyor. ABD’li Dottie Frazier, dünyada kadınların ticari dalış alanındaki öncü isimlerinden biri olarak kabul ediliyor. Dalış eğitmenliği alanında ilklere imza atan Frazier, aynı zamanda ağır sanayi dalgıçlığı yapan ve ticari dalış ekipmanları üzerine çalışan ilk kadınlardan biri oldu. Hindistanlı Athulya Bellgand ise uluslararası sertifikalara sahip ilk Hint kadın ticari dalgıçlardan biri olarak su altı kablo bakımı ve kritik altyapı projelerinde görev yapıyor.
Kadınların yeni rotası su altı sektörü
Dünyada kadın dalgıçlar özellikle su altı inceleme çalışmaları, deniz biyolojisi, açık deniz (offshore) operasyonları ve serbest dalış gibi alanlarda daha fazla yer almaya başladı. Ancak demir kesme, kaynak yapma, boru hattı onarımı ve ağır sanayi projeleri gibi alanlarda kadınların varlığı hâlâ oldukça sınırlı. Şebnem Şarvazlar’ın hikâyesi de bu nedenle yalnızca Türkiye için değil, küresel ölçekte de dikkat çekici bir örnek olarak değerlendiriliyor. Erkek egemen bir sektörde yıllardır çalışan Şarvazlar, suyun yüzlerce metre altında yaptığı çalışmalarla kadınların en zorlu mesleklerde de var olabileceğini gösteriyor.
