Türkiye’nin tarımsal üretiminde ve gıda ihracatında stratejik bir konuma sahip olan Ege ovalarında, yaz mevsiminin girmesiyle birlikte başlayan yoğun hasat ve işleme maratonu hız kesmeden sürüyor. Türkiye genelindeki domates üretim hacminde Bursa ve Manisa’nın hemen ardından üçüncü sırada konumlanan İzmir, sanayi tipi domates yetiştiriciliği ve kurutma teknolojilerinde bölgenin merkez üssü haline gelmiş durumda. Temiz havası, verimli toprakları ve güneşli iklim yapısıyla öne çıkan Ege ovalarında sabahın ilk ışıklarıyla başlayan zorlu tarladaki kuru domates mesaisi, üreticiden sanayiciye kadar geniş bir kitlenin alnından dökülen terle devasa bir gıda ekosistemini ayakta tutuyor.
Günün erken saatlerinde tarlalardan tek tek özenle toplanan domatesler, özel olarak hazırlanan sergi alanlarına getirilerek geleneksel ve modern yöntemlerin harmanlandığı bir kurutma sürecine tabi tutuluyor. Güneşin altında ideal nem oranına ulaşana kadar bekletilen, ardından soğuk hava depolarında muhafaza edilen ürünler, yurt içi piyasayı beslemenin yanı sıra dünyanın dört bir yanına ihraç edilerek ülke ekonomisine önemli miktarda döviz girdisi kazandırıyor.
Güneşin altında işlenen katma değerli tarım ürünü
İzmir genelinde devam eden hasat periyodunu ve rekolte beklentilerini değerlendiren İzmir Tarım ve Orman İl Müdürü Kahraman Akdoğan, bu sezon iklim şartlarının ve mevsimsel yağışların üretim kalitesine olumlu yansıdığını ifade etti. Geçtiğimiz yılın verileri incelendiğinde kent genelinde yaklaşık 110 bin dekar alanda 870 bin ton civarında sanayi tipi domates üretimi gerçekleştirildiğini hatırlatan Akdoğan, sanayi odaklı yetiştiricilikte İzmir'in kilit bir noktada bulunduğunu vurguladı.
Coğrafi işaretli ürünlerin pazardaki gücüne dikkat çeken Akdoğan, kentin üretim vizyonunu ve hedeflerini şu sözlerle detaylandırdı:
"Bursa ve Manisa illerinin ardından Türkiye genelinde 3'üncü sırada yer alıyoruz. Bu durum özellikle işlenmiş gıda ve sanayilik yetiştiricilik kulvarında merkez bir il olduğumuzu açıkça gösteriyor. Geniş bir coğrafyada üretimimiz aralıksız sürüyor. Kentimizdeki toplam üretimin yaklaşık yüzde 38'lik devasa bir kısmı tek başına Torbalı ilçemizde gerçekleşiyor. Torbalı'daki üretimimizin de yaklaşık yüzde 15'i doğrudan kurutmalık sektöre yönlendiriliyor. Kalitesi, standartları ve kurutma metotlarıyla coğrafi işaret tesciline sahip olan bu değerimizi koruyarak Türkiye'de birinci sıraya yerleşmeyi hedefliyoruz."
Tarladan sergi alanına uzanan meşakkatli dönüşüm yolculuğu
Nisan ayında fidelerin toprakla buluşmasıyla başlayan tarımsal serüven, temmuz ve ağustos aylarında hava sıcaklıklarının tavan yapmasıyla en yoğun dönemine ulaşıyor. Tarlada günün ilk ışıklarıyla saat 05.00 sularında başlayan hasat süreci, sıcaklıkların yükseldiği öğle saatlerine kadar disiplinli bir tempoda yürütülüyor. Tarlalardan toplanıp işleme tesislerine ve açık sergi alanlarına getirilen ürünler, boyutlarına ve çaplarına göre kalibre edildikten sonra titizlikle kesilerek kurumaya bırakılıyor.
Zorlu dönüştürme işlemlerinde ürünün taze halinden kuru haline geçişinde büyük bir emek harcandığını dile getiren yetkililer, teknolojik altyapının ve hijyen standartlarının önemine değiniyor. İki kademeli yıkama ve kurutma süreçlerinin ardından 13-14 kilogram taze domatesten yalnızca 1 kilogram kuru domates elde edilebiliyor. Fire oranının yüksekliğine rağmen elde edilen katma değer, üreticinin birim alandan sağladığı kazancı katlayarak tarımsal kalkınmayı destekliyor.
Ege Bölgesi dünya piyasasına yön vermeye devam ediyor
Sektörde uzun yıllardır hem yetiştiricilik hem de paketleme tesisi işletmeciliği yapan üretici Onur Yılmaz ise Türkiye'nin kurutulmuş gıda pazarındaki lider konumuna dikkat çekti. Sanayi tipi üretimin temel olarak salça ve kurutulmuş gıda şeklinde iki ana kulvarda değerlendirildiğini belirten Yılmaz, Türkiye genelindeki kurutulmuş ürün firmalarının büyük bir bölümünün İzmir ve çevresinde kümelendiğini ifade etti.
Ülke genelinde yıllık yaklaşık 40 bin ton seviyesinde kurutulmuş domates imalatı gerçekleştirildiğini aktaran Yılmaz, bu rekoltenin en az yarısının Ege ovalarında üretilerek ambalajlandığını ve küresel pazardaki zincir marketlerin raflarına ulaştırıldığını kaydetti.
