Dünya genelinde yaşlanan nüfusla birlikte en büyük halk sağlığı sorunlarından biri haline gelen demans (bunama) ile mücadelede kritik bilimsel veriler paylaşıldı. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), ilkini 2019 yılında yayımladığı "Demans Riskinin Azaltılması Rehberi"nin genişletilmiş ikinci baskısını kamuoyunun bilgisine sundu.
Güncellenen rehbere ilişkin değerlendirmelerde bulunan Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Canan Aykut Bingöl, 2021 verilerine göre dünya çapında yaklaşık 57 milyon kişinin demansla yaşadığını belirterek, hastalığı tamamen durduran ya da geriye döndüren kesin bir tedavinin henüz bulunmadığına dikkat çekti. Bingöl, bu nedenle değiştirilebilir risk faktörlerinin erken dönemde kontrol altına alınmasının hayati önem taşıdığını vurguladı.
8 Yeni Risk Faktörü Eklendi: Hava Kirliliğine Dikkat!
Yeni rehberde, son yıllarda yapılan araştırmalar ışığında bilimsel kanıtlar genişletilerek HIV, inme ve travmatik beyin hasarı başta olmak üzere 8 yeni risk faktörü listeye dâhil edildi.
Rehberde dikkat çekilen 3 temel koruma alanı şöyle sıralandı:
-
Sağlıklı Yaşam Alışkanlıklarının Desteklenmesi: Düzenli fiziksel aktivite yapılması, zihinsel egzersizlerin sürdürülmesi ve sosyal ilişkilerin koparılmaması.
-
Kronik Hastalıkların Etkin Yönetimi: Hipertansiyon, diyabet, obezite, yüksek kolesterol, depresyon, işitme kayıpları ve uyku bozukluklarının tedavi edilmesi.
-
Çevresel Risk Faktörlerinin Azaltılması: Özellikle uzun süreli hava kirliliğine maruz kalmanın beyin sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekilerek çevresel tedbirlerin artırılması.
Uzmanından Zihni Koruyacak 7 Altın Öneri
Prof. Dr. Canan Aykut Bingöl, DSÖ'nün güncel kılavuzundan hareketle günlük yaşamda uygulanabilecek koruyucu adımları şu şekilde sıraladı:
-
Düzenli Egzersiz Yapın: Fiziksel aktivite, demans riskini azaltmada en güçlü bilimsel kanıta sahip uygulamaların başında geliyor.
-
Sosyal Yaşamın İçinde Kalın: İzolasyondan kaçınarak sosyal çevrenizle iletişimi canlı tutun.
-
Kronik Hastalıkları İhmal Etmeyin: Tansiyon, şeker ve kolesterolü kontrol altında tutun.
-
Sağlıklı Beslenin: Akdeniz tipi beslenme modelini benimseyin; sigarayı bırakıp alkol tüketimini sınırlandırın.
-
Duyu Kayıplarını Tedavi Ettirin: İşitme ve görme problemlerini zaman geçirmeden çözüme kavuşturun.
-
Kaliteli Uyuyun: Düzenli uyku düzeni ile beyin sağlığını destekleyin.
-
Çevresel Riskleri Sınırlayın: Mümkün olduğunca temiz havalı ortamlarda bulunmaya özen gösterin.
