Türkiye’de milyonlarca emekliyi ve emeklilik hazırlığında olan çalışanı yakından ilgilendiren emekli maaşı hesaplama sistemi, bir kez daha tartışmaların odağına yerleşti. Emekli aylıklarının, yalnızca emeklilik başvurusunun yapıldığı yıla göre değişmesi ve bazı durumlarda bir önceki yıla kıyasla ciddi biçimde düşmesi, Kamu Denetçiliği Kurumu’nun verdiği son kararlarla resmen “mağduriyet” olarak tanımlandı.
KDK’ye yapılan iki ayrı başvuruyu değerlendiren Kurum, uygulamanın yürürlükteki mevzuata dayanmasına rağmen adalet ve hakkaniyet ilkeleriyle bağdaşmadığı sonucuna vardı. Kararlarda, çalışanların daha uzun süre prim ödemelerine rağmen daha düşük emekli maaşıyla karşı karşıya kalmasının sosyal güvenlik sistemine duyulan güveni zedelediği vurgulandı.
Başvuru yılı maaşı belirliyor, fark yüzde 30’u buluyor
KDK’nin 31 Aralık 2025 ve 6 Ocak 2026 tarihlerinde açıkladığı iki ayrı karara konu olan başvurularda ortak bir sorun öne çıktı: Emeklilik başvurusunun birkaç hafta ya da ay gecikmesi, emekli maaşında yüzde 30’a varan kayıplara yol açabiliyor.
İlk başvuruda, 2025 yılında emekli olmayı planlayan bir sigortalı, 2024 yılı için hesaplanan emekli aylığının daha yüksek olmasına rağmen çalışmaya devam ettiği için 2025’te bağlanacak maaşın düştüğünü belirterek KDK’ye başvurdu. Başvuruda, “Daha fazla çalışıp prim ödememe rağmen daha düşük maaş almam adil değil” ifadesi yer aldı.
Benzer içerikteki ikinci başvuruda da sigortalı, yalnızca başvuru tarihinin değişmesi nedeniyle emekli aylığında ciddi kayıp yaşandığını belirtti. KDK, her iki başvuruyu da ayrı ayrı inceleyerek başvuranların haklı olduğuna karar verdi.
Kurulun tespitlerine göre, 2024 yılı Aralık ayında emeklilik talebinde bulunan bir sigortalı ile aynı sigortalının 2025 yılı Ocak ayında başvurması halinde bağlanan maaşlar arasında yaklaşık yüzde 30 fark oluştu. Bu farkın temel nedeni ise enflasyon oranları, yıl içi ek zamlar ve seyyanen artışların maaş bağlama sistemine yansıtılma biçimi oldu.
Enflasyon dalgalanması sistemi kilitliyor
KDK kararlarında, özellikle 2008 yılından sonra emekli maaşı hesaplama sisteminde yapılan değişikliklerin, yüksek enflasyon dönemlerinde ciddi adaletsizliklere yol açtığı vurgulandı. Enflasyonun hızla düştüğü ya da yıl içinde ek zamların yapıldığı dönemlerde, yeni yılda emekli olanların maaşlarının önceki yıla göre daha düşük bağlanabildiği belirtildi.
Kurumun değerlendirmesinde şu ifadelere yer verildi:
“Enflasyon oranlarında dalgalanma görülen dönemlerde emekli aylıkları, bir önceki yıla kıyasla önemli ölçüde azalabilmektedir. Yıl içinde yapılan seyyanen artışlar ve ek zamların sistem dışında kalması, bu etkiyi daha da artırmaktadır.”
Bu durumun özellikle uzun yıllar çalışmış, emekliliğini birkaç ay ertelemiş sigortalılar açısından ciddi bir hak kaybı yarattığına dikkat çekildi.
“Hukuka uygun ama hakkaniyete aykırı”
KDK, kararlarında dikkat çekici bir denge kurdu. Kurum, SGK’nin mevcut uygulamasının yürürlükteki mevzuata uygun olduğunu kabul ederken, sonuçlarının emekliler açısından kabul edilemez bir mağduriyet yarattığını açıkça ifade etti.
Kararlarda, “Tahsis talep tarihine göre emekli aylıklarında oluşan fark, doğurduğu sonuçlar itibarıyla hakkaniyet ilkesine uygun değildir” denildi. Kurum, sosyal güvenlik sisteminin aktüeryal dengesi gözetilerek, vatandaşların mağduriyetini giderecek yeni bir mevzuat çalışmasının kaçınılmaz hale geldiğini vurguladı.
Bu kapsamda, yıl içinde yapılan seyyanen artışların ve ek zamların maaş bağlama sistemine dahil edilmesinin hem adalet duygusunu güçlendireceği hem de kamuoyunda oluşan tepkiyi azaltacağı belirtildi.
SGK savundu, KDK düzenleme istedi
Kamu Denetçiliği Kurumu, konuya ilişkin olarak 16 Aralık 2025’te yayımladığı raporda SGK’nin görüşlerine de yer vermişti. SGK, emekli maaşlarının; prim gün sayısı, prime esas kazançlar ve başvuru tarihindeki mevzuat hükümleri dikkate alınarak hesaplandığını, oluşan farkların yasal düzenlemelerden kaynaklandığını savunmuştu.
Ancak KDK, bu savunmaya rağmen sistemin emekliler aleyhine sonuçlar doğurduğunu belirterek, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile SGK’ye açık çağrıda bulundu. Kurum, mevzuatta yapılacak bir düzenlemeyle başvuru yılına bağlı maaş kayıplarının önlenebileceğini ifade etti.
Milyonlarca emekliyi ilgilendiriyor
KDK’nin bu kararı, yalnızca iki başvuruyu değil, önümüzdeki yıllarda emekli olmayı planlayan milyonlarca çalışanı doğrudan ilgilendiriyor. Uzmanlar, mevcut sistemin devam etmesi halinde emeklilik başvuru tarihinin, maaş miktarını belirleyen en kritik unsur olmaya devam edeceğini belirtiyor.
Kamuoyunda uzun süredir tartışılan emekli maaşı adaletsizliği konusunda verilen bu karar, SGK’nin atacağı olası adımların yakından izleneceği yeni bir sürecin de başlangıcı olarak değerlendiriliyor.