Türkiye, 12 Kasım 1999 Düzce Depremi'nin 27. yıl dönümünde deprem gerçeğini bir kez daha gündemine aldı. Jeofizik Yüksek Mühendisi Prof. Dr. Övgün Ahmet Ercan, Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerindeki sismik hareketliliği değerlendirerek İstanbul ve Marmara Bölgesi için dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Marmara Denizi'nde iki farklı noktada büyük deprem meydana gelebileceğini öne süren Ercan, olası sarsıntıların büyüklüklerine ve etkileyebileceği bölgelere ilişkin tahminlerini paylaştı.
İstanbul'da iki nokta için deprem senaryosu
Prof. Dr. Övgün Ahmet Ercan, Marmara Denizi'nde Küçükçekmece ve Silivri açıklarını işaret ederek iki ayrı deprem senaryosu üzerinde durdu. Ercan'ın değerlendirmesine göre Küçükçekmece açıklarında 6,4 ile 6,7 arasında, Silivri Körfezi'nde ise 6,9 ile 7,1 arasında büyüklüğe ulaşabilecek depremler meydana gelebilir. Bu tahminlerin belirli fay segmentlerinin olası kırılma özelliklerine dayandığı belirtilirken Ercan, depremlerin ne zaman gerçekleşebileceğine ilişkin kesin bir tarih veya zaman aralığı açıklamadı. Söz konusu büyüklüklerin bilim insanının öngörüleri olduğu, kesinleşmiş deprem büyüklükleri olarak değerlendirilmemesi gerektiği vurgulanıyor.
İstanbul dışında dört il daha etkilenebilir
Olası depremlerin etkilerinin yalnızca İstanbul ile sınırlı kalmayabileceğini belirten Ercan, Marmara Denizi çevresindeki yerleşimlerin de risk altında olduğunu ifade etti. Ercan'ın öngörüsüne göre sarsıntıların birinci dereceden etkili olabileceği uzaklık yaklaşık 80 kilometreye ulaşabilir. İstanbul'un yanı sıra Yalova, Bursa, Balıkesir ve Tekirdağ'ın kıyı kesimlerinde bulunan yerleşimler de olası depremlerden etkilenebilir. Ancak depremin meydana geleceği nokta, kırılmanın yönü, yerel zemin özellikleri ve binaların dayanıklılığı gibi faktörler, hissedilecek sarsıntının şiddetini ve oluşabilecek hasarın boyutunu belirleyecek.
1999 depremleri üzerinden dikkat çeken değerlendirme
17 Ağustos 1999 Marmara Depremi ile 12 Kasım 1999 Düzce Depremi arasındaki ilişkiye de değinen Ercan, Kuzey Anadolu Fay Hattı boyunca meydana gelen kırılmaların her zaman aynı yönde ilerlemediğini savundu. Düzce Depremi'nin 17 Ağustos'taki büyük sarsıntının tetiklemesiyle gerçekleştiğini belirten Ercan, fay hattındaki hareketliliği dikkat çekici bir benzetmeyle anlattı. Ercan, "Kuzey Anadolu kırığı boyunca depremler mehter yürüyüşü yapar; iki ileri bir geri. Düzce depremi geri adımdır" ifadelerini kullandı. Bu değerlendirmesiyle fay hattındaki gerilim aktarımının karmaşık yapısına dikkat çekti.
Büyük İstanbul depremi gecikiyor mu?
Marmara Bölgesi'ndeki fay hareketlerini değerlendiren Ercan, Bolu ile Kocaeli arasında uzanan Sakarya çukurunun jeolojik özelliklerine de değindi. Bölgedeki yer kabuğunun kırılma direncinin görece düşük olduğunu savunan Ercan, bunun daha sık gerilim boşalmalarına neden olabileceğini ileri sürdü. Bu hareketliliğin Marmara'da beklenen büyük depremi geciktirebileceğini öne süren Ercan'ın değerlendirmesi, deprem zamanlamasına ilişkin bir yorum niteliği taşıyor. Bilimsel olarak depremlerin kesin tarihini önceden belirlemek mümkün olmadığı için bu tür açıklamaların yakın gelecekte deprem olmayacağı anlamına gelmediği önemle belirtiliyor.
"Sağlam yerde sağlam yapı gerekir"
Deprem riskinin yalnızca fay hatları ve jeolojik özellikler üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Ercan, yapı güvenliği ve ekonomik koşullar arasındaki ilişkiye dikkat çekti. Depremlerin büyük can kayıplarına dönüşmesinde dayanıksız yapı stokunun önemli rol oynadığını ifade eden Ercan, "Sarsıntı dokununcalarından etkilenmemek için sağlam yerde sağlam yapı gerekir" sözleriyle güvenli yapılaşmanın önemini vurguladı. Vatandaşların depreme dayanıklı konutlarda yaşayabilmesinin ekonomik koşullarla yakından ilişkili olduğunu savunan Ercan, özellikle dar gelirli kesimlerin güvenli barınma imkânlarına erişebilmesi gerektiğini belirtti.
Deprem yıkımlarında ekonomik koşullara dikkat çekti
Prof. Dr. Övgün Ahmet Ercan, açıklamasının sonunda deprem kaynaklı can ve mal kayıplarının azaltılabilmesi için ekonomik refahın artırılması gerektiğini ifade etti. Ercan, "Bir ülkede depremlerin kırımla sonuçlanmaması için ülke ekonomisinin sıkıntısız, bireylerin geçim sıkıntısı çekmemesi gerekir" değerlendirmesinde bulundu. Ekonomik yetersizliklerin güvenli konutlara erişimi zorlaştırdığını savunan Ercan, "Kısacası deprem yıkımlarının öncelikli ana nedeni ekonomik yoksulluktur" diyerek depremle mücadelede sosyal ve ekonomik politikaların da önem taşıdığını vurguladı.
