Institut français İzmir, Fransız fotoğraf sanatçısı Anne-Lise Broyer'nin Akdeniz'in geçmişini, kültürel mirasını ve kaybolmaya yüz tutmuş izlerini konu alan “Akdeniz – Burası mıydı yaşadığımız yer?” başlıklı sergisine ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Fotoğrafın icadının 200. yılının kutlandığı 2026 yılında düzenlenen sergi, 13 Kasım'da kapılarını açacak. Türkiye'de ilk kez İzmirli sanatseverlerin karşısına çıkacak çalışma, Akdeniz'i yalnızca ülkeleri birbirine bağlayan bir deniz olarak değil, farklı uygarlıkların yaşamlarından izler taşıyan büyük bir hafıza alanı olarak ele alıyor. Sanatçının siyah-beyaz fotoğrafları, geçmişin izlerini bugünün manzaralarında ararken izleyiciyi zaman, aidiyet ve hatırlama kavramları üzerine düşünmeye çağırıyor.
Akdeniz'in unutulan hikâyeleri fotoğraflarda canlanıyor
Tarih boyunca sayısız uygarlığa ev sahipliği yapan Akdeniz, Anne-Lise Broyer'nin fotoğraflarında geçmişle bugün arasında kurulan görsel bir anlatıya dönüşüyor. Sanatçı, deniz kıyılarındaki kentleri, eski yerleşim alanlarını, arkeolojik kalıntıları ve doğal manzaraları fotoğraflayarak ortak coğrafyanın belleğinde saklı hikâyelerin peşine düşüyor. Sergide yer alan görüntüler, yalnızca belirli bir yerin fiziksel özelliklerini aktarmakla sınırlı kalmıyor. Yüzyıllar boyunca farklı toplumların yaşadığı, iz bıraktığı ve zamanla değişime uğrayan mekânlar, fotoğraf aracılığıyla yeniden yorumlanıyor. Broyer, bu yaklaşımıyla izleyiciyi bir manzaraya bakmanın ötesine taşıyarak o manzaranın geçmişinde kimlerin yaşadığını, nelerin kaybolduğunu ve bugüne hangi izlerin ulaştığını sorgulamaya davet ediyor.
Kartaca'dan Beyrut'a uzanan bir hafıza yolculuğu
Anne-Lise Broyer'nin Akdeniz yolculuğu, Kuzey Afrika'nın tarihsel merkezlerinden Kartaca'da başlayarak Cezayir, Beyrut, Tipaza, Baalbek, Pompeii, Marsilya ve Caesarea gibi farklı coğrafyalara uzanıyor. Sanatçı, Akdeniz'in birbirinden uzak kıyılarında karşılaştığı manzaraları ortak bir görsel dil içerisinde buluşturuyor. Kimi fotoğraflarda denizin ufka uzanan sessizliği öne çıkarken kimi karelerde antik kalıntılar, kentlerin değişen yüzleri ve geçmişin bugüne ulaşan izleri dikkat çekiyor. Coğrafi sınırları aşan bu seçki, Akdeniz'in farklı ülkelerinde yaşamış toplumların kültürel mirasını ortak bir hafıza üzerinden ele alıyor.
Siyah-beyaz karelerde zamanın izleri
Serginin görsel dünyasında gri tonların hâkim olduğu gümüş jelatin baskılar önemli bir yer tutuyor. Fotoğrafların siyah-beyaz anlatımı, manzaralardaki ayrıntıları ve mekânların zamana yayılan değişimini ön plana çıkarıyor. Denizin ufuk çizgileri, taş yapıların yüzeyleri, terk edilmiş alanlar ve tarihsel kalıntılar, sanatçının kadrajında birer hafıza yüzeyine dönüşüyor. Broyer'nin fotoğraflarında insan varlığı kimi zaman doğrudan görülmese de geçmişte o mekânlarda yaşanmış hayatların izleri hissediliyor. Sergiye adını veren “Burası mıydı yaşadığımız yer?” sorusu da bu görsel anlatının merkezinde bulunuyor. Sanatçı, izleyiciyi karşısındaki görüntünün yalnızca bugününe değil, geçmişte taşıdığı anlamlara da bakmaya yönlendiriyor.
Fotoğrafla edebiyat aynı anlatıda buluşuyor
Yaklaşık çeyrek asırdır fotoğraf alanında üretim yapan Anne-Lise Broyer, çalışmalarında edebiyat ile görsel sanatlar arasında güçlü bir ilişki kuruyor. Sanatçının yaratım sürecinde okuduğu metinlerin zihninde oluşturduğu görüntüler önemli bir ilham kaynağı oluşturuyor. Fotoğraf serilerini, bir yazarın sözcükleri seçerek anlatısını oluşturmasına benzer bir titizlikle kurgulayan Broyer, bakma, görme ve okuma eylemlerini birbirine yaklaştırıyor. Fotoğraflarında yalnızca görünen gerçekliği aktarmayı değil, görüntünün arkasında saklı olabilecek hikâyeleri de düşündürmeyi amaçlıyor. Bu nedenle çalışmalarında kullandığı mat yüzeyler, bir romanın sayfalarını çağrıştıran özel bir anlatım dili oluşturuyor.
Sergiye özel bir sanat kitabı da eşlik ediyor
İzmir'de sanatseverlerle buluşacak seçki, sanatçının gözetiminde hazırlanan özel fotoğraf baskılarından oluşuyor. Gümüş jelatin baskılar, Paris'teki La Chambre noire'dan Guillaume Geneste tarafından Ilford mat 5K fotoğraf kâğıdına basıldı. Sanatçının tercih ettiği malzeme ve baskı tekniği, fotoğrafların tonlarını ve yüzey özelliklerini belirleyen unsurlar arasında yer alıyor. Sergiye ayrıca aynı adı taşıyan ve Éditions Delpire tarafından yayımlanan bir kitap eşlik ediyor. Böylece Akdeniz'in farklı noktalarından derlenen fotoğraflar, hem sergi mekânında hem de kitap sayfalarında izleyiciyle buluşuyor.
Uluslararası destekle hayata geçirildi
“Akdeniz – Burası mıydı yaşadığımız yer?” projesi, Fransa Ulusal Görsel Sanatlar Merkezi olarak bilinen CNAP'ın belgesel fotoğrafçılık destek programı kapsamında gerçekleştirildi. Çalışmaya Fransa'nın Cezayir ve Libya büyükelçiliklerinin yanı sıra Türkiye, Beyrut, Tanca, Napoli ve Tunus'taki Institut français temsilcilikleri ile çeşitli kültür ve sanat kurumları katkı sağladı. Akdeniz'in farklı kıyılarını kapsayan projenin uluslararası iş birlikleriyle hazırlanması, serginin ele aldığı ortak coğrafya ve kültürel hafıza temalarıyla da örtüşüyor.
Türkiye turnesinin ilk durağı İzmir olacak
Uluslararası sanat çevrelerinde çalışmalarıyla tanınan Anne-Lise Broyer'nin sergisi, Türkiye'deki ilk gösterimini İzmir'de gerçekleştirecek. Institut français İzmir Sergi Salonu'nda 13 Kasım 2026 tarihinde açılacak sergi, 5 Ocak 2027'ye kadar ziyaret edilebilecek. İzmir'in ardından serginin 2027 yılı içerisinde İstanbul ve Ankara'da da sanatseverlerle buluşması planlanıyor. Böylece Akdeniz'in farklı kentlerinden ve tarihsel bölgelerinden derlenen fotoğraflar, Türkiye'nin üç büyük kentinde izleyici karşısına çıkacak. İzmir'deki gösterim, serginin Türkiye yolculuğunun başlangıcını oluşturacak.
Ödüllü Fransız sanatçıdan İzmir'e özel buluşma
1975 yılında Fransa'nın Lons-le-Saunier kentinde doğan Anne-Lise Broyer, yaşamını ve sanatsal çalışmalarını Paris'te sürdürüyor. Yirmi beş yılı aşkın süredir fotoğraf üreten sanatçı, kariyeri boyunca edebiyat ve fotoğraf arasındaki ilişkiyi araştıran özgün çalışmalara imza attı. 2023 yılında Paris'teki Musée de l'Armée – Hôtel national des Invalides bünyesinde yürütülen sanatçı rezidans programına seçilen Broyer, 2024 yılında ise Niépce-Gens d'images Ödülü'ne layık görüldü. Sanatçı, fotoğraf çalışmalarının yanı sıra Bretagne Güzel Sanatlar Okulunun Lorient yerleşkesinde ders vererek eğitim alanındaki faaliyetlerini de sürdürüyor.
Sergi 5 Ocak'a kadar ziyaret edilebilecek
İzmirli sanatseverler, Anne-Lise Broyer'nin Akdeniz temalı sergisini 13 Kasım 2026 ile 5 Ocak 2027 tarihleri arasında ziyaret edebilecek. Institut français İzmir Sergi Salonu'nda düzenlenecek sergi, pazartesiden cumartesiye saat 10.00 ile 19.00 arasında açık olacak. Sergiyi görmek isteyen ziyaretçiler, belirtilen gün ve saatlerde fotoğraf seçkisini inceleyebilecek.
