9 Eylül - Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) Genel Müdürlüğü tarafından yapılması planlanan 400 kV Uygar RES Trafo Merkezi-Bayramiç Havza Trafo Merkezi Elektrik Enerjisi İletim Hattı projesinde önemli bir gelişme yaşandı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının e-ÇED sisteminde yayımlanan duyuruyla, 1 milyar 698 milyon 401 bin 872 liralık yatırım için halkın katılım toplantısı düzenleneceği açıklandı. Dört ili kapsayan ve İzmir'in Bergama ilçesinden de geçecek proje için 2 Aralık 2026 tarihinde vatandaşların görüş ve önerileri alınacak.
Kritik toplantı 2 Aralık'ta yapılacak
Bakanlığın duyurusuna göre, Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliği'nin 9. maddesi kapsamında 2 Aralık 2026 Çarşamba günü Halkın Katılım Toplantısı gerçekleştirilecek. Toplantıda vatandaşlara proje hakkında bilgi verilecek, güzergâhta yaşayanların görüş ve önerileri alınacak. Toplantının yeri ve saati ise yayımlanan duyuruda belirtilmedi. Bu bilgilere ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü ile İzmir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünden ulaşılabilecek.
Bergama'nın 7 mahallesini ilgilendiriyor
Projenin İzmir ayağında Bergama'nın Alhatlı, Çamoba, Durmuşlar, İneşir, Kaplan, Muratlar ve Yalnızdam mahalleleri bulunuyor. Çanakkale, Balıkesir, İzmir ve Manisa sınırlarından geçecek enerji hattının toplam uzunluğu 122,177 kilometre olacak. Proje kapsamında 400 kilovolt gerilim seviyesinde çalışacak hat üzerinde 76 direk kurulması planlanıyor. Yatırımın, Enerjisa Enerji Üretim A.Ş.'nin 250 megavat kurulu gücündeki Uygar Rüzgâr Enerji Santrali'nde üretilen elektriğin ulusal iletim sistemine aktarılmasına hizmet etmesi hedefleniyor.
Orman alanları ve içme suyu havzası gündemde
Projenin Ekim 2026 tarihli, 656 sayfalık ÇED Başvuru Dosyası'nda çevresel açıdan dikkat çekici değerlendirmeler yer almıştı. Güzergâhın orman alanları, tarım arazileri ve içme suyu koruma bölgeleriyle kesiştiği belirtilirken, İzmir Büyükşehir Belediyesinin kurum görüşünde Bergama'daki çalışma koridorunun Sarıcalar Barajı İçme ve Kullanma Suyu Uzun Mesafeli Koruma Alanı içerisinde kaldığına dikkat çekilmişti. Devlet Su İşleri de dere yataklarının korunması, doğal su akışının bozulmaması ve hafriyat atıklarının su kaynaklarına bırakılmaması yönünde koşullar bildirmişti.
611 hektarlık çalışma koridoru
Toplam 122 kilometrelik enerji hattının sağında ve solunda 25'er metre olmak üzere 50 metre genişliğinde çalışma koridoru öngörülüyor. Bu genişlik üzerinden hesaplanan teorik koridor büyüklüğü yaklaşık 611 hektara ulaşıyor. Ancak söz konusu alanın tamamı orman arazisi değil; tarım, mera, orman ve diğer arazi türlerini kapsayan dört ildeki toplam brüt koridor alanını ifade ediyor. Proje kapsamında müdahale edilecek kesin orman alanı, kesilecek ağaç sayısı ve kamulaştırılacak taşınmazların büyüklüğü ise henüz netleşmiş değil.
Kuş göç yolları için uyarılar yapılmıştı
ÇED dosyasındaki kurum görüşlerinde, enerji hattının bazı kesimlerinin kuş göç yolları üzerinde bulunduğu da belirtilmişti. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, kuşların iletim hatlarına çarpma riskinin azaltılması için koruyucu tedbirlerin değerlendirilmesini ve ilkbahar ile sonbahar göç dönemlerini kapsayan ayrıntılı incelemeler yapılmasını istemişti. Güzergâhın bazı bölümlerinin biyolojik çeşitlilik açısından hassas alanlarda bulunması da projenin çevresel değerlendirme sürecinde ele alınacak başlıklar arasında yer alıyor.
Arazi sahiplerini de yakından ilgilendiriyor
Enerji hattının geçtiği bölgelerdeki taşınmazlar için kamulaştırma ve irtifak hakkı işlemleri de gündeme gelecek. Direklerin kurulacağı özel mülkiyet alanlarında kamulaştırma yapılması, elektrik tellerinin altından geçtiği uygun taşınmazlarda ise irtifak hakkı tesis edilmesi öngörülüyor. Bu nedenle 2 Aralık'taki toplantı, yalnızca çevresel etkiler açısından değil, güzergâhtaki arazi sahiplerinin mülkiyet hakları bakımından da önem taşıyor.
Vatandaşlar ÇED dosyasını inceleyebilecek
Bakanlığın e-ÇED sisteminde yayımladığı açıklamada, projeye ilişkin ÇED Başvuru Dosyası'nın halkın görüşüne açıldığı bildirildi. Vatandaşlar dosyayı Bakanlık merkezinde veya İzmir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünde inceleyebilecek. Projeye ilişkin görüş ve öneriler, belirlenen takvim içerisinde Bakanlığa veya Valiliğe iletilebilecek.
Nihai karar henüz verilmedi
Halkın Katılım Toplantısı'nın ilan edilmesi, projeye çevresel açıdan onay verildiği anlamına gelmiyor. ÇED süreci devam eden yatırım için ilgili kurumların değerlendirmeleri ve halkın görüşlerinin alınmasının ardından incelemeler sürdürülecek. Projeye ilişkin nihai ÇED kararı ise Bakanlık tarafından verilecek. Böylece orman alanları, su kaynakları, kuş göç yolları ve tarım arazileri üzerindeki olası etkileriyle gündeme gelen dev yatırımda yeni aşamaya geçilmiş olacak.
