Ege Denizi'nin en değerli ekosistemlerinden biri olan İzmir Körfezi ve Karaburun Yarımadası, insan irrasyonalitesinin kurbanı olmaktan son anda kurtuldu. Bölgenin el değmemiş kıyı şeridinde yer alan ve nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan Akdeniz fokları için hayati önem taşıyan doğal sığınaklar, ne yazık ki bilinçsiz ziyaretçilerin hedefi haline geldi. Uluslararası sözleşmeler ve yasal mevzuatlar gereği kesin koruma altında bulunan, yalnızca yavrularını büyütmek ve dinlenmek amacıyla bu mağaraları kullanan nadir canlıların yaşam alanı, yabancı bir şahıs tarafından ihlal edildi. Sualtı Araştırmaları Derneği-Akdeniz Foku Araştırma Grubu ile Karaburun Yerel Fok Komitesi'nin ortaklaşa yürüttüğü bilimsel takip çalışmaları sırasında ortaya çıkan bu skandal, doğa koruma projelerinin ne denli hayati ve bir o kadar da zor olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.
Mağaralara izinsiz girişler ekosistemi ve insan hayatını tehlikeye atıyor
Bilim insanlarının ve sivil toplum kuruluşlarının yıllardır yürüttüğü koruma faaliyetleri kapsamında, bölgedeki kıyı mağaralarının güvenliği ve popülasyon takibi için kritik noktalara fotokapan cihazları yerleştirildi. Akdeniz foklarının Türkiye'deki varlığını, sayısal dağılımını ve üreme alışkanlıklarını izlemek amacıyla kurulan bu gizli kameralar, geçtiğimiz günlerde endişe verici bir gerçeği kayda geçirdi. Görüntülerde, sarp kayalıkların ardındaki gizli mağaraya giren bir kişinin varlığını hisseden fok ailesinin yaşadığı şok ve korku net bir şekilde görüldü. Anne ve yavru fokların, kendilerini güvende hissettikleri yuvalarından panik içerisinde çıkarak hızla açık denizdeki sulara kaçmak zorunda kaldığı anlar, bölgedeki insan baskısı sorununu en acı şekilde ortaya koydu. Uzmanlar, bu tür sarp kıyı mağaralarının yalnızca hayvanlar için değil, jeolojik yapılarının kırılganlığı nedeniyle insanlar için de ciddi hayati riskler barındırdığına dikkat çekiyor. Tavan kısımlarından düşebilecek devasa taş ve kaya parçalarının ölümcül kazalara davetiye çıkardığı vurgulanırken, yasalara ve yasak tabelalarına rağmen bu alanlara girilmesinin hiçbir mazeretle açıklanamayacağı ifade ediliyor.
Dünyada sadece yüzlerce kalan son elçiler koruma altında
Yeryüzünün en nadir deniz memelileri arasında gösterilen ve ekosistemin sağlıklı işleyişinin en önemli göstergelerinden biri kabul edilen bu canlıların geleceği için tehlike çanları çalmaya devam ediyor. Küresel ölçekte dünya genelindeki toplam varlıklarının sadece 800 ila 900 birey civarında olduğu bilinen Akdeniz fokları, ülkemiz kıyılarında ise yalnızca 120 dolayında bir nüfusla hayatta kalma mücadelesi veriyor. İzmir Körfezi'nin eşsiz biyoçeşitliliğinin ve sağlıklı deniz kıyı ekosistemlerinin simgesi olan bu özel tür, yaşam alanlarının daralması ve insan faktörlü rahatsızlıklar yüzünden baskı altında tutuluyor. Karaburun'daki mağaralarda yaşanan bu son olay, hem yerel yönetimlerin hem de kolluk kuvvetlerinin kıyı koruma tedbirlerini artırması gerektiğini net bir şekilde kanıtladı. Doğal yaşamı koruma gönüllüleri, bu tür ihlallerin önüne geçilebilmesi için bölgedeki deniz denetimlerinin sıkılaştırılmasını ve izinsiz girişlere karşı caydırıcı yasal yaptırımların derhal uygulanmasını talep ediyor.
