SİNAN GENÇ/ Karşıyaka Spor Kulübü'nün tarihine damga vurdu, Karşıyaka Stadı'nın kazanılmasında öncü rol oynadı, İzmir'in simgesi Kültürpark'ın kuruluşuna fikirleriyle yön verdi. Cumhuriyet'in ilk yıllarında hem yeşil-kırmızı renklere hem de İzmir'in geleceğine hizmet eden Ahmet Suat Yurdkoru'nun unutulmaz hikâyesi yeniden gün yüzüne çıktı. İzmirli kent araştırmacısı Bedri Cumhur Doğu'nun arşiv belgeleri, dönem gazeteleri ve tarihî kayıtlar üzerinden hazırladığı araştırma, Karşıyakalıların hafızasında özel bir yere sahip olan Yurdkoru'nun bilinmeyen yönlerini ortaya koyarken, kente önemli bir vefa çağrısı da yaptı. İzmir'in bugün milyonlarca insanı ağırlayan Kültürpark'ında, Karşıyaka'nın yeşil-kırmızı renklerinde ve kentin spor tarihinde bir ismin derin izleri bulunuyor: Ahmet Suat Yurdkoru. Cumhuriyet'in kuruluş yıllarında İzmir'in yeniden ayağa kalkmasına katkı sunan, Karşıyaka Spor Kulübü'nde başkanlık ve yöneticilik yapan, semt sporunun gelişmesi için mücadele eden Yurdkoru'nun yaşamı, İzmirli kent araştırmacısı Bedri Cumhur Doğu tarafından kapsamlı bir çalışmayla yeniden gündeme taşındı. Karşıyaka Nostalji için hazırladığı araştırmada Doğu, Yurdkoru'nun yalnızca bir spor yöneticisi olmadığını; İzmir'in kültür, turizm ve şehircilik tarihinde de önemli sorumluluklar üstlendiğini ortaya koydu. Araştırma, tarihçi Dr. Ahmet Mehmetefendioğlu'nun Kültürpark'ın kuruluşundaki rolüne dikkat çektiği çalışmanın ardından, kişisel arşiv belgeleri ve dönem basınından bilgilerle zenginleştirildi.
Karşıyaka'nın yeşil-kırmızı sevdalısıydı
1904 veya 1905 yılında İstanbul Beşiktaş'ta dünyaya gelen Ahmet Suat Yurdkoru'nun İzmir'le yolları, kentin kurtuluşunun hemen ardından kesişti. 1922 yılında İzmir'e gelen Yurdkoru, bir süre muhasebecilik yaptıktan sonra Bayraklı'daki bir fabrikanın yönetiminde görev aldı. Ancak onun yaşamına yön veren asıl tutku spor oldu. 1923 yılında Bayraklı İttihad-ı Spor Kulübü'nün kurucuları arasında yer alan Yurdkoru, ilerleyen yıllarda İzmir futbolunun örgütlenmesinde önemli sorumluluklar üstlendi. 1930 yılında Bayraklı Spor Kulübü'nün Karşıyaka Spor Kulübü'ne katılmasında etkili oldu. Karşıyaka'da başkanlık ve yöneticilik görevleri üstlenen Yurdkoru, yalnızca futbola değil, yelken ve kürek sporlarına da emek verdi. Bedri Cumhur Doğu'nun araştırmasına göre Yurdkoru, Karşıyaka'yı yalnızca bir spor kulübü olarak değil, semtin gençlerini bir araya getiren güçlü bir toplumsal yapı olarak görüyordu.
Karşıyaka Stadı'nın arkasındaki isim
Ahmet Suat Yurdkoru'nun Karşıyaka tarihindeki en önemli hizmetlerinden biri, kulübün kendi spor alanına kavuşması için verdiği mücadele oldu. 1930'lu yıllarda İzmir'de spor yatırımlarının tek bir büyük şehir stadında toplanması gerektiğini savunan anlayışa karşı çıkan Yurdkoru, semt kulüplerinin kendi sahalarına ve tesislerine sahip olması gerektiğini savundu. Karşıyakalı gençlerin spor yapmak için başka bölgelere gitmek zorunda kalmaması gerektiğine inanıyordu. Doğu'nun aktardığı biyografik belgelerde, Yurdkoru'nun Karşıyaka sahasının alınması ve kulüp binasının yapılmasında belirleyici rol üstlendiği anlatılıyor. Yurdkoru'nun yaşamını konu alan tarihî belgede şu ifadeler yer alıyor: "Suad Yurdkoru’nun bir gayesi de zamanın beş büyük kulübünü kendi semtlerinde birer antrenman sahası ile kulüp binasına kavuşturmak idi." Araştırmada, Yurdkoru'nun dönemin spor yöneticilerini ikna ederek gerekli mali imkânların hazırlanmasını sağladığı, Karşıyaka sahasının edinilmesinde ve tesisleşme çalışmalarında öncü olduğu belirtiliyor. Bugün Karşıyaka Stadı'nın geleceğine ilişkin tartışmalar sürerken, kulübün geçmişte kendi spor alanına kavuşması için verilen bu mücadele yeniden anlam kazanıyor.
İzmirli futbolcular için İstanbul'a karşı direndi
Yurdkoru'nun spor dünyasındaki mücadelesi Karşıyaka ile sınırlı kalmadı. İzmir futbolunun İstanbul merkezli spor yapılanması karşısında güç kazanmasını isteyen Yurdkoru, Ege kulüplerinin haklarını savundu. O yıllarda İzmir'de yetişen yetenekli futbolcuların İstanbul kulüplerine transfer edilmesi, kentteki takımların güç kaybetmesine neden oluyordu. Bedri Cumhur Doğu'nun araştırmasına göre Yurdkoru, Batı Anadolu kulüplerini bir araya getirerek futbolcuların bölgeler arasında transferine ilişkin kuralların düzenlenmesinde etkili oldu. Balıkesir, Aydın, Manisa ve Muğla temsilcileriyle ortak hareket ederek İzmir futbolunun söz sahibi olması için çalıştı. Milli takım seçimlerinde İzmirli futbolcuların göz ardı edilmesine de karşı çıktı. Araştırmada, 1933 yılındaki Sovyetler Birliği seyahatinde İzmirli futbolcuların milli kafileye alınması için girişimlerde bulunduğu, 1936 Berlin Olimpiyatları öncesinde ise Vahap Özaltay'ın milli takımda yer alması için mücadele ettiği aktarılıyor.
Kültürpark'ın fikir babası oldu
Ahmet Suat Yurdkoru'nun İzmir'e bıraktığı en büyük miraslardan biri de Kültürpark'ın kuruluşuna yaptığı katkıydı. 1922 İzmir Yangını'nın ardından kentin merkezinde geniş bir alan uzun süre harabe halinde kaldı. 1933 yılında Moskova'ya giden Yurdkoru, burada gördüğü Gorki Kültürparkı'ndan etkilendi. Parkın planlarını ve özelliklerini inceleyerek İzmir'e döndü. 1934 yılında İzmir Belediye Meclisi üyeliğine seçilen ve ardından Belediye Başkanı Dr. Behçet Uz'un yardımcılığını üstlenen Yurdkoru, yangın alanının büyük bir kültür ve yaşam merkezine dönüştürülmesi fikrini gündeme getirdi. Bedri Cumhur Doğu'nun aktardığına göre Yurdkoru, 14 Mayıs 1934 tarihinde Behçet Uz'a sunduğu raporda, alanda spor tesisleri, yüzme havuzu, tiyatrolar, müzeler ve uluslararası sergilerin düzenlenebileceği bir park kurulmasını önerdi. Bu düşünce, İzmir'in yalnızca fiziksel olarak yeniden inşa edilmesini değil, kültürel ve sosyal yaşamının da güçlendirilmesini hedefliyordu.
“Külüstür Park” dediler, İzmir'in simgesi oldu
Kültürpark projesi ilk gündeme geldiğinde herkes tarafından desteklenmedi. Araştırmada, dönemin bazı çevrelerinin projeye karşı çıktığı ve Kültürpark düşüncesini küçümseyerek “Külüstür Park” ifadesini kullandığı aktarılıyor. Ancak Belediye Başkanı Behçet Uz ile yardımcısı Ahmet Suat Yurdkoru projeden vazgeçmedi. 1 Ocak 1936'da temeli atılan Kültürpark, 1 Eylül 1936'da Başbakan İsmet İnönü tarafından açıldı. Böylece yangının izlerini taşıyan bir alan, İzmir'in kültür, sanat, ticaret ve sosyal yaşamının merkezlerinden birine dönüştü. Yıllar içinde İzmir Enternasyonal Fuarı ile özdeşleşen Kültürpark, kentin uluslararası kimliğinin en önemli simgelerinden biri haline geldi. Bugün İzmir denildiğinde akla gelen ilk yerlerden biri olan Kültürpark'ın kuruluş hikâyesinde, Behçet Uz'un yanı sıra Ahmet Suat Yurdkoru'nun da önemli bir emeği bulunuyor.
Spor yöneticiliğinden milletvekilliğine
Yurdkoru, spor ve yerel yönetim çalışmalarının ardından siyasette de görev üstlendi. 1943-1946 yılları arasında Afyonkarahisar milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde bulundu. Milletvekilliği döneminde sporun kurumsallaşması, denizcilik ve su ürünleri gibi alanlarla ilgilendi. Daha sonraki yıllarda çalışmalarını Ege turizminin gelişmesine yöneltti. Ege Turizm Cemiyeti'nin kuruluşunda rol aldı; Selçuk'taki Meryem Ana Evi ve St. Jean Kilisesi gibi tarihî ve inanç turizmi açısından önemli merkezlerin tanıtılması için girişimlerde bulundu. Yazıları ve araştırmalarıyla İzmir'in tarihî ve kültürel mirasına katkı sağlamayı sürdürdü.
Son durağı çok sevdiği Karşıyaka oldu
Yaşamı boyunca İzmir'in gelişmesi için çalışan Ahmet Suat Yurdkoru, vefatının ardından Karşıyaka'daki Soğukkuyu Mezarlığı'na defnedildi. Kentin spor sahalarında, fuar alanında ve kültür yaşamında iz bırakan Yurdkoru'nun hikâyesi, bugün yeniden hatırlanmayı bekliyor. İzmirli kent araştırmacısı Bedri Cumhur Doğu, çalışmasında Yurdkoru'nun kent tarihindeki önemine dikkat çekerek adının gelecek kuşaklara aktarılması gerektiğini vurguladı.
Karşıyaka'ya ve İzmir'e vefa çağrısı
Araştırmanın en dikkat çekici bölümlerinden biri, Ahmet Suat Yurdkoru'nun adının İzmir'de daha görünür biçimde yaşatılması yönündeki çağrı oldu. Doğu, Kültürpark'ın kuruluşunda önemli rol oynayan, Karşıyaka Spor Kulübü'nün tesisleşmesine katkı sağlayan ve İzmir'in spor kültürünün gelişmesi için mücadele eden Yurdkoru'nun adının bir kültür veya spor tesisine verilmesini önerdi. Özellikle Kültürpark içerisinde ya da Karşıyaka Spor Kulübü ile bağlantılı bir tesiste Yurdkoru'nun adının yaşatılmasının, kentin Cumhuriyet dönemindeki kurucu kuşağına anlamlı bir vefa göstergesi olacağını ifade etti. Karşıyaka'nın yeşil-kırmızı renklerine gönül veren, İzmir'in küllerinden yeniden doğuşuna katkı sunan Ahmet Suat Yurdkoru'nun hikâyesi, bir spor yöneticisinin başarılarından çok daha fazlasını anlatıyor. Bu hikâye, bir semtin kendi stadına kavuşma mücadelesini, bir kentin yangın yerinden Kültürpark'a uzanan yolculuğunu ve Cumhuriyet'in ilk yıllarında İzmir için çalışan bir kuşağın idealizmini bugüne taşıyor.
