Türk siyaset sahnesi, tarihin akışına yön veren pek çok lider gördü; ancak hiçbiri Bülent Ecevit kadar tezatları bir arada barındıran, mütevazı bir yaşam ile en sert uluslararası restleşmeleri aynı bünyede harmanlayan bir figür üretemedi. 5 Kasım 2006 tarihinde 81 yaşında hayata gözlerini yuman "Karaoğlan", geride iki asra yayılan devasa bir siyasi miras, dürüstlüğüyle anılan bir devlet adamlığı imajı, derin aşklara konu olmuş bir evlilik ve siyasetin gölgesinde kalmış sıra dışı bir entelektüel derinlik bıraktı.
Entelektüel Bir Aile ve Sıra Dışı Bir Gençlik...
28 Mayıs 1925’te İstanbul’da dünyaya gelen Mustafa Bülent Ecevit, sıradan bir aileye değil, Cumhuriyet’in seçkin entelektüel çevrelerinden birine doğdu. Babası Fahri Ecevit, Darülfünun Tıp Fakültesi’nde profesörlük yapan, kriminoloji dersleri veren ve ilerleyen yıllarda TBMM’de Kastamonu milletvekili olarak görev alacak bir bilim insanıydı. Annesi Fatma Nazlı Ecevit ise resim yeteneğiyle tanınan, modern Türk resminin ilk kadın temsilcilerindendi.
1944 yılında Robert Kolej’den mezun olan genç Bülent, dönemin popüler meslekleri yerine edebiyat ve felsefeye yöneldi. Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü’nde çevirmenlikle başladığı iş yaşamı onu kısa süre sonra Londra Türk Basın Ataşeliği görevine taşıdı.
Bülent Ecevit’in hayatının en az bilinen yönlerinden biri, Doğu ve Batı kültürüne duyduğu derin ilgidir. Londra’da yaşadığı dönemde Londra Üniversitesi’nde Hint Dili ve Edebiyatı üzerine eğitim aldı; Sanskritçe ve Bengalce öğrendi. Hint mitolojisine ve tasavvufa olan merakı, onun Hint edebiyatının başyapıtı Bhagavad Gita’yı ve ünlü şair Rabindranath Tagore’un eserlerini orijinal dillerinden Türkçe’ye çevirmesini sağladı. Birçok siyasetçi meydanlarda sert polemikler yürütürken, Ecevit’in iç dünyasını mistik Doğu felsefesi ve barışçıl şiirler şekillendiriyordu.
"Karaoğlan" İsmini Kim Verdi?
Türk siyasi tarihinin en ikonik lakabı olan "Karaoğlan", Ecevit’e bir profesyonel halkla ilişkiler çalışması ya da siyasi kurmay heyeti tarafından verilmedi. Lakabın gerçek hikâyesi, halkın bağrından kopan spontane bir anın kaydedilmesine dayanır.
1970'lerin başında CHP Genel Başkanı İsmet İnönü ile girdiği kurultay mücadelesinden zaferle çıkan Ecevit, Anadolu turuna başladı. Geziler esnasında popülaritesi hızla yayıldı. Siyasete yansıyan anlatılara göre; Bolu Dağı geçilip Kaynaşlı civarına gelindiğinde otobüsü selamlamak isteyen bir vatandaş topluluğu aracı durdurdu. Otobüsün kapısı açıldığında içeriye giren yaşlı bir kadın, esmer ve zayıf yapılı genç lidere bakarak heyecanla "Karaoğlan nerede, Karaoğlan nerede?" diye bağırarak boynuna sarıldı. Yanındaki gazetecilerin bu sıcak halk tepkisini haberleştirip manşetlere taşımasıyla "Karaoğlan" imajı doğdu ve kısa sürede bütün bir Anadolu mitine dönüştü. Ecevit; kasketi, mavi gömleği ve ak güvercin amblemiyle ezilenlerin, köylünün ve işçinin simgesi haline geldi.
İşçi Haklarından Bağımsız Dış Politikaya...
Bülent Ecevit’in devlet adamlığı bilançosu incelendiğinde, Cumhuriyet tarihine damga vuran hamleleri dikkat çeker:
-
Sosyal Demokrasinin Mimarlığı: 1961-1965 yılları arasında İsmet İnönü hükümetlerinde Çalışma Bakanı olarak görev yapan Ecevit, işçilere grev ve toplu sözleşme hakkı kazandıran kanunları çıkararak Türk çalışma hayatında devrim yaptı.
-
Haşhaş Krizinde ABD'ye Rest: 1974'te Başbakanlık koltuğuna oturan Ecevit, ABD'nin Türkiye'ye uyguladığı haşhaş ekimi yasağını kaldırdı. Washington'dan gelen ağır baskılara rağmen geri adım atmayarak bağımsız dış politika duruşunu sergiledi.
-
Kıbrıs Barış Harekâtı ve "Kıbrıs Fatihi": 1974 yazında Kıbrıs'taki Türk varlığını yok etmeye yönelik faşist darbeye karşı hükümet ortağı Necmettin Erbakan ile tarihi kararı aldı. "Ayşe Tatile Çıksın" parolasıyla başlatılan Barış Harekâtı, adadaki Türklerin can güvenliğini sağlarken Ecevit’e "Kıbrıs Fatihi" unvanını kazandırdı.
-
1999 Zirvesi ve Terör Liderinin Yakalanması: 1999 yılında DSP azınlık hükümetinin başındayken terör örgütü elebaşının Kenya’da yakalanıp Türkiye’ye getirilmesini sağladı. Aynı yıl yapılan genel seçimlerde DSP’yi sandıktan 1. parti çıkararak koalisyon hükümetinin Başbakanı oldu.
Krizler, Suikastlar ve Ağır Bedeller
Ecevit’in yaşamı zaferler kadar trajediler, krizler ve ölümcül tehlikelerle örülüydü:
-
Suikast Girişimleri: Ecevit, 10'a yakın suikast girişiminden şans eseri ve korumalarının müdahalesiyle kurtuldu. 1975'te Gerede'de, 1976'da ABD New York'ta Henry Kissinger'la görüşmeye gittiğinde Rum bir saldırgan tarafından ve 1977'de İzmir Çiğli Havaalanı'nda özel bir silahtan çıkan kurşunla hedef alındı. Hiçbirinde programını bozmadı.
-
12 Eylül ve Zincirbozan: 1980 askeri darbesiyle CHP kapatıldı, Ecevit siyasi yasaklı ilan edildi ve defalarca cezaevine girerek Zincirbozan’da zorunlu ikamete tabi tutuldu.
-
Güneş Motel ve 2001 Krizi: Siyasi hayatındaki en çok tartışılan adımlardan biri, 1978'de Adalet Partisi'nden ayrılan 11 milletvekiline bakanlık vererek hükümet kurması (Güneş Motel Olayı) oldu. Son başbakanlık dönemi ise Cumhurbaşkanlığı Çankaya Köşkü’nde yaşanan anayasa kitapçığı krizi ve bunu takip eden 2001 Ekonomik Krizi ile gölgelendi.
Siyasetin Ötesinde Bir Sevda 'RAHŞAN'
Bülent Ecevit’i anlatırken 60 yıllık yol arkadaşı Rahşan Ecevit’i ayrı düşünmek imkânsızdır. 1946 yılında evlenen çift, Türk siyasetinin en mütevazı ve en kenetlenmiş ikilisi olarak iz bıraktı. Rahşan Hanım, sadece bir eş değil; cezaevi günlerinde bir yoldaş, miting meydanlarında bir koruyucu ve DSP’nin kurucu genel başkanı olarak bir siyasi aktördü.
Milletvekili maaşları dışında hiçbir birikimi olmayan, Ankara Oran’daki mütevazı dairelerinde çay ve simitle konuklarını ağırlayan Ecevit çiftinin bu tutumları halkta derin bir güven yarattı. Zenginleşmeyen, şaibeye karışmayan siyasetçi imajı Ecevit adıyla özdeşleşti.
2006 yılında Bülent Ecevit’in vefatından sonra derin bir sessizliğe bürünen Rahşan Ecevit, 2020 yılında hayatını kaybetti. Özel bir kanun düzenlemesiyle Devlet Mezarlığı’na, yarım asırlık sevdalısı Ecevit’in yanına defnedildiler.
20 YIL OLDU...
Ecevit’in son yılları sağlık sorunlarıyla geçti. Doktorların kesin uyarılarına rağmen, 19 Mayıs 2006’da Danıştay saldırısında hayatını kaybeden Yargıç Yücel Özbilgin’in cenaze törenine katıldı. Törenin ardından aynı gece geçirdiği beyin kanaması sonucu GATA’da yoğun bakıma alındı.
Aylarca süren yaşam mücadelesinin ardından 5 Kasım 2006’da hayatını kaybeden Ecevit’in cenazesi, yüz binlerce vatandaşın katıldığı devasa bir törenle kaldırıldı.
Vefatının 20. yılında dahi "Karaoğlan", ne ezilen ne ezen dürüst yaklaşımı, Türk halk tasavvufuna dayanan bağımsız düşünce dünyası ve kasketiyle Türk siyasi tarihinin en lekesiz sayfalarından birinde yaşamaya devam ediyor.
