Türkiye'nin müze ve ören yerlerinde ziyaretçi deneyimini baştan aşağı değiştirecek dijital dönüşüm projesinde sona yaklaşılıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Türk Telekom iş birliğiyle yürütülen çalışma kapsamında Türkiye genelindeki 216 müze ve ören yeri yeni nesil teknolojik altyapıya kavuşacak.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Türk Telekom heyetiyle Bakanlıkta bir araya gelerek projenin geldiği aşamayı değerlendirdi. Görüşmede uygulama takviminin yanı sıra akıllı biletleme sistemlerinden veri güvenliğine, dijital ziyaretçi yönetiminden müze mağazalarına kadar uzanan dönüşümün ayrıntıları ele alındı.
Projenin en dikkat çekici yeniliklerinden biri ise T.C. kimlik kartlarının Müzekart olarak kullanılabilmesi olacak. Yeni uygulamayla vatandaşların ayrıca fiziksel Müzekart taşıma zorunluluğunun ortadan kaldırılması hedefleniyor.
Kimlik kartıyla doğrudan giriş dönemi
Yeni sistem hayata geçirildiğinde kullanım süresi devam eden mevcut Müzekartlar geçerliliğini koruyacak. Bu nedenle halen aktif kartı bulunan vatandaşların yeni bir işlem yapmasına gerek olmayacak.
Müzekart kullanım süresi sona eren vatandaşlar için ise farklı bir dönem başlayacak. T.C. kimlik kartları doğrudan Müzekart işlevi görebilecek.
Vatandaşlar Müzekart ücretini e-Devlet veya mobil uygulama üzerinden ödedikten sonra müze gişelerinde yeni bir kart almak ya da uzun süre işlem beklemek zorunda kalmayacak. Kimlik kartının sistem tarafından okutulmasıyla müze ve ören yerlerine giriş yapılabilecek.
Bu uygulamayla özellikle ziyaretçi yoğunluğunun arttığı turizm sezonunda gişelerdeki işlemlerin hızlandırılması ve kuyrukların azaltılması amaçlanıyor.
216 noktada aynı dijital sistem
Dönüşüm yalnızca giriş sistemlerinden ibaret olmayacak. Türkiye genelindeki 216 müze ve ören yerini birbirine bağlayan bütünleşik dijital yapı kurulacak.
Gişe operasyonları, ziyaretçi hizmetleri, ödeme sistemleri, veri güvenliği ve satış noktaları aynı teknolojik altyapının parçaları haline getirilecek.
Yeni yapıda akıllı biletleme ve çok kanallı dijital ödeme sistemleri kullanılacak. Ziyaretçi hareketlerinin ve hizmetlerin daha etkin yönetilebilmesi için yapay zekâ destekli veri analitiğinden de yararlanılacak.
Böylece müzelerdeki ziyaretçi yoğunluğundan hizmet kullanımına kadar farklı alanlarda elde edilen verilerin analiz edilmesi ve işletme süreçlerinin buna göre planlanması mümkün hale gelecek.
Müzelerde yapay zekâ dönemi
Projenin önemli ayaklarından birini de yapay zekâ destekli veri analitiği oluşturacak.
Yeni teknolojik altyapıyla müze ve ören yerlerinde ziyaretçi yönetiminin dijital hale getirilmesi planlanıyor. Bunun yanında sesli rehber sistemleri ve dijital arşiv uygulamaları da yaygınlaştırılacak.
Müzecilik deneyimini değiştirecek yenilikler arasında artırılmış gerçeklik ve sanal gerçeklik uygulamaları da bulunuyor.
Bu teknolojiler sayesinde ziyaretçilerin tarihi eserler, arkeolojik alanlar ve kültürel miras unsurları hakkında daha kapsamlı bilgiye ulaşabilmesi hedefleniyor. Fiziksel sergilemenin dijital içeriklerle desteklenmesiyle özellikle genç ziyaretçilere yönelik daha etkileşimli bir müzecilik deneyiminin oluşturulması planlanıyor.
5G ve fiber altyapı devreye girecek
Dijital dönüşümün sağlıklı çalışabilmesi için müze ve ören yerlerinin iletişim altyapısı da güçlendirilecek.
Proje kapsamında fiber altyapı, yaygın kablosuz internet sistemleri ve 5G entegrasyonu kullanılacak. Böylelikle hem ziyaretçilere sunulan dijital hizmetlerin hızlandırılması hem de müzelerde kullanılan teknolojik sistemlerin kesintisiz çalışması amaçlanıyor.
Projenin bir başka önemli ayağı ise veri güvenliği olacak. Türkiye'nin kültürel mirasına ilişkin stratejik veriler ülke sınırları içerisinde bulunan yerli ve millî altyapılarda saklanacak.
Böylece dijitalleşmeyle birlikte ortaya çıkacak büyük veri yapısının güvenliğinin de ulusal altyapı üzerinden sağlanması hedefleniyor.
Müze mağazaları da değişecek
Dönüşüm müze kapısında başlayıp sergi salonlarında sona ermeyecek. Müze mağazaları, kafeteryalar ve satış alanları da yeni sistemin kapsamına alınacak.
Müze mağazalarında Türkiye'nin kültürel değerlerini öne çıkaran ürünlerin çeşitliliğinin artırılması planlanıyor. Geleneksel Türk el sanatlarından Türk kahvesi ve lokumuna, Türk halıcılığından süsleme sanatlarına kadar geniş bir ürün yelpazesinin ziyaretçilere sunulması hedefleniyor.
Özellikle Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından belgelendirilen Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı sanatçılar ile geleneksel el sanatları ustalarının ürettiği eserlerin mağazalarda daha fazla yer bulması amaçlanıyor.
Projenin hedeflerinden biri de bu ürünlerin yalnızca Türkiye'deki müzelerde satılması değil. Geleneksel sanat ürünlerinin yurt dışındaki tüketicilere ulaştırılması ve uluslararası satış kanallarının genişletilmesi de planlanıyor.
Dönüşüm yıl sonunda tamamlanacak
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, projenin 2026 yılı sonuna kadar tamamlanacağını açıkladı.
Ersoy, yeni sistemle akıllı biletlemeden dijital ziyaretçi yönetimine, veri güvenliğinden yeni nesil müzecilik uygulamalarına kadar geniş bir alanda dönüşüm gerçekleştirileceğini belirtti.
Çalışmalar tamamlandığında Türkiye genelindeki 216 müze ve ören yerinde ziyaretçilerin karşısına daha bütünleşik bir sistem çıkacak. Biletleme ve giriş işlemleri hızlanırken dijital rehberler, yapay zekâ uygulamaları ve artırılmış gerçeklik gibi teknolojiler müze deneyiminin parçası haline gelecek.
En görünür değişikliklerden biri ise vatandaşların cebindeki T.C. kimlik kartı olacak. Müzekart süresi dolan vatandaşlar, gerekli ücreti dijital ortamdan ödedikten sonra kimliklerini okutarak müze ve ören yerlerine girebilecek.
