İzmir'in Ödemiş ilçesinde halk sağlığını tehdit eden bir gıda skandalı ortaya çıkarıldı. Jandarma ekiplerinin bir depoda gerçekleştirdiği kontrolde, incirlerin rengini açmak amacıyla lavabo açıcı olarak kullanılan kimyasal maddelerle işlem gördüğü belirlendi. Yapılan incelemelerde insan tüketimine uygun olmadığı tespit edilen toplam 3 bin kilogram incire el konuldu. Yaklaşık 1 milyon lira piyasa değerine sahip olduğu değerlendirilen ürünlerin hangi amaçla depolandığı ve satışa sunulup sunulmadığına ilişkin ayrıntılar ise açıklanmadı.
Depoda 3 ton kimyasal işlem görmüş incir bulundu
Ödemiş'te jandarma ekiplerinin gerçekleştirdiği denetim, gıda güvenliği açısından ciddi bir tehlikeyi ortaya çıkardı. Depoda yapılan kontroller sırasında incirlerin doğal rengini değiştirmek ve daha açık bir görünüm kazandırmak amacıyla lavabo açıcı kimyasal maddeler kullanılarak beyazlatıldığı tespit edildi. İnsan sağlığı açısından risk oluşturabilecek şekilde işlem gördüğü belirlenen 3 ton ürünün tüketim için uygun olmadığı değerlendirildi. Bunun üzerine incirlerin tamamına el konulurken, olayla ilgili yasal süreç başlatıldı. Ele geçirilen incirlerin piyasa değerinin yaklaşık 1 milyon lira olduğu belirtildi. Ancak ürünlerin piyasaya sürülüp sürülmediği, herhangi bir satış noktasına ulaşıp ulaşmadığı veya kimyasal işlemde hangi maddenin kullanıldığına ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.
Lavabo açıcı kimyasallar neden tehlikeli?
Lavabo açıcı ürünlerde kullanılan bazı güçlü kimyasal maddeler, aşındırıcı özellikleri nedeniyle insan sağlığı açısından ciddi tehlike oluşturabiliyor. Özellikle sodyum hidroksit gibi kuvvetli alkali maddeler, uygun olmayan koşullarda gıdayla temas ettiklerinde ağız, yemek borusu ve sindirim sistemi dokularında kimyasal yanıklara neden olabiliyor. Maruziyetin miktarına ve maddenin yoğunluğuna bağlı olarak sağlık üzerindeki etkiler ağırlaşabiliyor. Gıda üretiminde kullanılan maddelerin türü, saflığı, miktarı ve kullanım koşulları mevzuatla belirleniyor. Endüstriyel temizlik amacıyla üretilen bir kimyasalın gıdalara uygulanması, ürünün tüketim açısından güvenli olduğu anlamına gelmiyor. Ödemiş'te ele geçirilen incirlerde kullanılan kimyasalın tam bileşimi ve kalıntı düzeyleri açıklanmadığı için bu ürünlere ilişkin belirli bir sağlık etkisini kesin olarak söylemek mümkün değil. Ancak ürünlerin insan tüketimine uygun bulunmaması, olayın ciddiyetini ortaya koyuyor.
Bir şüpheli hakkında adli işlem başlatıldı
Olayla bağlantılı olduğu belirlenen bir şüpheli hakkında, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'na muhalefet kapsamında adli işlem başlatıldı. Gözaltına alınan şüpheli, işlemlerinin tamamlanmasının ardından serbest bırakıldı. Soruşturma kapsamında başka kişi veya işletmeler hakkında işlem yapılıp yapılmadığına ilişkin bilgi verilmedi. Söz konusu kanun, gıda güvenilirliğinin sağlanması, tüketici sağlığının korunması ve güvenilir olmayan ürünlerin piyasaya arzının önlenmesine yönelik düzenlemeler içeriyor. Mevzuata aykırı işlemlerle ilgili uygulanacak yaptırımlar ise ihlalin niteliğine ve soruşturma sonucunda ortaya konulan bulgulara göre belirleniyor.
Beyaz ve parlak görünüm güvenilirlik anlamına gelmiyor
Ödemiş'teki olay, kuru meyve alışverişinde ürünlerin yalnızca dış görünüşüne bakılarak güvenilirlik değerlendirmesi yapılamayacağını da gündeme getirdi. Kuru incirlerin rengi; çeşidine, olgunluk düzeyine, kurutma koşullarına ve saklama yöntemlerine bağlı olarak farklılık gösterebiliyor. Bu nedenle bir incirin açık ya da koyu renkli olması, tek başına kimyasal işlem gördüğünün veya güvenli olduğunun kanıtı değil. Tüketicilerin özellikle kaynağı belirsiz, izlenebilirliği bulunmayan ve uygun saklama koşullarında satışa sunulmayan ürünlere karşı dikkatli olması önem taşıyor. Ambalajlı ürünlerde üretici bilgileri, işletme kayıtları, parti numarası ve etiket bilgilerinin kontrol edilmesi, olası sorunlarda ürünün izlenebilmesine yardımcı oluyor. Şüpheli gıdalarla karşılaşıldığında ise Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Alo 174 Gıda Hattı üzerinden bildirim yapılabiliyor.
Gıda güvenliğinde denetimlerin önemi bir kez daha ortaya çıktı
İzmir'in önemli tarımsal üretim merkezlerinden biri olan Ödemiş'te ortaya çıkarılan olay, gıda ürünlerinin üretimden depolamaya ve satışa kadar bütün aşamalarda denetlenmesinin önemini yeniden gündeme taşıdı. Özellikle kuru meyve gibi doğrudan tüketilebilen ürünlerde izlenebilirliğin sağlanması, mevzuata aykırı kimyasal işlemlerin tespit edilmesi ve güvenilir olmayan ürünlerin tüketiciye ulaşmasının önlenmesi büyük önem taşıyor. Jandarma ekiplerinin müdahalesiyle 3 ton incire el konulurken, olayla ilgili adli süreç başlatıldı. Kimyasal işlem görmüş ürünlerin tüketiciye ulaşıp ulaşmadığına ilişkin henüz doğrulanmış bir açıklama bulunmuyor. Olayın ardından gözler, ürünlerin tedarik ve dağıtım zincirine ilişkin yapılabilecek incelemelere çevrildi.
