Sermaye piyasalarında son dönemde yaşanan fon krizi ve tasfiye kararlarının ardından yatırımcıların yakından takip ettiği süreçte yeni bir adım atıldı. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), tasfiye kapsamına alınan yatırım fonlarında yüksek kazanç sağlayanların elde ettikleri tutarları gönüllü olarak geri ödeyebilmesine imkân tanıyan hesapların açıldığını duyurdu.
Yeni uygulama kapsamında hesaplar, Birleşik Fon Bankası nezdinde Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) adına oluşturuldu. Ancak bütün fonlar için ortak tek bir hesap kullanılmayacak. Tasfiye kapsamındaki her fon için ayrı ayrı “İsteğe Bağlı İade Hesabı” açılarak geri dönen paranın hangi fonun tasfiye malvarlığına gireceği ayrıştırılacak.
SPK’nın duyurusunda uygulamanın 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde yürütüldüğü belirtildi. Düzenleme, özellikle tasfiye kararından önce gerçekleştirilen katılma payı satışları sonucunda fahiş kazanç elde eden ve bu kazancı kendi iradesiyle ilgili fona geri vermek isteyenleri kapsıyor.
Her fonun parası kendi hesabında kalacak
Yeni sistemin en önemli ayrıntılarından biri, iade edilen paranın başka bir fonun zararlarının karşılanmasında kullanılamayacak olması.
İsteğe Bağlı İade Hesapları aracılığıyla yatırılacak tutarlar yalnızca ödemenin ilgili olduğu fonun tasfiye malvarlığına dahil edilecek. Böylece bir fondan elde edilen kazancın iadesi başka bir fonun hesabına yönlendirilemeyecek.
Bu düzenlemeyle geri ödenen paranın izlediği yol da belirlenmiş oldu. Hesaplara yatırılan tutarlar, ilgili fonun tasfiye sürecinde katılma payı sahiplerine yapılacak ödemelerde kullanılacak.
Başka bir ifadeyle, gönüllü olarak geri verilen kazançların farklı amaçlarla değerlendirilmesinin önüne geçilecek; para, ait olduğu fonun tasfiye havuzuna dahil olacak.
Para yatırımcı ödemelerine gidecek
SPK, hesaplarda toplanacak paraların sonraki aşamada nasıl kullanılacağını da açıkladı. İade edilen tutarlar, tasfiye işlemleri kapsamında T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Türkiye İş Bankası A.Ş. üzerinden yürütülecek ödeme sürecine aktarılacak.
Her iki banka da tasfiye kapsamında ilgili fonların katılma payı sahiplerine gerçekleştirilecek ödemelerde görev alacak. Böylece gönüllü iadelerden sağlanan kaynak, ilgili fon yatırımcılarına yapılacak ödemelerde kullanılabilecek.
Düzenlemenin bu yönü, özellikle tasfiye sürecinin ardından parasını ne zaman ve hangi yöntemle alacağını takip eden yatırımcılar açısından önem taşıyor. SPK’nın çizdiği çerçeveye göre sisteme geri dönen tutarlar doğrudan tasfiye malvarlığını büyütecek.
Ancak gönüllü iadeler sonucunda ne kadar kaynak oluşacağı, hangi fonlara ne kadar para döneceği ve bunun yatırımcılara yapılacak ödemelere ne ölçüde yansıyacağı yapılacak iadelerin büyüklüğüne bağlı olacak.
Sadece fonlar değil hisseler de kapsamda
SPK’nın attığı adım yalnızca tasfiye kapsamındaki yatırım fonları ile sınırlı tutulmadı. Borsada işlem gören şirketlerin paylarında gerçekleştirilen alım satımlar ve benzeri işlemler sonucunda elde edilen fahiş kârların geri ödenebilmesi için de ayrı bir kanal oluşturuldu.
Bu amaçla yine Birleşik Fon Bankası nezdinde TMSF adına “Genel Hisse İade Hesabı” açıldı.
Böylece fon katılma paylarından elde edilen kazançların iadesi ile borsada işlem gören şirket hisselerinden sağlanan kazançların iadesi birbirinden ayrıldı.
Fonlarda her yatırım fonu için ayrı hesap yöntemi uygulanırken, pay piyasasına ilişkin geri ödemelerde Genel Hisse İade Hesabı kullanılacak.
İade tamamen isteğe bağlı olacak
Düzenlemede dikkat çeken ifadelerden biri de geri ödemenin “isteğe bağlı” olarak tanımlanması oldu. Açıklanan mekanizma, tasfiye kapsamına giren fonlardan fahiş kazanç elde ettiği değerlendirilen kişilerin söz konusu kazançları kendi iradeleriyle geri ödemelerine imkân sağlıyor.
Bu nedenle açılan hesaplar doğrudan bir tahsilat hesabı niteliğinde değil; gönüllü iade taleplerinin gerçekleştirilebilmesi için oluşturulan özel hesaplar olarak tanımlanıyor.
İade yapmak isteyenler açısından hangi fonun hesabının kullanılacağı da önem taşıyor. SPK’nın oluşturduğu yapıda her fon için ayrı hesap bulunduğundan, ödemenin doğru fonun hesabına yapılması gerekiyor.
Tasfiye sürecinde yeni kaynak oluşacak
Fonların tasfiyesinde yatırımcı açısından en kritik başlıklardan biri, tasfiye malvarlığının büyüklüğü. Çünkü katılma payı sahiplerine yapılabilecek ödemeler, tasfiye sonunda ortaya çıkan varlıklarla doğrudan bağlantılı.
Yeni sistem sayesinde gönüllü olarak iade edilen kazançlar da ilgili fonun tasfiye malvarlığına eklenecek. Bu durum, iade gerçekleşen fonlarda yatırımcılara dağıtılabilecek toplam kaynağın artmasını sağlayabilecek.
Ancak yatırımcıların alabileceği nihai tutar yalnızca bu hesaplara yatırılacak paralara göre belirlenmeyecek. İlgili fonun mevcut varlıkları, tasfiye işlemleri, alacakların tahsili ve diğer mali unsurlar da ödeme miktarlarının belirlenmesinde etkili olacak.
Bu nedenle İsteğe Bağlı İade Hesapları, tasfiye sürecindeki ödeme mekanizmasının yeni bir parçasını oluştururken, tek başına yatırımcıların bütün zararlarının karşılanacağı anlamına gelmiyor.
