Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu, Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) bünyesinde köklü ve yapısal değişikliklere kapı aralayan kritik bir yasama mesaisini tamamladı. Kamuoyunun ve askeri personelin uzun süredir merakla beklediği, uzman erbaşların yanı sıra subay ve astsubay kadrolarını da doğrudan ilgilendiren yasa tasarısı genel kurulda oylanarak kabul edildi. Uzman er ve erbaşlar ile ilgili düzenlemeleri içeren kanun teklifi yasalaşırken, Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) daha önce iptal ettiği pek çok madde de yüksek mahkemenin kararları doğrultusunda yeniden formüle edilerek mevzuata kazandırıldı.
Firari ve istifa eden askeri hekimlere çalışma yasağı getirildi
Kabul edilen maddeler arasında en dikkat çekici başlıklardan birini, devletin kaynaklarıyla tıp fakültelerinde okutulan ancak yükümlülük süresini tamamlamadan ordudan ayrılan askeri hekimlerin durumu oluşturdu. AYM’nin iptal kararı göz önünde bulundurularak Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'da köklü bir revizyona gidildi. Buna göre, Milli Savunma Bakanlığı veya İçişleri Bakanlığı nam ve hesabına tıp ve diş hekimliği fakültelerinde eğitim görerek subaylığa naspedilen kişilerden, mecburi hizmet süresini doldurmadan disiplin kurulu ya da mahkeme kararıyla ilişiği kesilenler ile istifa edenler sivil hayatta hemen mesleklerini icra edemeyecekler.
Söz konusu kişilerin diş hekimliği ya da hekimlik mesleklerini icra edemeyecekleri süre, bakanlık hesabına okudukları dönemin toplam yükümlülük süresine oranının, kalan eksik hizmet süresiyle çarpılması vasıtasıyla hesaplanacak. Askeri sağlık sisteminin sürdürülebilirliğini korumayı amaçlayan bu düzenlemede, mağduriyet yaşanmaması adına tüm takvimsel hesaplamalar gün hesabı üzerinden yapılacak.
Orduevleri ve askeri gazinolar yasal koruma kalkanına alındı
Askeri tesislerin güvenliği ve hukuki statüsünde yaşanan tereddütleri gidermek amacıyla Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu üzerinde de stratejik bir hamle yapıldı. Yapılan yeni düzenlemeyle birlikte; orduevleri, askeri gazinolar, kışla gazinoları, vardiya yatakhaneleri, gazi uyum evleri ile özel, yerel ve kış eğitim merkezlerinin hukuki tanımı netleştirildi. Bu tesislerin tamamı askeri bina sınıfında yer aldığı için, yasa gereği resmen askeri mahal vasıf ve mahiyetine sahip olacak. Böylece söz konusu sosyal ve idari tesislerde işlenebilecek suçlar veya buraların güvenliğine yönelik tedbirler doğrudan askeri mevzuat hükümlerine göre şekillenecek.
Öte yandan mali düzenlemeler kapsamında Harcırah Kanunu'nda da tasarruf odaklı bir değişikliğe gidildi. "Askeri birliklerde harekatta harcırah" kuralları çerçevesinde, denizaltı gemilerinde görev yapan ve yurt içi limanlarda gemi bünyesinde konaklama imkanı bulamayan personel hariç tutulmak üzere, askeri personele yurt içi gündeliklerinin yanı sıra ayrıca konaklama gideri ödenmeyecek.
Ayrılan subayların muvazzaf olarak geri dönüş yolu kapatıldı
Ordudaki personel rejiminin standartlaştırılması amacıyla Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu bünyesinde yer alan subay ve astsubay hükümleri eşitlendi. Mevcut mevzuatta, ordudan her ne sebeple olursa olsun ayrılan astsubayların yeniden muvazzaf kadroya alınamayacağına dair net bir engel bulunurken, subaylar için benzer bir kısıtlama yer almıyordu. Bu hukuki boşluğu ortadan kaldıran meclis, askeri disiplinin korunması adına önemli bir karar aldı.
Yeni kanuna göre, Askeralma Kanunu kapsamında vatani görevini er, erbaş veya yedek subay olarak yerine getirenler tamamen kapsam dışı bırakıldı. Bunun haricinde, Silahlı Kuvvetlerden istifa, sözleşme fesihi veya disiplinsizlik gibi her ne sebeple olursa olsun bir kez ayrılmış olan subaylar, kanunun açıkça belirlediği istisnai durumlar dışında muvazzaf olarak tekrar Silahlı Kuvvetler hizmetine alınamayacaklar. Ayrıca MSB bünyesindeki kurumlarda görev yapan uzman eğiticilerin haklarını korumak adına, dışarıdan ders veren sözleşmeli personele ödenen ek ders ücreti 2029-2030 eğitim ve öğretim dönemi sonuna kadar uzatıldı.
Terör iltisaklı davalarda göreve iade kararları kesinleşmeden uygulanmayacak
Milli güvenliği ve istihbarat yapısını doğrudan ilgilendiren idari yargı süreçlerinde ise radikal bir usul değişikliğine gidildi. İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda yapılan düzenlemeyle, başta MSB merkez ve taşra teşkilatları olmak üzere Jandarma, Sahil Güvenlik, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) personeli ile askeri öğrencileri kapsayan davalarda yeni bir filtre mekanizması kuruldu.
Terör örgütleriyle eylem birliği içinde olmak, yardım etmek, kamu imkanlarını bu yapılara sunmak veya örgüt propagandası yapmak gibi gerekçelerle meslekten ihraç edilen, sözleşmesi feshedilen veya güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandığı için göreve başlatılmayan kişilerin açtığı idari davalarda mahkemelerin vereceği "göreve iade" kararları hemen uygulanmayacak. Bu doğrultuda, idare lehine açılan güvenlik bariyeri uyarınca tesis edilecek işe başlatma operasyonları, ancak ve ancak nihai kararların kesinleşmesinden sonra yerine getirilecek. Böylece üst mahkeme süreçleri tamamlanmadan riskli personelin kritik kurumlara dönüşü engellenmiş olacak.
Yarım asırlık taşınmazların kamulaştırma kördüğümü çözülüyor
Yasa teklifinin mülkiyet haklarını ilgilendiren son bölümünde ise Kamulaştırma Kanunu'na geçici bir madde eklenerek tarihi bir ihtilaf sonlandırıldı. 8 Ekim 1956 tarihine kadar resmi bir kamulaştırma işlemi yapılmaksızın, kamu hizmetinin niteliğine uygun yapı inşa edilerek fiilen halkın kullanımına tahsis edilmiş olan taşınmazlar, tahsis edildikleri tarih itibarıyla ilgili kamu kurumu adına kamulaştırılmış sayılacak.
Bu kapsama giren taşınmazların tapu sahipleri veya mirasçıları, tahsis tarihinden itibaren 10 yıl geçmemiş olması koşuluyla idareden sadece taşınmazın fiili tahsis tarihindeki rayiç bedelini talep edebilecekler. Kanun, 12 Ocak 1963 tarihinden sonra bu taşınmazlara bağlı olarak açılan bedel davalarının kabul edilmeyeceğini hüküm altına alırken, halen görülmekte olan davalarda mahkeme ve icra harçları ile avukatlık vekalet ücretleri maktu olarak belirlenecek ve mülkler harçtan muaf şekilde ilgili idare adına tescil edilecek
