Türk tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri olan Büyük Taarruz, 26 Ağustos 1922 sabahı başladı. Kurtuluş Savaşı sırasında işgalci Yunan kuvvetlerine karşı başlatılan büyük harekât, Anadolu’nun geleceğini belirleyen gelişmelerin başlangıcı oldu.
Başkomutan Mustafa Kemal Paşa’nın emriyle harekete geçen Türk ordusu, Afyonkarahisar hattındaki Yunan mevzilerine karşı kapsamlı bir saldırı başlattı. Taarruzun ilk günü, Türk birliklerinin cephede ilerleyişi, hava harekâtları ve Yunan savunmasının çözülmeye başlaması açısından büyük önem taşıdı.
26 Ağustos sabahı gün doğmadan önce Mustafa Kemal Paşa, Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak ve Batı Cephesi Komutanı İsmet İnönü ile birlikte Kocatepe’deki komuta merkezine geldi. Türk ordusunun harekât planı burada uygulanmaya başlandı.
Top sesleriyle başlayan büyük harekât
Sabah saatlerinde sis nedeniyle planlanan topçu ateşi kısa bir gecikmeyle başladı. Saat 05.30 civarında Türk topçularının yoğun bombardımanı ve piyadelerin ileri harekete geçmesiyle Büyük Taarruz fiilen başladı.
Türk birlikleri, Yunan kuvvetlerinin savunma noktalarına yönelik saldırılarını sürdürürken ilk saatlerden itibaren bazı mevziler ele geçirildi. Cephede yaşanan hareketlilik, Yunan birliklerinin savunma düzeninde zorlanmasına neden oldu.
Büyük Taarruz’un ilk günündeki amaç, Yunan ordusunun güçlü savunma hattını kırmak ve ana kuvvetlerini etkisiz hale getirecek süreci başlatmaktı.
Türk uçakları gökyüzünde görev başında
Büyük Taarruz’un ilk gününde Türk hava birlikleri de önemli görevler üstlendi. Sabah saatlerinden itibaren uçaklar hazırlanarak keşif ve saldırı görevleri için havalandı.
Olumsuz hava şartlarına rağmen Türk pilotları cephe üzerinde keşif uçuşları gerçekleştirdi. Türk Hava Kuvvetleri, Yunan birliklerinin hareketlerini takip ederek elde edilen bilgileri cephe komutanlığına aktardı.
Keşif uçakları, özellikle Döğer, Altıntaş ve Afyonkarahisar çevresindeki Yunan birliklerinin durumunu belirlemek için görev yaptı. Av uçakları ise Yunan uçaklarının keşif faaliyetlerini engellemek amacıyla hava mücadelelerine katıldı.
İlk gün içerisinde Türk uçakları birçok başarılı görev gerçekleştirirken, Yunan hava unsurlarının faaliyetlerini sınırlandırdı.
Yunan uçağı ele geçirildi
Cephede yaşanan hava mücadelelerinden biri de Yunan ordusuna ait bir uçağın etkisiz hale getirilmesiyle sonuçlandı.
Yüzbaşı Fazıl tarafından gerçekleştirilen hava mücadelesinde bir Yunan uçağı inişe zorlandı. Afyonkarahisar çevresinde gerçekleşen olayın ardından yaralı Yunan pilot uçağı yakmaya çalıştı ancak yangın kısa sürede kontrol altına alındı.
Ele geçirilen uçak daha sonra onarılarak Türk Hava Kuvvetleri envanterine dahil edildi. Bu olay, Büyük Taarruz’un ilk günündeki hava üstünlüğü mücadelesinin önemli anlarından biri olarak kayıtlara geçti.
İsmet İnönü’den yeni keşif emri
Büyük Taarruz’un ilk günü devam ederken Batı Cephesi Komutanlığı, Yunan birliklerinin hareketlerini yakından takip etmek amacıyla yeni keşif emirleri verdi.
İsmet İnönü tarafından verilen talimatlarla Yunan ihtiyat birliklerinin durumu, demiryolu hareketleri ve cephe gerisindeki faaliyetler incelendi. Türk keşif uçakları gün boyunca bölgedeki gelişmeleri takip ederek komutanlığa bilgi aktardı.
Yapılan incelemelerde Yunan birliklerinin bazı bölgelerde hareketlilik gösterdiği ancak genel savunma düzeninde büyük bir değişiklik olmadığı belirlendi.
Yunan komutanlığı zor durumda kaldı
Büyük Taarruz’un başlamasıyla birlikte Yunan ordusunun komuta kademesinde de belirsizlikler ortaya çıktı. Yunan 1’inci Kolordu Komutanı General Trikopis, Afyonkarahisar’daki hastanelerin boşaltılması ve Uşak’a sevk edilmesi yönünde emir verdi.
Yunan komutanlığı, Türk saldırısının etkisini azaltmak amacıyla yeni planlar hazırlamaya çalıştı. Ancak birlikler arasındaki koordinasyon sorunları ve cephedeki gelişmeler nedeniyle planlanan karşı hamleler uygulanamadı.
General Trikopis, şartların uygun olmadığını değerlendirerek taarruz planlarının değiştirilmesini istedi. Buna rağmen Yunan Başkomutanlığı aktif hareket edilmesi yönündeki kararında ısrar etti.
Zafer yolunun ilk adımı atıldı
26 Ağustos 1922’de başlayan Büyük Taarruz, ilk gününde Yunan savunma hatlarının tamamen parçalanmasını sağlamasa da Türk ordusunun stratejik üstünlüğünü ortaya koydu.
Türk birliklerinin farklı cephelerden ilerlemesiyle Yunan kuvvetleri üç yönden baskı altına alınmaya başladı. Süvari birliklerinin ilerleyişi ve cephedeki koordineli harekât, sonraki günlerde gerçekleşecek büyük gelişmelerin temelini oluşturdu.
Büyük Taarruz’un devamında 30 Ağustos’ta kazanılan Başkomutanlık Meydan Muharebesi ile Yunan ordusu büyük bir yenilgiye uğratıldı. Mustafa Kemal Paşa’nın “Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz’dir. İleri!” emriyle başlayan takip harekâtı, Kurtuluş Savaşı’nın zaferle sonuçlanmasında belirleyici oldu.
