Türkiye'nin idari yapısında köklü değişiklikler yapılmasını öngören “100 İl 1000 İlçe” projesi yeniden gündemde. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, Türkiye'deki il sayısının 81'den 100'e, ilçe sayısının ise 922'den 1000'e çıkarılmasını hedefleyen öneriye ilişkin açıklamalarda bulundu. Toplam 19 yeni il ve 78 yeni ilçe kurulmasını öngören proje, özellikle büyükşehirlerden uzak konumda bulunan, nüfusu ve ekonomik potansiyeli yüksek ilçelerde heyecan yarattı. İzmir'de de il olma potansiyeli taşıyan ilçelerin bulunup bulunmadığı merak konusu oldu.
Bahçeli'den 19 yeni il açıklaması
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, Türkiye'nin artan nüfusu, şehirleşme hızı ve kamu hizmetlerine yönelik ihtiyaçlarının idari yapıda yeni düzenlemeleri gerekli kıldığını belirtti. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin ardından merkezi ve yerel yönetimlerin yeniden yapılandırılması gerektiğini savunan Bahçeli, partisinin hazırladığı projeyle 19 yeni il ve 78 yeni ilçe kurulmasını öngördüklerini açıkladı. İl statüsü kazanacak ilçelerin belirlenmesinde nüfus, ekonomik gelişmişlik, coğrafi konum, kamu hizmetlerine erişim ve stratejik önem gibi ölçütlerin dikkate alınacağını belirten Bahçeli, nihai kararın Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından verileceğini ifade etti.
İzmir'de hangi ilçeler il olmaya aday olabilir?
Bahçeli'nin açıklamalarında il yapılması planlanan ilçelere ilişkin kesin bir liste paylaşılmadı. Ancak İzmir'de bazı ilçeler, nüfusları, ekonomik faaliyetleri, tarihî geçmişleri ve kent merkezine uzaklıkları nedeniyle olası bir idari düzenleme kapsamında değerlendirilebilecek yerleşimler arasında dikkat çekiyor.
Bergama: İzmir'in kuzeyinde yer alan Bergama, tarihî ve kültürel mirası, tarımsal üretimi, turizm potansiyeli ve geniş coğrafi alanıyla öne çıkıyor. İzmir kent merkezine uzaklığı da ilçenin idari statüsüne ilişkin olası tartışmalarda değerlendirilebilecek unsurlar arasında bulunuyor.
Ödemiş: Küçük Menderes Havzası'nın önemli merkezlerinden biri olan Ödemiş, tarım, hayvancılık, ticaret ve çevre ilçelerle ekonomik ilişkileri bakımından dikkat çekiyor. İzmir merkezine uzak konumu da ilçenin öne çıkan özelliklerinden biri.
Tire: Tarımsal üretim, süt ve hayvancılık sektörü, sanayi faaliyetleri ve ticari geçmişiyle bilinen Tire, Küçük Menderes Havzası'nın ekonomik açıdan önemli ilçeleri arasında yer alıyor.
Torbalı: İzmir'in sanayi ve lojistik merkezlerinden biri olan Torbalı, organize sanayi bölgeleri, üretim tesisleri, ulaşım bağlantıları ve nüfusuyla dikkat çekiyor. İlçenin ekonomik kapasitesi, olası bir idari yapılanma tartışmasında öne çıkabilecek başlıklardan biri olarak değerlendirilebilir.
Bu dört ilçe, İzmir'in ekonomik ve coğrafi özellikleri dikkate alınarak öne çıkarılan olası adaylardır. Bahçeli'nin açıkladığı resmî bir aday listesinde yer almıyorlar.
İl olmak için hangi şartlar aranıyor?
Yeni il kurulmasına ilişkin tartışmalarda nüfus, il merkezine uzaklık, ekonomik gelişmişlik ve kamu hizmetlerinin örgütlenmesi gibi ölçütler öne çıkıyor. Kamuoyuna yansıyan değerlendirmelerde en az 100 bin nüfus ve il merkezine en az 30 kilometre uzaklık gibi kriterlerden söz edilse de bunlar, her ilçeye otomatik olarak il statüsü kazandıran kesin ve tek başına yeterli yasal şartlar değil. Bir ilçenin il yapılabilmesi için idari, ekonomik ve coğrafi koşulların değerlendirilmesi ve TBMM tarafından kanun çıkarılması gerekiyor.
Türkiye'de hangi ilçeler il olmayı bekliyor?
Türkiye genelinde il olma potansiyeliyle gündeme gelen ilçeler arasında Antalya'dan Alanya ve Manavgat, Balıkesir'den Bandırma ve Edremit, Muğla'dan Fethiye, Aydın'dan Nazilli, Tekirdağ'dan Çorlu ve Kırklareli'nden Lüleburgaz bulunuyor. Hatay'ın İskenderun, Adana'nın Kozan, Konya'nın Ereğli, Zonguldak'ın Karadeniz Ereğli, Ordu'nun Ünye ve Kahramanmaraş'ın Elbistan ilçeleri de kamuoyunda adı geçen yerleşimler arasında yer alıyor. Bunun yanı sıra Şanlıurfa'nın Siverek, Adıyaman'ın Kahta, Diyarbakır'ın Ergani, Mardin'in Midyat, Şırnak'ın Cizre, Van'ın Erciş ve Hakkâri'nin Yüksekova ilçeleri de olası adaylar arasında gösteriliyor. Ancak bu ilçelerin hiçbirinin yeni il statüsü kazanacağı kesinleşmiş değil.
İzmir'den yeni bir il çıkacak mı?
İzmir'de Bergama, Ödemiş, Tire ve Torbalı gibi ilçeler ekonomik ve coğrafi özellikleriyle dikkat çekse de mevcut açıklamalarda İzmir'den herhangi bir ilçenin il yapılacağına ilişkin resmî karar bulunmuyor. Bahçeli'nin “100 İl 1000 İlçe” projesi kapsamında hangi yerleşimlerin yeni il statüsü kazanacağı henüz açıklanmadı. Dolayısıyla İzmir'in il sayısının artacağı yönündeki değerlendirmeler şimdilik olasılık düzeyinde bulunuyor.
Plaka kodları da değişebilir
Türkiye'de son olarak 1999 yılında Düzce'nin il statüsü kazanmasıyla il sayısı 81'e yükselmişti. Aradan geçen 27 yılda yeni bir il kurulmadı. MHP'nin önerdiği düzenlemenin kabul edilmesi durumunda Türkiye'deki il sayısı 100'e ulaşabilecek. Yeni iller için 82'den 100'e kadar plaka kodlarının kullanılması gündeme gelebilecek. Ancak yeni kurulacak illerin plaka sıralaması ve mevcut araçların plakalarına ilişkin uygulamalar da yapılacak yasal düzenlemeyle netleşecek.
Son karar Meclis'te verilecek
MHP'nin gündeme taşıdığı projenin hayata geçirilebilmesi için TBMM'de yasal düzenleme yapılması gerekiyor. Bahçeli, uygun görülen ilçe ve beldelere ilişkin kanun teklifinin ilerleyen dönemde Meclis gündemine getirilebileceğini belirtti. Şu ana kadar 19 yeni ilin hangileri olacağına ilişkin kesin bir liste açıklanmadığı gibi düzenlemeye ilişkin yasalaşmış bir karar da bulunmuyor. Türkiye'nin idari haritasının değişip değişmeyeceği, hazırlanacak teklif ve Meclis'teki görüşmelerin ardından netlik kazanacak.
