SEMİ TEKTAŞ/İzmir’in Urla ilçesinde belediyenin 2025 yılı faaliyetlerini inceleyen Sayıştay, mali yönetimden imar uygulamalarına, taşınmaz kiralamalarından sosyal hizmetlere kadar birçok alanda eksiklik tespit etti. Ekim 2026 tarihli denetim raporunda 30 bulgu sıralanırken, bunların dördü mali tablolara ilişkin denetim görüşünün dayanağı olarak sınıflandırıldı.
Raporda, belediyenin mali tablolarının önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği değerlendirilirken, kamu kaynaklarının kullanımı, personel giderlerinin hesaplanması ve bazı belediye hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin mevzuat eksikliklerine dikkat çekildi.
Personel giderleri yüzde 54,34’e çıktı
Sayıştay raporunun öne çıkan tespitlerinden biri, Urla Belediyesi’nin personel giderlerinin yasal sınırı aşması oldu. Şirket çalışanlarına yapılan ödemeler de hesaba katıldığında belediyenin 2025 yılı toplam personel gideri 518 milyon 150 bin TL olarak hesaplandı.
Rapora göre personel giderlerinin hesaplanmasında esas alınan tutar 953 milyon 530 bin TL oldu. Bu tutarın yüzde 40’ına karşılık gelen 381 milyon 412 bin TL’lik yasal sınırın aşılmasıyla personel giderlerinin oranı yüzde 54,34’e ulaştı.
Personel harcamalarının 177 milyon 579 bin TL’si belediyenin kendi personeline, 340 milyon 570 bin TL’si ise belediye şirketi çalışanlarına yönelik ödemelerden oluştu. Sayıştay, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları kapsamındaki şirket çalışanlarına yapılan ödemelerin de hesaplamaya dahil edilmesi gerektiğini belirtti.
Belediye yönetimi ise savunmasında yalnızca memur ve kadrolu işçilere yapılan ödemeleri esas aldığını bildirdi. Sayıştay, ilgili mevzuat ve Bakanlığın görüşü doğrultusunda şirket çalışanlarına yönelik harcamaların da hesaba katılması gerektiğine işaret etti.
Kaçak yapılarla ilgili kararlar uygulanmadı
Raporda Urla’daki imara aykırı yapılarla ilgili belediye uygulamaları da ele alındı. Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı imalatlar nedeniyle belediye encümeni tarafından alınan bazı kararların, yasal süreler geçmesine rağmen uygulanmadığı tespit edildi.
3194 sayılı İmar Kanunu kapsamında, ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıların mevzuata uygun hale getirilmemesi durumunda gerekli idari işlemlerin yapılması gerekiyor. Sayıştay, kesinleşen encümen kararlarının süresi içinde uygulanmasının belediyenin sorumluluğunda olduğunu vurguladı.
Raporda, gerekli işlemlerin başlatılmaması halinde ilgili Bakanlık tarafından yapılacak işlem maliyetlerinin yüzde 100 fazlasıyla belediyeden tahsil edilebileceği ve bunun belediyeye ek mali yük getirebileceği belirtildi.
İmar uygulamalarının yanı sıra bazı yapım işlerinin gerekli projeler hazırlanmadan veya kesin projeleri tamamlanmadan ihaleye çıkarılması da denetim bulguları arasında yer aldı.
Taşınmaz kiralama ihalelerinde rekabet eleştirisi
Urla Belediyesi’nin taşınmaz kiralama ihalelerinde de rekabeti kısıtlayıcı şartlar bulunduğu tespit edildi. Atatürk Mahallesi’ndeki arsa niteliğindeki bazı alanların sörf ve yelken sporlarında kullanılmak üzere kiralanmasına ilişkin ihale şartnamelerinde, katılımı sınırlandıran belge koşullarına yer verildiği belirtildi.
İhaleye katılacak kişilerden Türkiye Yelken Federasyonu tarafından verilen belirli akreditasyon belgelerine ve amatör denizci eğitim merkezi sertifikasına sahip olmaları ya da bu belgelere sahip bir spor kulübüyle kullanım sözleşmesi yapmaları istendi.
Sayıştay’ın incelemesine göre bazı alanların kiralama ihalelerine yalnızca bir istekli katıldı. Raporda, bu tür şartların ihalelerde rekabet ve eşit muamele ilkelerini zedeleyebileceği, yeterli rekabet ortamının oluşmamasının belediye gelirlerini azaltabileceği değerlendirildi.
Denetimde ayrıca belediye mülkiyetindeki bir taşınmazın vakfa tahsis edilmesi ve intifa hakkı sözleşmesine aykırı tasarrufta bulunan kurumun intifa hakkının iptal edilmemesi de ele alındı. Kira süresi sona eren bazı taşınmazların ecrimisil alınarak kullandırılmaya devam ettirilmesi de raporda yer aldı.
Kreşin gideri gelirini yaklaşık 4,6 milyon TL aştı
Urla Belediyesi bünyesinde faaliyet gösteren Gündüz Çocuk Bakım Evi’nin mali işleyişi de Sayıştay denetimine takıldı. Raporda, kreşin gelir ve giderlerinin belediyenin diğer faaliyetlerinden ayrı takip edilmediği ve ücret tarifesinin mevzuatta öngörülen esaslara uygun belirlenmediği belirtildi.
2025 yılında kreş hizmeti için aylık ücret 10 bin TL olarak belirlenirken, tesise ilişkin ayrıştırılabilen giderler 10 milyon 892 bin TL oldu. Personel, mal alımları, elektrik ve su giderlerinden oluşan bu tutara karşılık kreş gelirleri 6 milyon 251 bin TL’de kaldı. Böylece hesaplanabilen giderler gelirleri yaklaşık 4 milyon 640 bin TL aştı.
Raporda, taşınmaz kullanımı ve diğer dolaylı giderlerin de belediye bütçesinden karşılandığı, bu harcamaların kreş maliyetlerine tam olarak yansıtılmadığı kaydedildi.
Sayıştay, kreşin tüm işletme giderlerinin kendi gelirlerinden karşılanması, gelir ve giderlerin muhasebe kayıtlarında ayrı izlenmesi ve ücret tarifesinin mevzuat ile maliyetler dikkate alınarak belirlenmesi gerektiğini vurguladı.
Sosyal yardımlarda inceleme ve kayıt eksiklikleri
Belediyenin ayni sosyal yardımlarına ilişkin işlemler de denetimde ele alındı. Sayıştay, bazı yardımlarda belediyenin kendi yönetmeliğinde öngörülen prosedürlerin uygulanmadığını tespit etti.
Yardım yapılmadan önce hazırlanması gereken sosyal inceleme raporlarının düzenlenmediği, değerlendirme komisyonunun oluşturulmadığı ve ekonomik durum puanlama formlarının doldurulmadığı belirtildi. Ayrıca başvuru sahiplerinin durumlarının Sosyal Yardımlar Bilgi Sistemi üzerinden sorgulanmadığı ve yardımların sisteme kaydedilmediği kaydedildi.
Raporda, sosyal yardımların belirlenen kurallara göre değerlendirilmesi, başvuruların kayıt altına alınması ve yardım süreçlerinde gerekli kontrollerin yapılması gerektiği ifade edildi.
Bütçe giderleri 1 milyar TL’yi aştı
Sayıştay raporuna göre Urla Belediyesi’nin 2025 yılı bütçe giderleri yaklaşık 1 milyar 50,7 milyon TL olarak gerçekleşti. Bu tutar, 2024 yılına kıyasla yüzde 54,48’lik artışa karşılık geldi. Belediyenin net bütçe gelirleri ise yaklaşık 1 milyar 140,7 milyon TL oldu.
Gider kalemleri içinde mal ve hizmet alımları 553,2 milyon TL ile ilk sırada yer aldı. Personel giderleri 238,9 milyon TL, sermaye giderleri 192,2 milyon TL, faiz giderleri ise 21,35 milyon TL olarak kaydedildi.
Raporda, belediyenin festival ve organizasyon harcamaları ile yılbaşı, bayram ve çeşitli özel günlerde yazılı basın aracılığıyla gönderilen tebrik ve kutlama mesajları da tasarruf tedbirleri kapsamında değerlendirildi. Sayıştay, söz konusu harcamalarda Cumhurbaşkanlığı genelgelerinde belirtilen tasarruf hükümlerine uyulması gerektiğini bildirdi.
Muhasebe kayıtları ve personel uygulamalarında da eksiklikler
Denetimde, belediyenin muhasebe kayıtlarında geçmişe dönük işlem yapılan dokuz yevmiye maddesi bulunduğu tespit edildi. Sayıştay, hatalı muhasebe kayıtlarının geçmişe dönük işlemle değiştirilmemesi, düzeltmelerin yeni bir muhasebe kaydıyla yapılması gerektiğini belirtti.
Ayrıca belediyenin bazı taşınmazlarına ilişkin kayıtların eksik tutulması, sosyal denge sözleşmesine mevzuat kapsamında bulunmayan hükümlerin eklenmesi, personelin fazla çalışma ve yıllık izin uygulamalarında mevzuata uyulmaması da raporda yer alan diğer tespitler arasında sıralandı.
Sayıştay’ın 2025 yılı denetimi, Urla Belediyesi’nin bütçe giderlerindeki artışın yanı sıra personel harcamaları, imar kararlarının uygulanması, taşınmazların kiralanması ve sosyal hizmetlerin mali yönetimi konularında giderilmesi gereken eksiklikleri ortaya koydu.
