Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’nun HPV aşısının ücretsiz olmasına gerek olmadığı yönünde bazı bilim insanlarının görüş bildirdiğini söylemesi tartışma yarattı. Daha önce aşının ücretsiz olarak uygulanacağı yönünde açıklamalar yapılmasına rağmen ulusal aşı takvimine alınmayan HPV aşısı için sağlık meslek örgütleri ise bilimsel verilerin açık olduğunu belirtti. İzmir Tabip Odası Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Gül Ergör, “Bu konuda aslında bilimsel bir şüphe yok” diyerek HPV aşısının tüm topluma ulaştırılmasının Sağlık Bakanlığı’nın sorumluluğunda olduğunu söyledi.
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, rahim ağzı kanserine karşı yüksek koruyuculuk sağlayan HPV aşısının ücretsiz hale getirilmesine ilişkin açıklamasında bazı bilim insanlarının aşının ücretsiz uygulanmasına gerek olmadığını söylediğini belirtti. Memişoğlu, Türkiye’de HPV oranlarının, kanser oranlarının ve HPV profilinin farklı olduğunu ifade ederek konunun tartışıldığını söyledi. Memişoğlu’nun açıklamaları sonrasında HPV aşısının bilimsel gerekliliği yeniden gündeme geldi.
“Aşı ücretsiz ve ulaşılabilir olmalı”
HPV aşısının ücretsiz uygulanması konusunda daha önce de sağlık meslek örgütleri tarafından çağrılar yapılmıştı. Türk Jinekolojik Onkoloji Derneği, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Derneği, Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Derneği ve Türk Tabipleri Birliği İzmir Tabip Odası tarafından yapılan ortak açıklamada, HPV’nin yaygınlığına ve aşının koruyuculuğuna dikkat çekildi.
Sağlık meslek örgütleri ortak açıklamalarında şu ifadeleri kullandı:
“Her yıl dünya çapında erkek ve kadınlarda HPV ile ilişkili yaklaşık 690 bin yeni kanser olgusu görülmektedir. Cinsel açıdan aktif olan insanların %85’i hayatlarının bir döneminde çoğunlukla bir belirti göstermeden HPV ile enfekte olmaktadır. HPV taramaları, rahim ağzı kanserlerine erken tanı konulmasında etkili bir yöntemdir. HPV aşısı rahim ağzı kanserini %70-80, genital siğilleri %90 oranında engellemektedir. Bu nedenle Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), HPV aşısının ulusal bağışıklama programlarında ücretsiz olarak uygulanmasını önermektedir. Mart 2022 itibariyle, 117 ülke HPV aşısını ulusal bağışıklama programlarına dahil etmiştir. Aşılama için ayrılması gereken bütçenin HPV’ye bağlı enfeksiyon ve kanserlerin tedavi maliyetlerine göre çok düşük olduğu çalışmalarda gösterilmiştir.
Bu derece önemli bir aşının kadın ve erkekleri kapsayacak şekilde tüm topluma yaygınlaştırılabilmesi için ücretsiz olarak yapılması gerekmektedir. HPV aşıları ciddi yan etkisi olmayan, güvenilir aşılardır. HPV aşısının ücretsiz ve ulaşılabilir olması; temel insan haklarının gereğidir. HPV enfeksiyonundan korunmak için uzmanlık dernekleri olarak; HPV aşısının ulusal aşı şemasına alınmasını öneriyoruz”
İzmir Tabip Odası: “Bilimsel bir şüphe yok”
İzmir’de belediyeler ve sağlık kurumları tarafından HPV aşısına yönelik bazı çalışmalar yürütülse de bu çalışmaların toplumun tamamına ulaşmasının mümkün olmadığını belirten İzmir Tabip Odası Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Gül Ergör, aşının tüm risk gruplarına ulaştırılmasının Sağlık Bakanlığı’nın sorumluluğunda olduğunu söyledi.
Ergör şöyle konuştu:
“Bu konuda aslında bilimsel bir şüphe yok. HPV aşısının gerekliliği defalarca dile getirildi. Dünyada da pek çok ülkede uygulanıyor. İzmir’de belediyeler ya da sağlık kurumları tarafından bazı çalışmalar yürütülüyor. Belediyelerin kendi imkanlarıyla yaptığı çalışmalar, toplumun tamamını ve risk altındaki tüm kişileri kapsayabilecek düzeyde olamaz. HPV aşılamasını tüm yaş gruplarına ulaştırabilecek olan kurum Sağlık Bakanlığı’dır. Belediyeler kendi imkanlarıyla toplumdaki bütün gençlere ulaşamaz. Belki daha riskli gruplara destek olmak amacıyla bunu yapıyorlar. Ancak toplumdaki tüm gençlerin HPV’ye karşı aşılanmasını sağlamak Sağlık Bakanlığı’nın görevidir.”
“Bilimsel kanıt açık”
Yeni Parti Halkla İlişkilerden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Aylin Yaman da bilimsel araştırmaların HPV aşısının rahim ağzı kanseri riskini büyük ölçüde azalttığını ortaya koyduğunu belirterek “Bilimsel kanıt açıktır, görmezden gelinemez” dedi.
Yaman, şu ifadeleri kullandı:
“Bilim elbette tartışır ancak kanıtları görmezden gelmez. 17 Haziran 2026’da ‘The Lancet’te yayımlanan çalışma açıkça ortaya koyuyor: ‘Yüksek HPV aşılama oranı, rahim ağzı kanserine bağlı ölümlerde belirgin bir azalmayla ilişkilidir.’ Ayrıca, Avrupa’da farklı ülkelerde yapılan büyük ölçekli çalışmalar ve bunların BMJ, European Journal of Cancer gibi önemli dergilerdeki güncel yayınları, HPV aşısının özellikle erken yaşta uygulandığında rahim ağzı kanseri riskini çok büyük oranda azalttığını ve bazı popülasyonlarda invaziv kanser vakalarının neredeyse hiç görülmediğini göstermektedir. Bilimsel kanıt açıktır. Geciken her gün önlenebilir hastalık ve önlenebilir ölümler için riski artırmaktadır.”
Bakanlar ne zaman, ne dedi?
HPV aşısının ücretsiz olarak uygulanması konusu son yıllarda farklı Sağlık Bakanlarının açıklamalarıyla gündeme geldi. Eski Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, 2022’nin kasım ayında Sağlık Bakanlığı’nın 2023 bütçesine ilişkin TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu görüşmelerinde HPV aşısına ilişkin açıklama yaptı.
Koca “HPV aşısının uygulanması konusunda bir çekincemiz asla yok ancak ülkemizin sosyal gerçekliklerinden kopuk karar alınmasının kimseye faydası yok. Bu açıdan yaptığımız planlamaya göre yaş gruplarını ve medeni hal durumlarını dikkate alan bir plan hazırlığındayız. Belirlenen bir grupta aşılanmaya başlayacağımızı ve kapsamını kademe kademe geliştireceğimizi ifade etmek isterim" dedi.
Ancak aradan geçen yıllarda HPV aşısının ücretsiz olarak uygulanmasına ilişkin somut bir adım atılmadı.
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu ise Haziran 2025’te TRT Haber’de katıldığı programda HPV aşısının ücretsiz uygulanacağını açıklayarak şu ifadeleri kullandı:
“Bunlarla ilgili de aşı programını başlatacağız 2025'in sonunda, 13 yaşındaki bütün çocuklarımıza HPV aşısını yapabilir hale getireceğiz, 15 yaşın üzerindekileri de isteyenlerin aşılarını yapacak hale geleceğiz. Bunu speküle ediyorlar. HPV'yi tarıyoruz şu anda, SMA'yı da tarıyoruz. HPV aşısını, 2025 sonu itibarıyla insanlarımıza ücretsiz, özellikle 13 yaşındaki çocuklarımıza ulaştıracağız” ifadelerini kullandı. Ancak 2026 yılına gelindiğinde HPV aşısı hâlâ ulusal aşı takvimine alınmadı. Memişoğlu’nun son açıklamasında ise bazı bilim insanlarının aşının ücretsiz uygulanmasına gerek olmadığı yönünde görüş bildirdiğini söylemesi, daha önce verilen ücretsiz aşı sözünü yeniden gündeme taşıdı.
