9 Eylül - İzmir'in Bergama ilçesinde beş mahalleyi doğrudan ilgilendiren yeni bir yüksek gerilim enerji iletim hattı projesi gündeme geldi. Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) tarafından hayata geçirilmesi planlanan 154 kilovoltluk enerji iletim hattı için İzmir Valiliğine sunulan Proje Tanıtım Dosyası'nın incelenmesinin ardından Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreci başlatıldı. Toplam 185 milyon 836 bin 579 lira yatırım bedeli öngörülen proje kapsamında İzmir ve Balıkesir sınırları içerisinde 93 elektrik direği inşa edilmesi planlanıyor.
16 Kasım 2026 tarihinde sunulan 347 sayfalık Proje Tanıtım Dosyası, yalnızca yatırımın teknik boyutunu değil, güzergâhın belirlenme sürecinde yaşanan dikkat çekici gelişmeleri de ortaya koydu. Dosyanın eklerinde bulunan resmi yazışmalara göre, enerji hattının daha önce belirlenen güzergâhı bir maden işletme ruhsat sahasıyla çakıştı. Madencilik faaliyetlerinin zarar görebileceği gerekçesiyle bağlantı noktası değiştirilirken proje yeniden planlandı.
Yeni güzergâhın Bergama'nın Güneşli, Çamavlu, Kıranlı, Çobanlar ve Hacılar mahalleleri ile Balıkesir'in Burhaniye ilçesine bağlı Yaylacık Köyü sınırlarından geçmesi öngörülüyor.
Maden sahasıyla çakıştı, bağlantı noktası değiştirildi
Proje dosyasının en dikkat çekici ayrıntılarından biri, enerji iletim hattının ilk planlamasında yaşanan güzergâh değişikliği oldu. Dosyada yer alan Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün (MAPEG) 9 Kasım 2026 tarihli resmi yazısına göre, ilk olarak Karaburun RES Trafo Merkezi ile Tümad Burhaniye Trafo Merkezi arasında planlanan enerji hattı, TÜMAD Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye ait işletme ruhsat sahasıyla çakıştı.
Yapılan incelemelerde, ilk güzergâhın mevcut madencilik yatırımlarını ve görünür maden rezervini olumsuz etkileyebileceği değerlendirildi. MAPEG, iki faaliyetin mevcut haliyle birlikte yürütülmesini uygun bulmayarak güzergâhın maden ruhsat sahası dışına çıkarılmasını istedi.
Bunun üzerine TEİAŞ tarafından bağlantı noktasının değiştirilmesi gündeme geldi. Enerji hattının mevcut Alibey RES Trafo Merkezi–Bergama Vento RES Trafo Merkezi iletim hattına girdi-çıktı bağlantısı yapacak şekilde yeniden planlandığı resmi yazışmalara yansıdı.
MAPEG'in 5 Kasım 2026 tarihinde revize güzergâh koordinatları üzerinden yaptığı incelemede, yeni hattın yürürlükteki herhangi bir maden ruhsat sahasıyla çakışmadığı belirlendi. Kurum görüşünde, koordinatlarla tanımlanan 148,94 hektarlık alan için madencilik yönünden sakınca bulunmadığı ifade edildi. Bu büyüklük, proje kapsamında doğrudan işgal edilecek veya kamulaştırılacak arazi miktarı anlamına gelmiyor.
Böylece madencilik faaliyetleriyle yaşanan çakışmanın ardından bağlantı noktası değiştirilerek enerji iletim projesinin ÇED sürecine esas alınan yeni güzergâhı oluşturuldu.
Beş mahalleden geçecek: En yakın yapıya 40 metre
Proje kapsamında 154 kV geriliminde iki ayrı bağlantı kolu oluşturulacak. Girdi hattı 15,81 kilometre, çıktı hattı ise 15,71 kilometre uzunluğunda olacak. Böylece iki kolun toplam hat uzunluğu 31,52 kilometreye ulaşacak.
Girdi hattına 46, çıktı hattına ise 47 direk yerleştirilmesi planlanıyor. Toplam 93 direğin 73'ü taşıyıcı, 16'sı durdurucu ve 4'ü nihai direk olarak projelendirildi.
Dosyada, enerji hattının yerleşim alanlarına uzaklığına ilişkin ayrıntılı değerlendirmeler de bulunuyor. Buna göre Hacılar Mahallesi'nin yerleşim merkezine en yakın direk yaklaşık 2 bin 350 metre, Çobanlar ve Güneşli mahallelerine en yakın direkler ise yaklaşık 2 bin 610 metre uzaklıkta olacak.
Ancak yerleşim merkezleri ile tek tek yapılar arasındaki mesafeler farklılık gösteriyor. Proje kapsamında hazırlanan mesafe tablosunda, Bergama'nın Hacılar Mahallesi'nde bir yapının çıktı hattındaki S.1 numaralı direğe yalnızca 40 metre uzaklıkta olduğu belirtiliyor.
Çamavlu Mahallesi'nde ise girdi hattındaki S.2 numaralı direğin bir yapıya 60 metre, aynı mahalledeki başka direklerin yapılara 65, 70 ve 95 metre mesafede bulunduğu görülüyor. Hacılar'daki bir başka yapıya en yakın direğin mesafesi ise 85 metre olarak hesaplandı.
Söz konusu ölçümler, direk konumları ile belirlenen yapılar arasındaki yaklaşık kuş uçuşu uzaklıkları gösteriyor. Proje dosyasında, elektrik ve manyetik alanların ilgili sınır değerler içerisinde kalacağı öngörülürken hattın işletme aşamasında güvenlik mesafelerine uyulacağı taahhüt ediliyor.
Projenin arazi mülkiyetine etkileri de önemli başlıklardan birini oluşturuyor. Direklerin kurulacağı alanlarda mülkiyet kamulaştırması, tellerin altından geçtiği taşınmazlarda ise irtifak hakkı işlemleri uygulanabilecek. Kamulaştırma işlemlerinin ilgili mevzuat çerçevesinde TEİAŞ tarafından yürütüleceği, hak sahiplerine bedel ödeneceği belirtiliyor.
Direklerin bulunduğu alanlar dışında kalan tel altı taşınmazların, güvenlik ve kullanım koşullarına uyulması şartıyla mevcut sahipleri tarafından kullanılmaya devam edilebileceği ifade ediliyor.
Bununla birlikte dosyada, hangi taşınmazların ne büyüklükte kamulaştırılacağına ve hak sahiplerine toplam ne kadar ödeme yapılacağına ilişkin kesinleşmiş parsel bazlı bir dağılım yer almıyor.
Orman, mera ve tarım arazileri gündemde
Enerji iletim hattının geçeceği alanlar, yatırımın çevresel boyutunu da öne çıkarıyor. Proje Tanıtım Dosyası'na göre güzergâh, orman alanları, tarım arazileri, çayır ve meralar ile dere nitelikli alanlardan geçiyor.
Çevresel değerlendirmeler kapsamında iki bağlantı kolunun çevresinde, hat güzergâhının sağından ve solundan birer kilometre olmak üzere toplam iki kilometre genişliğinde inceleme koridoru belirlendi. Bu koridorun tamamı inşaat veya kamulaştırma alanı olarak tanımlanmıyor.
Proje sahasının 750 ile 1.200 metre arasında değişen yükseltilerde bulunması ve bazı kesimlerde eğimin yüzde 30'u aşması, arazi hazırlığı sırasında erozyon ve toprak kaybı riskini gündeme getiriyor.
Dosyada, direklerin inşası için her direğin dört ayağına ayrı temel açılması öngörülüyor. Buna göre 93 direk için toplam 372 temel çukuru kazılacak. Hesaplamalarda 10 bin 44 metreküp hafriyat oluşacağı, bitkisel toprakla birlikte kazı miktarının yaklaşık 17 bin 143 tona ulaşacağı belirtiliyor.
Kazıdan çıkan toprağın mümkün olduğunca yeniden dolgu ve arazi düzenleme çalışmalarında değerlendirilmesi planlanıyor. İnşaat sırasında toz oluşumunu azaltmak için çalışma ve nakliye alanlarında sulama yapılacak.
Ormanlık alanlardaki çalışmalar için Bergama ve Edremit Orman İşletme Müdürlüklerinden gerekli izinlerin alınması, mera alanlarında ise ilgili vasıf değişikliği işlemlerinin tamamlanması gerekiyor. Tarım arazilerinde yapılacak müdahaleler için de tarım dışı kullanım izinlerinin alınması öngörülüyor.
Proje dosyasının biyolojik çeşitlilik bölümünde, güzergâh ve yakın çevresinde 130 bitki, 93 kuş ve 30 memeli türünün bulunmasının muhtemel olduğu belirtiliyor. Bu sayılar, arazi incelemeleri ve literatür verilerine dayanan tür değerlendirmelerini ifade ediyor; bütün türlerin doğrudan sahada gözlemlendiği anlamına gelmiyor.
Bölgenin tali kuş göç güzergâhı yakınında bulunduğuna da dikkat çekiliyor. Özellikle kuşların yüksek gerilim tellerine çarpması, yuvalama alanlarının zarar görmesi ve inşaat faaliyetlerinin hayvanların yaşam alanlarında yaratabileceği etkiler ele alınıyor.
Proje kapsamında, inşaat öncesinde bitki ve hayvan varlığına yönelik kontroller yapılacağı belirtiliyor. Korunması gereken tür, aktif yuva, yumurta veya yavru tespit edilmesi halinde ilgili kesimde çalışmalara ara verilmesi ve koruma önlemlerinin uygulanması öngörülüyor.
Dosyada kuşların hatlara çarpma riskine karşı iletkenlerin görünürlüğünü artıracak önlemlerin değerlendirilebileceği, direklerde kuşların tehlikeli noktalara konmasını önleyici düzenekler kullanılacağı ifade ediliyor.
Proje kapsamında yeni ulaşım yolu açılması planlanmazken mevcut köy yollarının kullanılması hedefleniyor. Bununla birlikte orman alanlarında yapılacak müdahalenin kesin boyutu, etkilenecek ağaç sayısı ve kamulaştırma işlemlerinin parsel bazında kapsamı, uygulama sürecinde açıklığa kavuşturulması gereken konular arasında bulunuyor.
49 yıl işletilmesi planlanıyor
İvrindi RES Elektrik Üretim A.Ş. tarafından tesis edilmesi öngörülen iletim hattının mülkiyeti ve işletmesi TEİAŞ'a ait olacak. Gerekli izinlerin tamamlanmasının ardından inşaat çalışmalarının altı ay içerisinde bitirilmesi hedefleniyor.
İnşaat aşamasında 40 kişinin çalıştırılması, işletme ve bakım faaliyetlerinde ise 10 kişilik personel kapasitesinin kullanılması öngörülüyor. Projenin ekonomik ömrü 49 yıl olarak hesaplanıyor.
Yatırımın ilk aşamada öz sermaye kaynaklarıyla karşılanması planlanırken uygun finansman koşullarının oluşması halinde kredi ve teşvik seçeneklerinin de değerlendirilebileceği belirtiliyor.
Bölgedeki rüzgâr enerjisi üretiminin iletim sistemine bağlanmasına hizmet edecek projenin, İzmir ve Balıkesir'in elektrik altyapısının güçlendirilmesine katkı sağlaması amaçlanıyor.




