Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), tarım sektöründeki maliyet yapısını ve üretim girdilerindeki fiyat hareketlerini ortaya koyan Haziran 2026 dönemine ait Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) verilerini kamuoyuyla paylaştı. Açıklanan resmi veriler, tarladaki üretim maliyetlerinde aylık bazda sınırlı da olsa bir rahatlama yaşandığını, ancak yıllık bazda yüksek fiyat baskısının kararlılıkla devam ettiğini gösterdi. 2020=100 temel yılı baz alınarak hesaplanan endeks, 2026 yılı Haziran ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 0,92 oranında düşüş gösterdi. Aylık bazda yaşanan bu gerilemeye rağmen, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 16,92 artış, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 32,06 artış ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 34,02 artış kaydedilerek yıllık bazda yüksek seviyeler korundu.
Ana gruplarda ayrışma ve tüketim harcamalarındaki düşüş
Haziran ayına ilişkin Tarım-GFE ana grup detayları incelendiğinde, tarımsal üretimin doğrudan içinde yer alan mal ve hizmetler ile yatırıma yönelik harcamalar arasında net bir ayrışma göze çarptı. Tarımda doğrudan kullanılan mal ve hizmetler endeksi bir önceki aya göre yüzde 1,20 oranında azalma kaydederek genel endeksteki aylık düşüşün temel sürükleyicisi oldu. Buna karşın tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksi aynı dönemde yüzde 0,93 oranında artış gösterdi.
Yıllık bazdaki değişimler ele alındığında ise her iki ana grupta da çiftçinin omuzundaki yükün ne derece ağırlaştığı gözler önüne serildi. Geçen yılın aynı ayı ile kıyaslandığında tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksi yüzde 33,88 oranında yükselirken, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksi yüzde 21,49 artış kaydetti. Haziran ayı itibarıyla Tarım-GFE genel endeksi 998,81 değerine ulaşırken, tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksi 972,37, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksi ise 1.210,00 seviyesinde gerçekleşti.
Gübre fiyatları yıllık bazda zirvedeki yerini korudu
Tarımsal üretimin en temel harcama kalemleri arasında başı çeken alt gruplar değerlendirildiğinde, çiftçinin en çok zorlandığı alan gübre ve toprak geliştiriciler oldu. Yıllık değişimin en yüksek gerçekleştiği alt grup, yüzde 50,99'luk devasa artış oranıyla gübre ve toprak geliştiriciler olarak kayıtlara geçti. Üretim aşamasında verimliliği doğrudan etkileyen bu kalemi, yıllık yüzde 34,40 artışla diğer mal ve hizmetler takip etti. Tarımsal üretimin diğer kritik girdilerinden hayvan yemi yıllık yüzde 31,86, tohum ve dikim materyali yüzde 31,44, enerji ve yağlayıcılar ise yüzde 31,21 oranında artış göstererek genel endeksteki yükselişi tetikledi.
Aylık bazdaki hareketliliklerde ise tablo farklı bir seyir izledi. Haziran ayında aylık bazda en yüksek fiyat artışının yaşandığı alt grup yüzde 3,88 ile bina bakım masrafları oldu. Öte yandan, bir önceki aya göre veteriner harcamaları yüzde 3,32, enerji ve yağlayıcılar yüzde 2,61, gübre ve toprak geliştiriciler ise yüzde 2,10 oranında gerileyerek aylık bazdaki rahatlamaya katkı sağladı.
Çiftçinin maliyet ve satış fiyatı arasındaki makas açılıyor
Haziran ayına ilişkin tarımsal girdi fiyatları verileri, üreticinin eline geçen ürün satış fiyatları ile üstlendiği maliyetler arasındaki dengesizliği bir kez daha gündeme taşıdı. Yıllık girdi enflasyonunun yüzde 32,06 olarak gerçekleştiği Haziran döneminde, çiftçinin ürettiği ürünü pazara sunarken karşılaştığı Tarım Üretici Fiyat Endeksi (Tarım-ÜFE) yıllık artışının belirgin şekilde geride kalması, tarımsal işletmelerin kâr marjlarını daraltmaya devam ediyor. Üretim maliyetlerinin yıllık bazda yüzde 30'un üzerinde seyretmesi, önümüzdeki dönemde gıda enflasyonu üzerindeki baskının korunacağına işaret ediyor. Tarımsal girdi maliyetlerindeki bu kritik gelişmelerin ardından gözler, TÜİK tarafından 21 Eylül 2026 tarihinde yayımlanacak bir sonraki haber bültenine çevrildi.
