Bir zamanlar yeni bir hayatın başlangıcı olarak görülen evlilik hazırlıkları, bugün genç çiftler için büyük bir ekonomik sınava dönüştü. Düğün salonundan mobilyaya, beyaz eşyadan altına kadar uzanan liste kabardıkça, mutluluğa giden yolun ilk adımı hesap makinesiyle atılıyor. Hayallerindeki evi kurmak, sevdikleriyle düğün yapmak isteyen çiftler artık “Ne alabiliriz?” değil “Nereden kısmalıyız?” sorusunun yanıtını arıyor.
Artan hayat pahalılığı, evlilik maliyetlerini milyon liralık bir faturaya dönüştürürken, gençler daha küçük düğünlere, uygun fiyatlı mobilyalara ve alternatif çözümlere yöneldi. Artan enflasyon, yükselen kira fiyatları, beyaz eşya, mobilya ve altın maliyetleri nedeniyle evlenmek artık birçok genç için ulaşılması güç bir hayale dönüştü. Düğün.com ve KONDA Araştırma ve Danışmanlık iş birliğiyle hazırlanan araştırma, Türkiye'de düğün, ev kurma ve tüm organizasyon süreçlerini kapsayan ortalama evlilik maliyetinin 1 milyon 800 bin TL'ye ulaştığını ortaya koydu. Alt gelir grubunda evlenmenin ortalama maliyeti 850 bin TL, orta gelir grubunda yaklaşık 2 milyon TL, üst gelir grubunda ise 4 milyon 300 bin TL'ye kadar yükseliyor. Harcamaların en büyük bölümünü ise düğün organizasyonu ile ev kurma giderleri oluşturuyor. Çiftlerin yüzde 65'i düğün masraflarını takılarla karşılamaya çalışırken, yaklaşık yarısı aile desteğine ihtiyaç duyuyor. Her 5 çiftten biri ise evlenebilmek için banka kredisine başvuruyor.
Ev kurmanın faturası cep yakıyor
Bugün yalnızca temel ihtiyaçlardan oluşan bir ev kurmanın maliyeti bile yüz binlerce lirayı buluyor. Sektör temsilcilerine göre 300 kişilik yemekli bir düğün salonu organizasyonu yaklaşık 250 bin TL, beyaz eşya seti 250 bin TL, mobilya takımı 350 bin TL, mutfak araç gereçleri ve küçük ev aletleri 100 bin TL, ev tekstili 150 bin TL, kira, depozito, emlak komisyonu ve nakliye giderleri 200 bin TL, gelinlik, damatlık ve fotoğraf çekimi 100 bin TL, altın takılar ise ortalama 400 bin TL seviyesine ulaşıyor.
"Eskiden öğrenci gelirdi, şimdi evlenecek çift geliyor"
Artan mobilya fiyatları ise çiftleri spot mağazalara yönlendirdi. İzmir'de spot eşya satışı yapan esnaf, son yıllarda müşteri profilinin tamamen değiştiğini söyledi
Spotçu Şehmuz Deniz, ev kurmanın maliyetinin vatandaşın alım gücünü aştığını belirterek şunları söyledi:
"Yatak odası, oturma grubu gibi ürünlerden oluşan bildiğiniz bir çeyiz paketi 75 bin liradan başlıyor. Bu fiyat, müşterinin beğeneceği malzemeye, kaliteye ve seçtiği ürünlere göre değişiyor. Bizim burada standart sattığımız ürünler var. Komple çeyiz paketi 75 bin liradan başlıyor. Bunlar sıfır ürünler, ikinci el değil."
Vatandaşların ikinci el ürün arayışında olduğunu belirten Deniz, internet platformlarının ikinci el piyasasını değiştirdiğini ifade ederek, "Müşteriler ikinci el ürün soruyorlar. İnternet uygulamaları ikinci el piyasasını da etkiledi. İnsanlar artık birçok ürünü internet üzerinden alıp satabiliyor" dedi.
Ekonomik sıkıntının pazarlıklara da yansıdığını anlatan Deniz, "Pazarlık yapanlar çok oluyor. Örneğin fiyat düşsün diye ürün değiştirdikleri, bazı mobilyaları almadıkları da oluyor. Şu anda piyasalar çok durgun, işler çok kötü. Bu konuda müşterilerin isteklerini karşılamaya çalışıyoruz. Önceki dönemlere göre kâr oranlarımız gerçekten çok düştü. Çünkü iş yok, piyasa durgun" diye konuştu.
Vatandaşların artık nakit harcamaktan kaçındığını belirten Deniz, "İnsanlar daha çok taksitli alışverişe yöneliyor. Gidip ürünü taksitle almak istiyorlar. Çünkü düğün masrafları var, altın masrafları var. İnsanlar ellerindeki nakdi korumak istiyor" ifadelerini kullandı.
Müşteri profilinin değiştiğini dile getiren Deniz, "Eskiden daha çok öğrenciler geliyordu, şimdi evlenecek çiftler geliyor. Öğrenciler kendi aralarında internet üzerinden alım satım yapıyor. Okulu biten öğrenci eşyasını başka bir öğrenciye satıyor" dedi.
Spot ürünlere yönelik önyargının doğru olmadığını söyleyen Deniz, "Mağazalarda 150 bin liraya alınabilecek bir ürünü burada 70-75 bin liraya verebiliyoruz ve aynı ürünü satıyoruz. Spot ürünlerin değeri bazı insanlar tarafından düşük görülüyor ama aslında vatandaş için önemli bir alternatif. İnsanlar daha az ücret ödeyerek aynı ürünü buradan alabiliyor" diye konuştu.
"Yeni ev kurmanın heyecanını değil, hesabını yapıyorlar"
Spot eşya satıcısı Yakup da son yıllarda yaşanan değişimi çarpıcı sözlerle anlattı.
"Eskiden buraya daha çok öğrenciler ya da geçici olarak ev kuracak insanlar gelirdi. Son bir-iki yıldır bu durum değişti. Artık kapımızı en çok evlenecek çiftler çalıyor. Mağazalara gidiyorlar, fiyatları görünce geri dönüp bize geliyorlar. Çünkü bugün sıfır bir evi baştan aşağı döşemek herkesin altından kalkabileceği bir masraf değil. Geçen gün Adana'dan İzmir'e taşınan genç bir çift geldi. Yeni bir hayat kuracaklar ama ilk sordukları şey fiyat oldu. Bir baza, bir gardırop, bir çekyat aldılar. Eskiden insanlar evlerini hayallerine göre döşerdi, şimdi bütçelerine göre döşüyor."
Yakup, mağazalarla spot piyasası arasındaki fiyat farkının vatandaşın tercihini değiştirdiğini belirterek, "Bizim fiyatlarımız mağazalara göre daha uygun. Mağazada sadece yatak odası ve koltuk takımı için istenen rakamlarla burada neredeyse bir evin büyük kısmını tamamlayabiliyorlar. İnsanlar artık beğendiğini değil, alabileceklerini seçiyor. Eskisi gibi 'Şunu da alayım, bunu da tamamlayayım' diyemiyorlar. Her kalemi tek tek hesaplıyorlar" dedi.
Ev kurmanın artık büyük bir ekonomik yük haline geldiğini söyleyen Yakup, "Bir evi kurmanın maliyeti gerçekten çok yükseldi. Sadece mobilya bile ciddi bir yük. Beyaz eşyayı da eklediğinizde 200-250 bin liraları bulan bir masraf ortaya çıkıyor. Bu yüzden insanlar artık uygun fiyatın peşinde koşuyor. Yeni ev kurmanın heyecanını yaşamaları gerekirken, önce hesap makinesiyle oturup neyi alabileceklerini hesaplıyorlar. Biz de her gün bunun örneklerini görüyoruz" ifadelerini kullandı.
Rezervasyonlar %40 azaldı
İzmir Toplantı ve Düğün Salonu İşletmecileri Derneği Başkanı Murat Dokak, ekonomik koşulların düğün sektörüne etkisini ve değişen tercihleri anlattı.
"Ortalama fiyatları üç kategoriye ayırmak gerekiyor. Yemekli düğün, kokteyl düğünü ve içecek-pastalı düğün. İçecekli ve pastalı düğünlerde kişi başı fiyatlar 250 liradan başlayıp salonun konforuna ve hizmetine göre 500 liraya kadar çıkabiliyor. Kokteyl düğünlerinde kişi başı 500-600 lira arasında değişiyor. Yemekli düğünlerde ise kişi başı maliyet 900 liradan başlayıp 1.500-2.000 liraya kadar çıkabiliyor."
"Şu anda düğün sezonu başladı ama çok hareketsiz bir sezon geçiriyoruz. Geçen yıllara göre rezervasyonlarda yüzde 30-40 arasında bir düşüş var. Bunun en büyük nedeni ekonomik şartlar."
"İnsanlar artık kalabalık düğünler yerine daha küçük organizasyonlara yöneliyor. Eskisi gibi 500-600 kişilik düğünler yapmak yerine 80-100 ya da 150 kişilik, sadece çekirdek aile ve yakın dostların katıldığı organizasyonları tercih ediyorlar. '500 kişiyi ağırlayıp masraf yapacağıma, yakın çevremle daha kaliteli bir organizasyon yaparım' diye düşünüyorlar. Bu nedenle kafeler ve küçük organizasyon alanları daha fazla tercih edilmeye başlandı. Biz de sektör olarak buna uyum sağlamaya çalışıyoruz. Salonlarımızı daha küçük organizasyonlara uygun hale getirmeye başladık."
"Öğlen saatlerinde yapılan düğünler hâlâ tercih ediliyor ancak çok yaygın değil. İzmir'de insanlar genel olarak akşam düğününü tercih ediyor. Bazı bölgelerde gündüz düğünleri daha fazla ilgi görüyor ama İzmir'de bu kültür çok yaygın değil."
“Kuaförden, davetiyeden feragat ediyorlar”
Dokak daha küçük organizasyonlara yönelen çiftlerin, yüksek maliyetler karşısında her kalemi yeniden hesaplamak zorunda kaldığını şöyle anlattı:
"İnsanlar maliyetleri düşürmek için her kalemi tek tek hesaplıyor. Büyük salonlardan kaçıyorlar. '600 kişiye ikram yapacağıma 100 kişiyi çağırırım, daha kaliteli bir organizasyon yaparım' diyorlar. Büyük düğün planlayanlar bile kuaförden, davetiyeden ya da diğer organizasyon kalemlerinden nasıl tasarruf edebileceklerini hesaplıyor. Çünkü düğün sadece salon kiralamaktan ibaret değil. Bunun beyaz eşyası, mobilyası, ev kirası, nakliyesi gibi çok sayıda masrafı var. Ekonomik şartlar ortada. İnsanlar olabildiğince masrafları azaltmaya çalışıyor."
Sektörde tamamen kapanan işletmelerden ziyade devreden salonlar oldu. Birçok işletmeci kira, borç ve diğer giderlerin yükünü taşıyamadığı için salonunu daha düşük bedellerle devretmeyi tercih etti. Meslektaşlarımız arasında bu yolu seçen çok kişi var."
