Teknolojinin hızlı gelişimiyle birlikte çocukların vaktinin büyük bir kısmını ekran karşısında geçirdiği günümüzde, Manisa'nın Demirci ilçesinde anlamlı bir gelenek yeniden hayat buluyor. İlçenin Akıncılar Mahallesi’nde ikamet eden iki çocuk babası ve dört torun sahibi 69 yaşındaki Ali Rıza İşçi, ilerleyen yaşına ve yaşadığı sağlık sorunlarına rağmen çocukların yüzünü güldürmek için aralıksız çalışıyor. Yaklaşık üç yıl önce geçirdiği ağır bir akciğer rahatsızlığının ardından hayatında yeni bir sayfa açan emektar usta, sağlığını korumak amacıyla kahvehane kültüründen uzaklaşarak evinin bir bölümünü mütevazı bir metal ve el sanatları atölyesine çevirdi. Geçmişte yollarda gördüğü nostaljik araçlardan esinlenerek tamamen el emeğiyle oyuncak tel araba üretimine başlayan İşçi, hem kendi sağlığını koruyor hem de mahalledeki miniklere unutulmaya yüz tutmuş geleneksel oyuncak sevgisini aşılıyor.
Kahvehane dumanından atölyenin huzuruna uzanan bir şifa yolculuğu
Ali Rıza İşçi’nin bu anlamlı zanaata yönelmesindeki en büyük etken, üç yıl önce tecrübe ettiği ciddi sağlık süreci oldu. Akciğerinde oluşan pıhtı nedeniyle yaklaşık sekiz ay boyunca yoğun bir tedavi gördüğünü belirten usta, doktorlarının tavsiyesi üzerine sigara dumanının yoğun olduğu kapalı sosyal ortamlardan uzak durma kararı aldı. Arkadaş çevresinden ve kahvehane ortamından izolasyonu bir yalnızlığa dönüştürmek yerine üretime yönelen İşçi, çocukluk yıllarında kendi imkanlarıyla yaptığı tel arabaları yeniden hatırladı. Maddiyattan ziyade gönül zenginliğine önem verdiğini dile getirirek Ali Rıza İşçi, 69 yaşında başlayan bu üretim serüveninin kendisine adeta terapi gibi geldiğini ve kahvehane alışkanlığının yerini tamamen çocukları sevindirme heyecanının aldığını ifade ediyor.
Hurda rulmanlar ve inşaat telleri hayal gücüyle biçimleniyor
Üretim sürecinde tamamen geri dönüşüm prensibiyle hareket eden emektar usta, doğaya ve ekonomiye de katkı sağlıyor. Sanayi sitelerinden ve hurdalıklardan topladığı eski rulmanlar, şantiyelerden atılan inşaat telleri ve reklamcılardan temin ettiği renkli fosforlu yapışkan malzemeler, İşçi'nin marifetli ellerinde birer sanat eserine dönüşüyor. Eski bir otobüs şoförünün oğlu olması sebebiyle çocukluğundan beri büyük araçlara hususi bir ilgi duyan usta; otobüs, kamyon, traktör, minibüs ve otomobil gibi modelleri herhangi bir çizim veya ölçüm cihazı kullanmaksızın tamamen göz kararıyla şekillendiriyor. Her bir oyuncağın direksiyon sisteminden tekerlek millerine kadar tüm ince detaylarını titizlikle işleyen Ali Rıza Dede, el emeği oyuncakların çocukların motor becerilerini ve hayal güçlerini geliştirmesinde büyük rol oynadığına inanıyor.
Akıllı telefonlar ve ekran bağımlılığı yerine el emeği oyuncaklar
Günümüz çocuklarının cep telefonu, tablet ve televizyondaki çizgi filmler nedeniyle gerçek dünyadan ve fiziksel oyunlardan kopmasından derin üzüntü duyduğunu ifade eden usta, üretim amacının temelinde bu gidişata küçük bir dur deme arzusunun yattığını söylüyor. Kendi çocukluk döneminde imkansızlıklar içinde tel ve malzeme aradıklarını, büyüklerinin yönlendirmesiyle kendi oyuncaklarını kendilerinin ürettiğini hatırlatan İşçi, şimdiki kuşakta emek vererek bir şeyler üretme duygusunun zayıfladığına dikkat çekiyor. Torunlarının ve mahalle çocuklarının ekran başında pasif birer izleyici olmak yerine bahçede el emeği araçlarla oynamasını hedefleyen usta, çocukların araçların direksiyon ve cıvata montajını merakla izlediğini, saatlerce bahçede bu oyuncaklarla vakit geçirerek sosyalleştiğini vurguluyor.
Mahallenin Ali Rıza dedesi elli çocuğu tebessümle buluşturdu
Demirci ilçesinde 7'den 70'e herkesin sevgisini kazanan ve çocuklara olan yakınlığı nedeniyle "Dede" olarak anılan Ali Rıza İşçi, son üç yıl içerisinde ürettiği yaklaşık 50 adedi aşkın oyuncak aracı hiçbir karşılık beklemeden çocuklara armağan etti. Her bir el emeği oyuncak yapımında farklı teknikler geliştirerek kendini yenilemeye devam eden usta, çocukların seviyesine inmenin ve onların dünyasına dokunmanın hayatına büyük bir anlam kattığını ifade ediyor. Kendi torunlarıyla başlayan bu serüvenin kısa sürede tüm mahalle çocuklarını kapsayan dev bir mutluluk hareketine dönüştüğünü belirten Manisa'lı usta, sağlığı elverdiği sürece atölyesindeki tellere biçim vermeye ve çocukların hayal dünyasını renklendirmeye devam edeceğini dile getiriyor.
