İlk bakışta uzun sapı ve büyük gövdesiyle dikkat çekiyor. Tellerinden yükselen ses ise dinleyeni yüzlerce yıl öncesinin Avrupa saraylarına ve opera salonlarına götürüyor. Yaklaşık dört asırlık geçmişe sahip teorbo, bugün İzmir’de Yaşar Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi Müzik Bölümü’nde yeniden ses buluyor. Bu sıra dışı enstrümanın başında ise klasik gitar çalışmalarını erken dönem müziğiyle birleştiren Araştırma Görevlisi Duru Yavşan var. Türkiye’de teorboyu aktif olarak çalan sınırlı sayıdaki müzisyenlerden biri olan Yavşan, tarihsel bir çalgıyı yeniden dinleyiciyle buluşturmak için çalışmalarını sürdürüyor.
16. yüzyıldan İzmir’e uzandı
Teorbonun hikâyesi 16. yüzyıl İtalya’sına kadar uzanıyor. Lavta ailesinin uzun saplı üyelerinden olan enstrüman, özellikle 17. ve 18. yüzyıllarda Barok müziğin karakteristik çalgılarından biri haline geldi. Opera eserlerinden oda müziğine, vokal yapıtlardan eşlik partilerine kadar geniş bir kullanım alanına sahip olan teorbo, uzun bas telleri sayesinde kendine özgü, derin bir tını üretiyor. Zaman içinde sahnelerdeki ağırlığını kaybeden enstrüman, son yıllarda tarihsel icra çalışmalarına artan ilgiyle birlikte yeniden keşfedilmeye başladı. Türkiye’de ise teorboyu aktif olarak icra eden müzisyenlerin sayısı hâlâ oldukça sınırlı.
400 yıllık sesi geleceğe taşıyor
Klasik gitar alanındaki akademik ve sanatsal birikimini erken dönem müziğine taşıyan Duru Yavşan da bu az sayıdaki müzisyen arasında yer alıyor. Yavşan’ın hedefi yalnızca 400 yıllık bir enstrümanı çalmak değil. Teorboyu konserlerle daha geniş kitlelere tanıtmak ve tarihsel icra pratiklerinin İzmir’de daha fazla görünür olmasını sağlamak da çalışmalarının önemli bir parçasını oluşturuyor. Bu çalışmaların ilerleyen dönemde Yaşar Üniversitesi Müzik Bölümü bünyesinde erken dönem müziğine odaklanan konserlere, oda müziği çalışmalarına ve disiplinler arası projelere zemin hazırlaması amaçlanıyor.
Gitardan teorboya uzanan yolculuk
Başkent Üniversitesi Devlet Konservatuvarı Gitar Bölümü mezunu olan Duru Yavşan, gitar eğitimini Doç. Cem Çeliksırt ile sürdürürken Kompozisyon ve Müzik Teorisi alanında da yan dal eğitimi aldı. Yavşan, yüksek lisans çalışmasında Türk müziğinin önemli bestecilerinden Cemal Reşit Rey’in Gitar ve Orkestra İçin Konçerto eserine yoğunlaştı. Eserin gitar partisini revize ederek yeniden icra edilebilir hale gelmesi ve gitar repertuvarına kazandırılması amacıyla çalışma gerçekleştirdi. Akademik çalışmalarını sürdüren Yavşan, halen Anadolu Üniversitesi’nde Prof. Emre Ünlenen ile gitar alanında sanatta yeterlik çalışmalarına devam ediyor. Şimdi ise gitarla başlayan müzik yolculuğuna, yaklaşık 400 yıl önce Avrupa’da doğan teorbonun sesini İzmir’den geleceğe taşıyarak yeni bir sayfa ekliyor.
