ÖZGE UYANIK/ Yeni eğitim-öğretim yılı başlarken çocukların sınıflardaki eşitsizliği beslenme çantalarında ve okul sıralarında da görünür hale geldi. İzmir Ücretsiz Okul Yemeği Koalisyonu, Bornova’da yaptığı açıklamayla çocukların sağlıklı beslenmeye erişiminin ailelerin ekonomik gücüne bırakılmaması gerektiğine dikkat çekti. Platform adına açıklamayı okuyan Bülent Şık, ücretsiz okul yemeğinin bir yardım değil, çocukların eğitim hakkının ayrılmaz bir parçası olduğunu vurguladı.
“Çocukların tabağına yansıyan eşitsizlik”
Bülent Şık, yeni eğitim-öğretim yılına tüm çocukların aynı koşullarda başlamadığını belirterek şöyle konuştu: “Bazı çocuklar güne yeterli bir kahvaltıyla başlarken bazıları evden yalnızca su içerek çıkıyor. Bir kısmı beslenme çantasında çeşitli gıdalar taşıyabilirken bir kısmı okul saatleri boyunca nitelikli bir öğüne ulaşamıyor. Sınıfta yan yana oturan çocukların öğrenmeye hazırlanma koşulları arasındaki bu fark, gelir eşitsizliğinin okul içindeki en görünür sonuçlarından biridir.” “Açlığın çeşitli görünümleri var; örneğin zayıflık, büyüme ve gelişmede gerileme gibi. Ancak kalorisi yüksek fakat besin değeri düşük ürünlere kolayca ulaşabilen çocuklar da bir başka açlık sorunu ile karşı karşıyadır. Enerji ihtiyacını karşılayan ancak protein açısından zayıf kalan, demir, iyot, çinko, kalsiyum ve vitaminlerin yetersiz alındığı bir beslenme düzeni de büyüme ve gelişmeyi olumsuz etkileyebilir. Uzun süre fark edilmeden devam edebilen bu sorun ‘gizli açlık’ olarak nitelenir.”
TÜİK’in 2025 yılı verilerine de değinilen açıklamada, 0-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 37’sinin yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olduğuna dikkat çekildi. Koalisyon, çocukların beslenme sorunlarının ailelerin bireysel tercihlerine indirgenemeyeceğini vurguladı: “Hanelere, anne ve babalara yalnızca ‘daha doğru gıda seçimleri yapın’ demek bu kötü tabloyu değiştirmez. Seçim yapabilmek; gelir, zaman, yakın çevrede sağlıklı gıdanın bulunması, uygun bir mutfak ve bakım emeği gibi koşullara bağlıdır. Çocuk beslenmesindeki eşitsizliği kişisel tercihlere indirgeyen yaklaşım, sorumluluğu ailelerin üzerine bırakır ve sorunun yapısal nedenlerini gözden kaçırır.”
“Ücretsiz okul yemeği eğitimin maddi koşullarından biridir”
“Eğitim ve öğretim sürecinin amacı, çocukların yalnızca akademik gelişimini değil, fiziksel, zihinsel ve sosyal yönden sağlıklı gelişimini de desteklemektir. Çocuğun öğrenme sürecine katılması, iletişim becerilerini geliştirmesi, okuluna aidiyet duyması ve kendisini iyi hissetmesi, her şeyden önce değer verilen bir birey olduğunu görmesine bağlıdır. Açlık çeken veya okula öğün atlayarak gelen bir çocuğun kendisini değerli hissetmesi beklenemez.”
Şık, ücretsiz okul yemeği programlarının yalnızca çocukların beslenmesine değil, eğitim ve toplumsal refaha da katkı sunduğunu belirtti: “Dünya genelinde ücretsiz okul yemeği artık istisnai bir uygulama değil. Dünya Gıda Programı, küresel ölçekte en az 466 milyon çocuğa okulda yemek ulaştırıldığını bildiriyor. Ulusal politika geliştirmiş ülke sayısı da 107’ye erişmiş durumda. Bu yaygınlık, okul sofrasının geçici yardım mantığını aşarak eğitim ve sosyal koruma sistemlerinin kalıcı bir bileşenine dönüştüğünü gösteriyor.”
“Çocuklara ücretsiz ve sağlıklı bir öğün sunmak programın temeli olsa da tek başına yeterli olmayacaktır. Okul kantinlerinde, yemekhanelerde ve okul çevresindeki satış noktalarında çocukların hangi ürünlerin tanıtımına maruz kaldığı, hangi gıdalara erişebildiği ve sağlıklı seçeneklerin ne ölçüde ulaşılabilir olduğu da çok önemlidir.”
Açıklamanın sonunda tüm çocukların sağlıklı beslenmesini güvence altına alan kamusal bir politika çağrısı yapan Şık, şu ifadeleri kullandı: “Yeni eğitim-öğretim yılı başlarken hiçbir çocuğun eğitim sürecine katılımı, evinden getirebildiği yiyeceğin miktarına ve niteliğine bağlı olmamalıdır. Sağlıklı bir okul öğünü lütuf değil, çocukların hakkıdır. Bir çocuğa okulda ücretsiz, sağlıklı ve güvenli bir öğün sunmak, yalnızca o günkü açlığını gidermek değil, sağlığını, öğrenme hakkını ve geleceğini korumaktır.” “İzmir Ücretsiz Okul Yemeği Koalisyonu olarak, bütün çocukları kapsayan ücretsiz, sağlıklı ve güvenli bir okul yemeği programının gecikmeden hayata geçirilmesi çağrısında bulunuyoruz. Çünkü toplum olmak, hiçbir çocuğu açlık ve yoksunlukla baş başa bırakmamayı gerektirir.”
