KAZİM BOZKURT/İzmir'in Bornova ve Menemen ilçelerinde Taykar Enerji Üretim Pazarlama Ticaret A.Ş. tarafından hayata geçirilmesi planlanan Bornova-1 Rüzgâr Enerji Santrali (RES) ve Elektrik Depolama Tesisi'nin Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreci sonlandırıldı. İzmir Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, 20 Eylül 2026 tarihli yazısıyla şirketin talebini kabul ederek mevcut proje dosyasını iade/iptal etti.
Kararın gerekçesini, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun (EPDK) projenin lisans sahasında yaptığı değişiklik oluşturdu. Şirket, revize lisans sahası için yeniden ÇED başvurusu yapmayı planladığını bildirdi. Böylece yatırımın tamamı değil, mevcut başvuruya ilişkin inceleme ve değerlendirme süreci sona erdi.
EPDK kararı sonrası başvuru geri çekildi
Proje için hazırlanan Proje Tanıtım Dosyası (PTD), 19 Ocak 2026'da İzmir İl Müdürlüğü'ne sunuldu. ÇED Yönetmeliği'nin Ek-2 listesi kapsamında değerlendirilen proje için 4 Şubat'ta inceleme süreci başlatılarak ilgili kurumlardan görüş istendi.
Ancak değerlendirmeler devam ederken EPDK, 27 Ağustos 2026 tarihli ve 14824-13 sayılı kararıyla projenin lisans sahasında değişikliğe gitti. Bunun üzerine ÇED danışmanlığını yürüten Online Çevre firması, 15 Eylül'de İl Müdürlüğü'ne başvurarak mevcut sürecin sonlandırılmasını istedi.
Dilekçede, EPDK kararına konu olan revize lisans sahası için yeniden ÇED süreci başlatılmasının planlandığı bildirildi.
İzmir Valiliği de ÇED Yönetmeliği'nin 5. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi uyarınca başvuruyu kabul etti. Söz konusu hüküm, proje sahibi veya yetkili temsilcisinin talebi halinde ÇED sürecinin bulunduğu aşamaya bakılmaksızın sonlandırılmasına olanak tanıyor. Resmî yazı, Vali adına İl Müdürü Aytaç Yalçınkaya tarafından imzalandı.
434 milyon liralık yatırım planlanmıştı
İptal edilen başvuruya ait Ocak 2026 tarihli dosyada, Kayadibi, Çamiçi, Kurudere ve Kır mahalleleri sınırlarında kalan 490,11 hektarlık santral sahasında beş rüzgâr türbini kurulması öngörülüyordu.
Her biri 4 MWm/4 MWe gücündeki türbinlerle toplam 20 MWm/20 MWe kurulu güce ulaşılması ve yılda 80 milyon kilovatsaat elektrik üretilmesi hedeflenmişti. Türbinlerin rotor çapı 149 metre, kule yüksekliği ise 120 metre olarak belirlenmişti.
Santral sahasının 5 bin 247 metrekarelik bölümünde, 20 MWe/20 MWh kapasiteli lityum-iyon bataryalardan oluşan elektrik depolama tesisi de yer alacaktı.
Toplam 434 milyon TL olarak hesaplanan yatırım bedelinin 350 milyon TL'si rüzgâr santraline, 84 milyon TL'si ise depolama tesisine ayrılmıştı. Projenin ekonomik ömrü 49 yıl, inşaat süresi ise iki yıl olarak öngörülmüştü.
Bu teknik ve mali veriler, ÇED süreci sonlandırılan eski başvuruya ait. Revize projenin yatırım tutarı ve yeni teknik özellikleri henüz açıklanmadı.
Depolama ünitesi konuta 110 metre uzaklıktaydı
Eski Proje Tanıtım Dosyası'ndaki yerleşim mesafeleri de dikkat çekti. Santral sahasının Kayadibi Mahallesi'ne 590 metre, Çamiçi Mahallesi'ne 800 metre, Kurudere Mahallesi'ne bin 260 metre, Kır Mahallesi'ne ise 9,46 kilometre uzaklıkta olduğu belirtildi.
Dosyanın 50. sayfasındaki Tablo 38'de ise tesis ünitelerinin çevredeki konutlara mesafeleri ayrı ayrı gösterildi. Buna göre elektrik depolama ünitesi, Kayadibi Mahallesi'nde Konut-3 olarak tanımlanan yapıya yalnızca 110 metre mesafede planlanmıştı.
Aynı konuta T1 türbininin 460 metre, Çamiçi'ndeki bir başka konuta T3 türbininin 630 metre, Kayadibi'ndeki Konut-2'ye ise T4 türbininin 640 metre uzaklıkta kurulması öngörülmüştü.
Söz konusu mesafeler iptal edilen dosyadaki koordinatlara dayanıyor. Yeni lisans sahasında türbinlerin ve depolama ünitesinin konumlarının nasıl değişeceği henüz bilinmiyor.
Gürültü hesabında dikkat çeken farklılık
Proje Tanıtım Dosyası'nın farklı bölümlerinde yer alan gürültü hesaplarının da tam olarak örtüşmediği görüldü.
Dosyanın 41. sayfasındaki Tablo 27'de inşaat aşamasında 101 metre mesafe için 64,9 dBA, 110 metre için ise 64,1 dBA gürültü düzeyi hesaplandı. Buna karşılık 102. sayfadaki kümülatif etki değerlendirmesinde, en yakın konut için inşaat gürültüsü 64,9 dBA olarak aktarıldı.
İşletme dönemine ilişkin hesaplamada ise türbinlerden kaynaklanacak gürültü, 110 metre mesafe için 59,7 dBA olarak verildi. Dosyada bu değerin, esas alınan Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği'ndeki 65 dBA gündüz sınırının altında kaldığı belirtilerek olumsuz bir etki beklenmediği ifade edildi.
Ancak dosyada atıf yapılan yönetmelik tablosunda endüstri tesisleri için akşam sınırı 60 dBA, gece sınırı ise 55 dBA olarak yer alıyor. Hesaplanan 59,7 dBA değeri gece sınırının üzerinde bulunmasına rağmen, bunun gerçek gece maruziyetini temsil edip etmediği dosyadaki bilgilerden anlaşılamıyor.
Bir başka ayrıntı da hesaplamada kullanılan mesafeyle ilgili. İşletme gürültüsü türbinler üzerinden hesaplanırken, yerleşim tablosundaki 110 metrelik uzaklık elektrik depolama ünitesine ait. En yakın türbinin bir konuta mesafesi ise 460 metre olarak gösterildi.
Bu nedenle modellemede kullanılan mesafelerin konutların gerçek gürültü maruziyetiyle nasıl ilişkilendirildiği açıklığa muhtaç kaldı. Söz konusu rakamlar sahada yapılmış ölçümler değil, eski proje için hazırlanan matematiksel hesaplamalardan oluşuyor. Revize başvuruda türbinlerin yeni koordinatları esas alınarak gündüz, akşam ve gece gürültüsünün nasıl değerlendirileceği önem taşıyor.
Karagöl Tabiat Parkı'na 820 metre
Eski proje dosyasındaki bir diğer çevresel hassasiyet ise Karagöl Tabiat Parkı'na yakınlık oldu. Santral sahasının 820 metre kuzeyinde bulunan tabiat parkı, projeye en yakın korunan alan olarak gösterildi.
Proje sahasının doğrudan bir korunan alan içerisinde kalmadığı belirtilse de İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı'na göre alanın tarım, orman ve içme-kullanma suyu uzun mesafeli koruma sınırları içerisinde yer aldığı kaydedildi.
Tapu ve kadastro verilerinde de proje sahasındaki arazilerin orman, mera ve tarla niteliğinde olduğu belirtildi.
Bu nedenle ormanlık kesimler için 6831 sayılı Orman Kanunu kapsamında izin ve irtifak hakkı alınması, mera alanları için ise 4342 sayılı Mera Kanunu uyarınca tahsis amacı değişikliğine gidilmesi öngörülmüştü.
Yeni başvuruda santral sahasının içme suyu koruma alanlarıyla ilişkisi ve Karagöl Tabiat Parkı'na mesafesi, değişen koordinatlara göre yeniden değerlendirilmesi gereken konular arasında bulunuyor.
Tehlike altındaki kuş türleri listede
Projenin ekolojik incelemelerinde, arazi çalışmaları ve literatür taramaları sonucunda 53 familyaya ait 242 bitki taksonu belirlendi. Dosyada, bunlar arasında endemik bitki türüne rastlanmadığı belirtildi.
Fauna çalışmalarında ise 3 amfibi, 15 sürüngen, 116 kuş ve 29 memeli türü listelendi.
Kuş türlerinin ikisi Uluslararası Doğayı Koruma Birliği'nin (IUCN) kırmızı listesinde tehlikede (EN), biri hassas (VU), dördü ise tehdide yakın (NT) kategorisinde yer aldı. Tehlikedeki türler arasında küçük akbaba ve toy, hassas kategorisinde ise üveyik bulunuyordu.
Ancak 116 kuş türünün tamamı doğrudan saha gözlemleriyle belirlenmedi. Tür listesi hazırlanırken bölgeye ilişkin literatür kayıtlarından da yararlanıldı.
Memeliler arasında ise 13 yarasa türüne yer verildi. Bunlardan Mehely'nin nalburunlu yarasası hassas (VU), uzunkanatlı yarasa ise tehdide yakın (NT) kategorisinde bulunuyordu.
Dosyada, yarasaların bölgeyi beslenme uçuşları sırasında kullanma ihtimaline dikkat çekildi. Ayrıca proje alanının ana kuş göç rotası üzerinde bulunmadığı belirtilmesine rağmen, türbin-kuş çarpışması riskine karşı işletme döneminde ornitolojik izleme ve karkas tarama çalışmaları yapılması öngörüldü.
Projenin ekolojik risk değerlendirmesinde habitat kaybı ve türbin-kuş çarpışması gibi etkiler yüksek risk kategorisinde ele alındı.
Yeni projede gözler çevresel etkilerde
Bornova-1 RES için ilk önlisans 28 Aralık 2023'te verilmiş, 11 Aralık 2025'te EPDK kararıyla önlisansta koordinat değişikliğine gidilmişti. Ağustos 2026'da alınan yeni saha değişikliği kararının ardından mevcut ÇED süreci, şirketin talebi üzerine sonlandırıldı.
Taykar Enerji'nin revize lisans sahası için yeniden ÇED başvurusu yapmayı planladığı belirtilirken, yeni dosyanın ne zaman sunulacağı henüz açıklanmadı.
Eski projede en yakın konuta 110 metre uzaklıkta planlanan elektrik depolama ünitesinin yeni konumu, türbinlerin yerleşim alanlarına mesafesi, Karagöl Tabiat Parkı'na yakınlık ve içme suyu koruma alanlarıyla ilişkisi, yeni dosyada yanıt bekleyen başlıklar arasında bulunuyor.
