Kuru soğan fiyatlarında son haftalarda yaşanan sert yükseliş, hem tüketicinin hem de sektör temsilcilerinin gündemine oturdu. Yaklaşık bir ay önce kilogramı 15 liradan satılan kuru soğanın fiyatı, bazı satış noktalarında 70 liraya kadar çıktı. Tek Referans’ın haberine göre, İzmir Halciler Derneği Başkanı Orhan Doğan, fiyatlardaki yükselişin temel nedeninin üretimde yaşanan düşüş olduğunu söyledi. Geçen yıl soğan üreticisinin zarar ettiğini belirten Doğan, birçok çiftçinin bu sezon ekim yapmaktan vazgeçtiğini, bunun sonucunda piyasaya sunulan ürün miktarının azaldığını ifade etti.
Üretim azaldı, fiyatlar hızla yükseldi
Soğandaki fiyat artışının arz ve talep arasındaki dengesizlikten kaynaklandığını dile getiren Doğan, üretimdeki düşüşün piyasaya doğrudan yansıdığını kaydetti. Geçen sezon zarar eden üreticilerin bu yıl soğan ekimine mesafeli yaklaştığını anlatan Doğan, hasadın sona ermesiyle birlikte eldeki ürün miktarının daha da azalabileceğine dikkat çekti. Doğan, piyasaya yeni ürün girişi olmaması halinde kuru soğanın kilogram fiyatının 100 liraya kadar yükselebileceğini öne sürdü.
Mısır ve Ürdün seçeneği masada
Fiyatların daha fazla artmasını önlemek için ithalat seçeneğinin değerlendirilmesi gerektiğini belirten Doğan, Türkiye’deki mevcut üretimin iç piyasadaki talebi karşılamakta yetersiz kaldığını savundu. İthalat yapılabilecek ülkeler arasında Mısır ve Ürdün’ün öne çıktığını söyleyen Doğan, yurt dışından getirilecek soğanın Türkiye’ye giriş maliyetinin kilogram başına en az 40 lirayı bulabileceğini ifade etti. İthal ürünün fiyatları geçmiş seviyelere çekmesinin zor olduğunu belirten Doğan, buna karşın ithalatın piyasadaki yükselişi durdurabileceğini söyledi. Doğan’a göre ithalat yapılması durumunda fiyatlar mevcut seviyelerde dengelenebilir, ancak ithalat gerçekleşmezse 100 lira ihtimali güçlenebilir.
Kredi kartı komisyonu halciyi zorluyor
Orhan Doğan, sebze ve meyve hallerindeki ödeme yöntemlerinin de esnafın maliyetlerini artırdığını söyledi. Hal alışverişlerinde kredi kartı kullanımının yaygınlaştığını belirten Doğan, bankaların uyguladığı komisyon oranlarının halcilerin kazancının önemli bir bölümünü götürdüğünü dile getirdi. Halde faaliyet gösteren komisyoncuların yaklaşık yüzde 8 oranında kazanç elde ettiğini aktaran Doğan, kredi kartıyla yapılan satışların bedelini ertesi gün tahsil etmek isteyen işletmelerden bankaların yüzde 4’e yakın kesinti yaptığını söyledi. Halcilerin üreticiye olan ödemelerini 10 ila 15 gün içerisinde gerçekleştirmek zorunda kaldığını belirten Doğan, nakit ihtiyacı nedeniyle kredi kartı ödemelerinin erken tahsil edildiğini, bunun da banka komisyonlarını ciddi bir maliyet kalemine dönüştürdüğünü kaydetti. Doğan, bu durumda halcinin elde ettiği komisyon gelirinin yaklaşık yarısının bankalara ödendiğini ifade etti.
Ürünlerin yüzde 70’i hal dışında satılıyor
Türkiye’de üretilen sebze ve meyvenin yalnızca yüzde 30’unun haller üzerinden piyasaya sunulduğunu belirten Doğan, ürünlerin yüzde 70’inin hal sistemi dışında satıldığını söyledi. Ürünlerin büyük bölümünün hal dışında işlem görmesinin sağlıklı bir fiyat ve piyasa düzeni oluşmasını engellediğini savunan Doğan, gerçek anlamda bir arz-talep dengesi ve ürün borsası oluşturulabilmesi için sebze ve meyvenin tamamının kayıtlı şekilde hallerden geçmesi gerektiğini ifade etti. Doğan, hal sisteminin güçlendirilmesi ve üretim planlamasının doğru yapılması halinde ani fiyat artışlarının önüne geçilebileceğini belirtti.
