KAZİM BOZKURT/ Çimento şirketi tarafından İzmir'in Bergama ilçesi Sarıcalar Mahallesi'nde kurulması planlanan 39,5 MWe kurulu gücündeki güneş enerjisi santraline ilişkin ÇED başvuru dosyası, 13 Ağustos 2026 tarihinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na sunuldu.
ÇED Yönetmeliği'nin Ek-1 listesindeki "Proje alanı 25 hektar ve üzerinde olan arazi güneş enerjisi santralleri" maddesi kapsamında değerlendirilen proje için Halkın Bilgilendirilmesi ve Sürece Katılımı Toplantısı süreci başladı. Toplantının yeri ve tarihi, Bakanlık tarafından belirlendikten sonra yerel ve yaygın basında ilan edilecek.
ÇED başvuru dosyasından edinilen bilgilere göre, proje 56,35 hektarlık bir alanı kapsıyor ve yıllık 92 milyon 641 bin kilovatsaat elektrik üretimi hedefleniyor.
Elektrik ulusal şebekeye değil, doğrudan fabrikaya gidecek
Dosyada yer alan bilgilere göre, üretilen elektrik enerjisi ulusal şebekeye verilmeyecek. Yaklaşık 6,4 kilometre uzunluğundaki enerji nakil hattıyla çimento fabrikasının şalt sahasına bağlanacak. Fabrikanın yıllık ortalama elektrik tüketiminin yaklaşık 140 milyon kilovatsaat olduğu, kurulacak santralin bu ihtiyacın yüzde 66,17'lik kısmını karşılayacağı belirtiliyor.
Proje, Elektrik Piyasası Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 1. fıkrasının h bendi kapsamında değerlendiriliyor. Bu mevzuat çerçevesinde, özel sektörün kurduğu güneş enerjisi santralleri kendi tüketimini karşılamak amacıyla işletiliyor.
TEİAŞ'tan bağlantı koşulları: Belirli altyapı yatırımları tamamlanana kadar üretim kısıtlanabilecek
Dosyanın ekleri arasında yer alan TEİAŞ'ın 3 Ağustos 2026 tarihli sistem bağlantı görüşüne göre santral, 154 kV Bergama-Soma B enerji iletim hattına girdi-çıktı yöntemiyle bağlanacak.
Bağlantı koşullarında, 400 kV Köylüköy-Soma B hattının yenilenmesi, 400 kV Bayramiç Havza Trafo Merkezi'nin tesisi ve 154 kV İzmir Havza-Dikili hattının tamamlanmasına kadar tesisin üretim programının ulusal ve bölgesel iletim kısıtlarına göre belirleneceği ifade ediliyor. Gerekli görülen durumlarda Bölgesel veya Milli Yük Tevzi Merkezi'nin talimatıyla üretimin sıfır megavata kadar düşürülebileceği, bu yük düşümü için şirketin herhangi bir hak veya bedel talep edemeyeceği kaydediliyor.
Enerji sektörü kaynakları, bu tür kısıtlama maddelerinin iletim altyapısı henüz tamamlanmamış bölgelerdeki tüm yenilenebilir enerji santralleri için standart bir uygulama olduğunu, şebeke güvenliğini sağlamaya yönelik rutin bir prosedür olduğunu belirtiyor.
56 hektarlık arazi belediyeye ait, "kuru marjinal tarım arazisi" niteliğinde
Proje alanı, Bergama Belediyesi'ne ait 109 ada 87 ve 170 numaralı parseller üzerinde yer alıyor. Belediye Encümeni'nin 29 Nisan 2026 tarihli ve 26/362 sayılı kararıyla, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 49. maddesi kapsamında pazarlık usulüyle 29 yıl süreli irtifak hakkı tesis edildi. Yıllık irtifak bedeli 4 milyon 510 bin lira olarak belirlendi.
Tapu kayıtlarında "Palamutlu Tarla" vasfıyla geçen arazi, İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından "Kuru Marjinal Tarım Arazisi" olarak sınıflandırıldı. Bu sınıflandırma, arazinin birinci, ikinci ya da üçüncü sınıf verimli tarım toprağı olmadığını, ekonomik tarım yapılamayacak düzeyde verimsiz olduğunu ifade ediyor.
Proje alanına en yakın yerleşim birimi olan Sarıcalar Mahallesi 990 metre mesafede bulunuyor. Alanın 340 metre batısında ve 520 metre güneyinde tapulu araziler içinde yapılar, 160 metre mesafesinde ise bir başka güneş enerjisi santrali yer alıyor.
Hareketli paneller ve çift yüzeyli üretim teknolojisi
Dosyada, tesiste TOPCon Half-Cut Bifacial hücre yapısına sahip 94 bin 120 adet monokristal panel kullanılacağı belirtiliyor. Her bir panelin gücü 625 watt olarak belirlenmiş. Panellerin altındaki iskelet sisteminde yer alan hareketli pistonlar ve güneş-rüzgar sensörleri sayesinde kuzey-güney ve doğu-batı yönlerinde konum değiştirebildiği, bu hareket mekanizmasıyla yüzde 40'a varan ek enerji üretimi sağlanabileceği ifade ediliyor.
Yatırım bedelinin kalemlerine bakıldığında, 980 milyon liranın 705 milyon 600 bin lirası makine-ekipman maliyetine, 127 milyon 400 bin lirası inşaat-montaj maliyetine, 49 milyon lirası bağlantı, enerji nakil hattı ve şalt sahası uyum giderlerine ayrılıyor. Proje etüt bedeli 39 milyon 200 bin lira, resmi izin giderleri 19 milyon 600 bin lira, alan düzenleme maliyeti ise 39 milyon 200 bin lira olarak hesaplanıyor.
Fauna değerlendirmesi: Bern Sözleşmesi kapsamındaki türler listelendi
ÇED başvuru dosyasının fauna bölümünde, proje alanında ve çevresinde tespit edilen türler listeleniyor. Bunlar arasında IUCN Kırmızı Listesi'nde "Hassas/Zarar Görebilir" kategorisinde yer alan Adi Tosbağa (Testudo graeca), Şahin, Gökçe Delice, Kurt ve Tilki bulunuyor. Bern Sözleşmesi'nin Ek II listesinde kesin koruma altında olan türler de dosyada belirtiliyor.
Dosyada, faaliyetle birlikte yaban hayatı türlerinin etki alanını terk edeceği, antropojenik etkilere adapte olabilen canlıların ise yaşamlarını faaliyet alanı yakınında devam ettireceği ifade ediliyor. Ayrıca avlanma, yumurtalara zarar verme gibi olumsuz baskılar yapılmayacağı, Merkez Av Komisyonu kararlarına uyulacağı taahhüt ediliyor.
Flora bölümünde ise 14 familyaya ait 23 bitki türü tespit edildiği, bunların hiçbirinin IUCN tehlike kategorisinde veya Bern Sözleşmesi Ek I listesinde yer almadığı kaydediliyor. Endemik tür bulunmadığı belirtiliyor.
Dosyada ayrıca proje alanı ve çevresinde daha önce faaliyet göstermiş mermer ocaklarının bulunduğu, bu nedenle bölgedeki fauna elemanlarının zaten daha sakin habitatlara çekilmiş olduğu bilgisine yer veriliyor.
Su tankerle taşınacak, yeraltı kaynaklarına dokunulmayacak
Panellerin temizliği için yılda iki kez, mevsim geçişlerinde deiyonize saf su kullanılacak. Her temizlikte 158 metreküp olmak üzere yıllık toplam tüketim 316 metreküp olarak hesaplanıyor. Dosyada, bu suyun tankerle taşıma usulü temin edileceği, bölgedeki yeraltı sularından ya da yüzey sularından çekilmeyeceği belirtiliyor.
Proje alanının kuş uçuşu 60 metre güneydoğusundan Karataş Deresi, 90 metre kuzeybatısından Kızılcabayır Deresi geçiyor. Dosyada, bu derelere herhangi bir atık bırakılmayacağı, dere yataklarına müdahale edilmeyeceği ve DSİ 2. Bölge Müdürlüğü'nden gerekli izinlerin alınacağı ifade ediliyor.
İşletme aşamasında personelden kaynaklanacak evsel nitelikli atıksular, sızdırmasız seyyar tuvalette biriktirilerek vidanjör hizmetiyle bertaraf edilecek.
Yansıma ve kamaşma etkisine karşı izleme taahhüdü
Dosyanın Çevresel ve Sosyal Yönetim Planı bölümünde, güneş santrallerine özgü yansıma ve kamaşma etkisine ilişkin değerlendirmelere yer veriliyor. Fotovoltaik panellerin güneş ışığını yüksek düzeyde absorbe ettiği, parlama ve kamaşma etkisinin diğer teknolojilere göre düşük olduğu belirtiliyor. Panellerin güneye doğru 27 derece eğimle konumlandırılacağı ve güneş ışın yönlerine göre hareket edeceği, bu durumun yansıma etkisini daha da azaltacağı kaydediliyor.
Kurulum tamamlandıktan sonra yansıma oluşabilecek noktaların belirleneceği, işletmenin ilk yılında görsel izlemeler yapılacağı, şikayet gelmesi durumunda yansıma noktaları yönünde ağaçlandırma veya yapay perde uygulaması gerçekleştirileceği taahhüt ediliyor.
İnşaat sekiz ay sürecek, şantiye elektriği güneşten karşılanacak
Arazi hazırlık işlemlerinin bir ay, kurulum ve montaj işlemlerinin yedi ay içinde tamamlanması planlanıyor. Çalışmalar ayda 30 gün, günde tek vardiya halinde, sabah 09.00 ile akşam 17.00 arasında yürütülecek. İnşaat aşamasında 15 personel görev alacak.
İnşaat sürecinde şantiye elektriği, proje sahasına kurulacak geçici off-grid güneş paneli sistemiyle karşılanacak. İşletme aşamasında ise tesiste sürekli olarak bir bekçi ve bir teknik personel olmak üzere toplam iki kişi bulunacak.
Proje alanının 45 hektarlık kısmından ortalama 5 santimetre kalınlığında bitkisel toprak tabakası sökülecek ve saha içindeki depolama alanında muhafaza edilecek. Bu toprak, inşaat tamamlandıktan sonra çevre düzenlemesinde kullanılacak. Hafriyat kazısı sırasında çıkacak yaklaşık 8 bin metreküp toprak ise saha içinde dolgu malzemesi olarak değerlendirilecek, saha dışına malzeme taşınmayacak.
Deprem ve jeoloji: PGA değeri 0,411g
AFAD'ın 2018 tarihli Türkiye Deprem Tehlike Haritası'na göre proje alanının PGA değeri 0,411g olarak tespit edildi. Dosyada, inşaat ve işletme aşamalarında Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik ile Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği hükümlerine uyulacağı taahhüt ediliyor.
Jeolojik açıdan proje sahası, Soma Formasyonu olarak adlandırılan killi kireçtaşı, marn ve kumtaşı ardalanması üzerinde bulunuyor. Bölgede ayrıca alüvyon ve andezit birimleri mevcut. Dosyada, proje alanında heyelan, kaya düşmesi ya da su baskını kaydına rastlanmadığı belirtiliyor.
Yöre halkına istihdam önceliği taahhüdü
Dosyanın Paydaş Katılım Planı bölümünde, ihtiyaç doğrultusunda tesiste özellikle vasıfsız personelde yöre halkından istihdam sağlanmasının amaçlandığı ifade ediliyor. İşe alımlarda yöre halkına öncelik verileceği, iş ilanlarının halkın sık ziyaret ettiği yerlerde duyurulacağı, mal ve hizmet satın alımlarında da yöre halkına öncelik tanınacağı kaydediliyor.
Ayrıca projeye ilişkin kaygı, şikayet veya görüşlerin yazılı olarak, e-posta, telefon veya şahsen şirket ofislerine, ÇED sürecini yürüten firmaya, Bakanlığa, İl Müdürlüğü'ne veya muhtarlıklara iletilebileceği bir şikayet mekanizması oluşturulacağı belirtiliyor.
Halkın katılım toplantısı için tarih bekleniyor
ÇED Yönetmeliği'nin 9. maddesi gereğince düzenlenecek Halkın Bilgilendirilmesi ve Sürece Katılımı Toplantısı, Bakanlıkça belirlenen tarihte gerçekleştirilecek. Toplantı tarihini, saatini, yerini ve konusunu belirten ilan, projenin gerçekleştirileceği yörede yayımlanan yerel süreli yayın ile birlikte yaygın süreli yayın olarak tanımlanan bir gazetede toplantı tarihinden en az 10 takvim günü önce yayınlanacak.
Sarıcalar Mahallesi başta olmak üzere projeden etkilenmesi muhtemel yerleşimlerin sakinleri, bu toplantıda tahsis koşulları, ekolojik etkiler, TEİAŞ bağlantı kısıtlamaları, su kullanımı ve istihdam taahhütleri hakkında görüş ve sorularını yöneltme imkanı bulacak.
ÇED Başvuru Dosyası, Bakanlık merkezinde veya İzmir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nde duyuru tarihinden itibaren incelemeye açık tutuluyor. Vatandaşlar, ÇED süreci tamamlanana kadar proje hakkında Bakanlığa veya Valiliğe görüş bildirebilecek.
Sarıcalar Mahallesi'nin 2025 yılı nüfusu 228 kişi. Mahallede 105 erkek, 123 kadın yaşıyor.
