SEMİ TEKTAŞ/İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin iştiraki İzbeton AŞ’nin 2025 yılı Sayıştay Denetim Raporu, şirketin mali yapısı ve yürüttüğü projelerdeki eksiklikleri ortaya koydu. Ekim 2026 tarihli raporda, şirketin yılı 347 milyon 919 bin TL net zararla kapattığı belirtilirken, kentsel dönüşüm projelerinden ihale süreçlerine, borçlanmadan muhasebe uygulamalarına kadar çok sayıda bulguya yer verildi.
Raporda, İzbeton’un bazı yüklenicilere tahakkuk etmiş alacakları bulunmadığı hâlde ileri vadeli çekler düzenlediği, kentsel dönüşüm projelerinin iş programlarının gerisinde kaldığı ve hak sahiplerine yapılan kira yardımlarının şirket üzerinde mali yük oluşturduğu tespit edildi. Ayrıca bazı mal alımlarında piyasa rayiçlerinin üzerinde bedeller ödendiği, araç ve iş makinelerinin takibinde eksiklikler bulunduğu ve vergi ile sosyal güvenlik primlerinin zamanında ödenmemesi nedeniyle ek maliyetler oluştuğu belirtildi.
İZBETON 2025’i 347,9 milyon TL zararla kapattı
Sayıştay raporuna göre İzbeton’un 2025 yılı sonu itibarıyla aktif toplamı 6 milyar 165 milyon TL, net satışları ise 931 milyon 597 bin TL olarak gerçekleşti. Şirketin dönem net zararı 347 milyon 919 bin TL oldu.
Raporda, net zararın bir önceki yıla göre nominal olarak azaldığı belirtilirken, brüt satış miktarındaki düşüşün yanı sıra satış maliyetlerinin brüt satışları aşması ve faaliyet giderlerindeki artışın şirketin mali yapısını etkilediği ifade edildi.
Hakediş olmadan 30,4 milyon TL’lik çek düzenlendi
Rapordaki dikkat çekici bulgulardan biri, herhangi bir iş, mal veya hizmet karşılığı olmadan yüklenicilere ileri vadeli çek verilmesi oldu.
İzmir Büyükşehir Belediyesi İç Denetim Birimi raporuna dayandırılan tespitlere göre, 27 Mart 2023 itibarıyla 20 firmaya, tahakkuk etmiş alacakları bulunmadığı veya mevcut alacaklarının üzerinde olacak şekilde toplam 229 milyon 79 bin TL tutarında çek düzenlendi.
Bu tutar, 8 Ağustos 2024 itibarıyla 11 firma için 51 milyon 914 bin TL’ye gerilerken, 2025 yılında beş firmaya ilişkin tutar 30 milyon 396 bin TL olarak kaydedildi.
Sayıştay, bu uygulamayla yüklenicilere avans benzeri finansman sağlandığını belirtti. İhale dokümanları ve sözleşmelerde avans verilemeyeceğine ilişkin hüküm bulunmasına rağmen gerçekleştirilen işlemlerin mevzuata aykırı olduğu ifade edildi.
Raporda, çeklerin düzenlenme tarihleri ile ilgili hakediş veya alacakların doğduğu tarihler arasındaki süre için avans faizi hesaplanarak tahsil edilmesi gerektiği belirtildi. Henüz hakedişi veya alacağı doğmamış yüklenicilere verilen çekler için de faizle birlikte tahsilat ve gerekli icra süreçlerinin işletilmesi istendi.
Kentsel dönüşüm projelerinde gecikme ve milyonlarca liralık kira yükü
Sayıştay raporunda, Uzundere, Örnekköy ve Aktepe-Emrez kentsel dönüşüm projelerinin kooperatiflere protokoller yoluyla devredilmesi ve projelerin iş programlarının gerisinde kalması ayrıntılı biçimde ele alındı.
Raporda, İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından İzbeton’a verilen kentsel dönüşüm yapım işlerinin, şirket tarafından Kamu İhale Kanunu’na tabi olmayan kooperatiflere ihalesiz şekilde devredildiği ve bu uygulamanın ilgili mevzuata aykırılık oluşturduğu belirtildi.
Kooperatiflerin sunduğu iş programlarına göre ilerlemesi gereken imalatların, yapılan incelemelerde belirlenen seviyelerin gerisinde kaldığı tespit edildi.
Örnekköy 3’üncü etapta fiziki gerçekleşme oranı yüzde 19,20’de kalırken, iş programında bu oranın yüzde 85 olması gerektiği kaydedildi. Örnekköy 4’üncü etapta ise yüzde 85 olarak öngörülen imalat seviyesinin yüzde 32’de kaldığı belirtildi.
Gecikmelerin şirket üzerinde oluşturduğu mali yük de raporda yer aldı. Örnekköy projesinde süre uzatımları dâhil işin tamamlanması gereken tarihin aşılması nedeniyle Ağustos 2024-Aralık 2025 döneminde hak sahiplerine toplam 52 milyon 254 bin TL kira yardımı yapıldığı belirtildi. Ayrıca günlük 5 bin TL üzerinden 16 aylık gecikme cezasının 2 milyon 400 bin TL olarak tahakkuk ettirildiği ifade edildi.
9,4 milyar TL’lik ikmal ihaleleri pazarlık usulüyle yapıldı
Raporda, kooperatiflere devredilen ve iş programının gerisinde kalan bazı kentsel dönüşüm projelerinin ikmal inşaatlarına ilişkin ihale süreçleri de incelendi.
Örnekköy 3 ve 4’üncü etap, Uzundere 3’üncü etap ve Uzundere 4’üncü etap ikmal inşaatlarının toplam 9 milyar 462 milyon 250 bin TL tutarında olduğu belirtildi.
Sayıştay, söz konusu işlerin Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında pazarlık usulüyle gerçekleştirildiğini kaydetti. Raporda, bu ihalelerin mevzuatta öngörülen şartlar oluşmadan pazarlık usulüyle yapılması eleştirildi.
Örnekköy 3 ve 4’üncü etap ikmal inşaatının yaklaşık maliyeti 2 milyar 97 milyon 921 bin TL olarak belirlenirken, ihale 2 milyar 74 milyon TL bedelle sözleşmeye bağlandı.
Sayıştay, yaklaşık maliyet hesaplamalarında metraj ve fiyat tespitlerine ilişkin eksiklikler bulunduğunu da belirtti. Örnekköy projesinde dış cephe kaplaması için hesaplanan miktarın, şirketin kendi çalışmasında belirlediği metrajın üzerinde olduğu ve yaklaşık maliyetin bu nedenle hatalı oluşturulduğu tespit edildi.
200 milyon TL’lik borçlanmada meclis kararı alınmadı
Sayıştay, İzbeton’un 2025 yılında İzmir Deniz İşletmeciliği Nakliye ve Turizm Ticaret AŞ’den 200 milyon TL borçlanırken İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi kararı almadığını tespit etti.
9 Ekim 2025 tarihli şirket yönetim kurulu kararıyla gerçekleştirilen borçlanmanın, ilgili mevzuat kapsamında belediye meclisi kararına tabi olduğu belirtildi.
Şirketin denetim sırasında verdiği yanıtta, borçlanmanın acil ihtiyaçlar ve belirli dönemlerde yaşanan finansman sıkıntıları nedeniyle yapıldığı ifade edildi. Sayıştay ise finansman ihtiyacının, borçlanma için gerekli meclis kararının alınması zorunluluğunu ortadan kaldırmadığını vurguladı.
Vergi ve SGK borçları nedeniyle ek maliyet oluştu
Raporda, vergi ve sosyal güvenlik prim borçlarının vadesinde ödenmemesi nedeniyle oluşan giderler de yer aldı.
2025 yılı için vergi ödemelerinin gecikmesi nedeniyle 34 milyon 415 bin TL, sosyal güvenlik prim borçlarının vadesinde ödenmemesi nedeniyle ise 109 milyon 948 bin TL tutarında kanunen kabul edilmeyen gider kaydedildiği belirtildi.
Sayıştay, gecikme zammı ve faiz ödemelerinin şirketin mali yapısını olumsuz etkilediğine dikkat çekerek, ödemelerin zamanında yapılmasını sağlayacak nakit planlaması oluşturulması gerektiğini ifade etti.
Rayiç fiyatların üzerinde mal alımı tespit edildi
Sayıştay raporunda, İzbeton’un bazı mal alımlarında piyasa rayiçlerinin üzerinde bedeller ödediği belirtildi. Ayrıca ihtiyaç duyulan miktarın üzerinde malzeme alındığı ve fazla alınan malzemelerin uygun olmayan koşullarda uzun süre bekletilmesi nedeniyle eskime ve yıpranma meydana geldiği tespit edildi.
Raporda, piyasa fiyatlarının doğru belirlenmesi ve alımların rekabetçi koşullarda gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulandı. Oluşan zararla ilgili sorumluluğu bulunan kişiler hakkında gerekli yasal ve idari işlemlerin başlatılması istendi.
Şirkete ait taşınmazlar üzerindeki kat karşılığı inşaat işlerinde de yüklenici seçiminden önce piyasa araştırması yapılmadığı ve rekabeti sağlayacak ihale veya benzeri bir yöntem uygulanmadığı kaydedildi.
Yelki Hafriyat Döküm Sahası’nda ücretsiz kabul tespiti
Raporda, İzbeton tarafından işletilen Yelki Hafriyat Döküm Sahası’na ücret alınmadan hafriyat toprağı kabul edildiği de belirtildi.
Şirket yönetim kurulunun 4 Haziran 2025 tarihli kararıyla nitelikli bahçe toprağının ücretsiz kabul edilmesine karar verildiği, ancak ücretsiz kabul uygulamasının şirketin internet sitesinde veya diğer mecralarda duyurulmadığı kaydedildi.
Sayıştay, belediye şirketlerinin ilgili mevzuat çerçevesinde ticari indirimler dışında ücretsiz veya indirimli tarife uygulayamayacağına dikkat çekti.
60 iş makinesi hurdaya ayrılmadı
Raporda, şirketin ekonomik ömrünü tamamlamış 60 iş makinesinin hurdaya ayırma işlemlerinin yapılmadığı da tespit edildi. Çekici, kamyon, kamyonet, yol süpürme aracı, finişer, kazıcı, yükleyici ve silindir gibi araçların ilgili muhasebe hesaplarında izlenmesi gereken hurda vasıflı varlıklar arasında bulunduğu belirtildi.
Bu varlıkların değerlerinin belirlenerek uygun muhasebe hesaplarında takip edilmemesinin mali tabloların eksik görünmesine yol açtığı ifade edildi.
Sayıştay raporunda 19 ayrı bulgu yer aldı
İzbeton’un 2025 yılı Sayıştay denetim raporunda toplam 19 bulguya yer verildi. Bunların üçü denetim görüşünün dayanağını oluşturan mali tablo ve muhasebe kayıtlarına ilişkin bulgular, 16’sı ise diğer denetim bulguları olarak sıralandı.
Diğer bulgular arasında araç takip sisteminin etkin kullanılmaması, Türkiye İş Kurumuna bildirim yapılmadan personel alınması, toplu iş sözleşmelerinde liyakat ilkesiyle bağdaşmayan hükümlere yer verilmesi, işçilerin birikmiş yıllık izinlerinin kullandırılmasına ilişkin tedbirlerin alınmaması ve şirketin kadrolu avukatı bulunmasına rağmen dışarıdan avukatlık hizmeti alınması da yer aldı.
Sayıştay ayrıca İzbeton’un 2024 yılı faaliyet raporunun mevzuatta öngörülen bölümleri içermediğini, şirketin mali durumu ve temel risklerine ilişkin değerlendirmelerin eksik kaldığını belirtti.
Raporda, şirketin alacaklarından denetim bulguları veya Sayıştay ilamları doğrultusunda kesilen tutarların oluşmasında sorumluluğu bulunan kişiler hakkında rücu ve tahsil işlemlerinin başlatılmadığı tespiti de yer aldı.
