İzmir’de sürücülerin sıkça dile getirdiği “Rafineri burada, neden akaryakıt daha pahalı?” sorusunun yanıtı dağıtım sisteminde gizli. Aliağa’da bulunan TÜPRAŞ Rafinerisi, Türkiye’nin önemli akaryakıt üretim merkezlerinden biri olmasına rağmen pompa fiyatları yalnızca üretim noktasına göre belirlenmiyor. Akaryakıt fiyatları; rafineri çıkış fiyatı, dağıtım şirketlerinin maliyetleri, depolama, nakliye giderleri, bayi kârları ve bölgesel rekabet şartlarının birleşimiyle oluşuyor.
Yakıt rafineriden doğrudan istasyona gitmiyor
Akaryakıtın fiyat yolculuğu rafineriden çıktıktan sonra devam ediyor. Rafineriden alınan ürünler, dağıtım şirketlerinin depolama tesislerine gönderiliyor. Ardından istasyonlara ulaştırılıyor. Türkiye’de büyük dağıtım ve lojistik merkezlerinin önemli bölümü İstanbul ve Kocaeli çevresinde yoğunlaşıyor. Bu nedenle Marmara Bölgesi’ndeki istasyonlar, büyük depolama altyapısına ve yüksek tüketim merkezlerine daha yakın konumda bulunuyor. İzmir’de ise rafineriye fiziksel olarak yakınlık avantajı, dağıtım zincirindeki diğer maliyetlerle dengelenebiliyor.
İstanbul’da yüksek satış hacmi fiyatları aşağı çekiyor
Akaryakıt fiyatlarında dikkat çeken bir diğer unsur ise satış miktarı. Türkiye’nin en büyük nüfus ve araç yoğunluğuna sahip kenti olan İstanbul’da günlük akaryakıt tüketimi İzmir’in oldukça üzerinde bulunuyor. Bu yüksek satış hacmi, şirketlerin litre başına daha düşük kâr marjıyla çalışmasına olanak sağlayabiliyor. Buna karşılık satış hacminin daha düşük olduğu bölgelerde istasyonların kira, personel, işletme ve lojistik giderlerini karşılayabilmek için litre başına eklenen kâr payları daha yüksek olabiliyor.
Rekabet fiyatları belirleyen önemli unsur
Akaryakıt sektöründe fiyatları etkileyen bir diğer faktör ise istasyonlar arasındaki rekabet. İstanbul’da çok sayıda akaryakıt istasyonunun aynı bölgelerde faaliyet göstermesi, şirketleri daha rekabetçi fiyat politikalarına yöneltebiliyor. Özellikle yoğun araç trafiğinin olduğu bölgelerde firmalar müşteri kaybetmemek için fiyatlarını daha düşük seviyede tutabiliyor. İzmir’de ise bazı bölgelerde istasyon yoğunluğunun İstanbul kadar yüksek olmaması, fiyat rekabetinin aynı seviyede oluşmamasına neden olabiliyor.
Rafineri yakınlığı tek başına fiyat avantajı sağlamıyor
Enerji piyasasında fiyatlar serbest piyasa koşullarına göre belirlenirken, rafineriye yakın olmak otomatik olarak daha ucuz akaryakıt anlamına gelmiyor. Uzmanlara göre İzmir’deki durumun temel nedeni; üretim noktasının kentte bulunmasına rağmen dağıtım ağının, depolama merkezlerinin ve tüketim yoğunluğunun ağırlıklı olarak Marmara Bölgesi’nde olması. Kısacası Aliağa’da üretilen yakıtın pompadaki fiyatını yalnızca rafinerinin konumu değil; lojistik zinciri, satış hacmi, bayi maliyetleri ve rekabet ortamı belirliyor.
Şehir bazında dağıtım şirketlerinin güncel motorin satış fiyatları şu şekildedir:
İstanbul Güncel Motorin Fiyatları
- Avrupa Yakası: 74,27 TL / Litre
- Anadolu Yakası: 74,12 TL / Litre [1]
Ankara Güncel Motorin Fiyatı
- Ankara (Tüm İlçeler): 75,39 TL / Litre [1]
İzmir Güncel Motorin Fiyatı
- İzmir (Merkez): 75,66 TL / Litre [1]
Güncel Benzin Fiyatları
- İstanbul: 65,12 TL / Litre
- İzmir: 65,34 TL / Litre
- Ankara: 65,21 TL / Litre
