Avrupa Birliği’nde hava yolu yolcularını yakından ilgilendiren yeni dönem başlıyor. AB kurumları, uçuş iptalleri, uzun gecikmeler, tazminat başvuruları, el bagajı hakkı ve yolculara sunulacak yardım hizmetlerine ilişkin kuralların güncellenmesi konusunda uzlaşmaya vardı. AB Konseyi tarafından yapılan açıklamada, hava yolu yolcu hakları ve hava yolu şirketlerinin sorumluluklarına ilişkin düzenlemede üye ülkeler ile Avrupa Parlamentosu temsilcileri arasında anlaşma sağlandığı bildirildi. Yaklaşık 13 yıldır devam eden müzakerelerin ardından varılan uzlaşmanın, yolculara daha güçlü koruma sağlayacağı, aynı zamanda hava yolu şirketlerinin operasyonel koşullarını da dikkate alacağı belirtildi.
Tazminat hakkı korunacak
Yeni düzenlemeyle birlikte geciken ve iptal edilen uçuşlarda yolcuların tazminat hakkı korunacak. Buna göre uçuşun varış noktasına 3 saatten fazla gecikmesi veya kalkıştan 14 günden kısa süre önce iptal edilmesi halinde yolcular tazminat talebinde bulunabilecek. Tazminat tutarları da mevcut uygulamaya benzer şekilde devam edecek. 1500 kilometreye kadar olan uçuşlarda yolcular 250 avroya kadar, AB içindeki uçuşlar ile 1500-3 bin 500 kilometre arasındaki uçuşlarda 400 avroya kadar, diğer tüm uçuşlarda ise 600 avroya kadar tazminat alabilecek.
Şirketlere 96 saat içinde bilgilendirme zorunluluğu
Yeni kurallar, tazminat başvurularında yolcunun işini kolaylaştırmayı hedefliyor. Tazminata konu olabilecek bir gecikme yaşanması halinde hava yolu şirketleri, yolcuları varıştan sonraki 96 saat içinde elektronik ortamda bilgilendirmek zorunda olacak. Şirketler ayrıca yolculara hangi haklara sahip olduklarını ve tazminat talebini nasıl yapabileceklerini açık biçimde anlatacak. Tazminat başvurusu yapıldığında ise hava yolu şirketi başvuruyu aldığını derhal teyit edecek. En geç 30 gün içinde ya tazminatı ödeyecek ya da talebin neden reddedildiğini gerekçeli şekilde açıklayacak.
Bekleme süresine göre yemek, içecek ve iletişim hakkı
Uçuş aksaklıklarında yolculara sağlanacak destekler de netleştirildi. Yolcular, her 2 saatlik bekleme süresinde içecek hakkına sahip olacak. Bekleme süresi 3 saati aşarsa yemek verilecek. Daha uzun beklemelerde ise her 5 saatte bir ek yemek sağlanacak. Bunun yanında yolculara internet erişimi ve 2 telefon görüşmesi hakkı da tanınacak. Bir veya daha fazla gece konaklama gerektiren durumlarda hava yolu şirketleri, yolculara ücretsiz otel konaklaması ve havalimanı ile konaklama yeri arasındaki ulaşımı sağlamakla yükümlü olacak. Şirketin gerekli yardımı sunmaması halinde yolcular kendi konaklama ve ulaşım düzenlemelerini yapabilecek, ardından bu masrafların geri ödenmesini talep edebilecek.
Alternatif ulaşım için 3 saat sınırı
Yeni düzenleme, iptal edilen uçuşlar veya yolcunun makul gerekçeler dışında uçağa kabul edilmemesi durumunda alternatif ulaşım hakkını da güçlendiriyor. Buna göre hava yolu şirketleri, yolcuya mümkün olan en kısa sürede ve en geç 3 saat içinde alternatif bir güzergah sunmak zorunda olacak. Bu alternatif ulaşım, şirketin masrafıyla ve benzer seyahat koşulları altında sağlanacak. Doğrudan uçuş rezervasyonu yapan bir yolcunun çok sayıda aktarmalı uçuşa yönlendirilmesinin önüne geçilecek. Hava yolu şirketi 3 saat içinde alternatif ulaşım sunmazsa yolcular kendi ulaşımlarını organize edebilecek ve orijinal bilet fiyatının yüzde 400’üne kadar geri ödeme talep edebilecek.
Ücretsiz el bagajı uygulaması sürecek
Yeni düzenleme kapsamında ücretsiz el bagajı hakkı da korunacak. Bilet fiyatlarının daha şeffaf hale gelmesi için bir adet el bagajını içeren bilet fiyatı, rezervasyon sürecinin başında varsayılan olarak gösterilecek. Bu sayede yolcular, farklı hava yolu şirketlerinin ücretlerini daha kolay karşılaştırabilecek. Ek ücretlerin sonradan ortaya çıkmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
“No-show” uygulamasına sınırlama
Yolcuların en çok şikayet ettiği uygulamalardan biri olan “no-show” kuralı da yeni düzenlemede ele alındı. Yolcunun gidiş uçuşunu kullanmadığı gerekçesiyle dönüş uçuşuna alınmaması anlamına gelen bu uygulama yasaklanacak. Ayrıca hamile yolcular, refakatsiz küçükler ve hareket kabiliyeti kısıtlı kişiler için “no-show” uygulaması tamamen ortadan kaldırılacak.
Aileler yan yana oturabilecek
Yeni kurallarla ailelerin yan yana oturması da güvence altına alınacak. Aileler, hareket kabiliyeti kısıtlı yolcular ve refakatçileri, ek ücret ödemeden yan yana oturabilecek. Bu düzenleme özellikle çocuklu aileler ve özel desteğe ihtiyaç duyan yolcular açısından önemli bir güvence olarak değerlendiriliyor.
Şirketler ücretsiz iletişim kanalı sunacak
Hava yolu şirketleri, uçuş aksaklığı yaşayan yolcuların kendilerine ulaşabilmesi için en az bir ücretsiz ve etkili iletişim kanalı sunmak zorunda olacak. Yolcular ayrıca uçuş aksaklıkları sırasında hakları konusunda daha açık ve kapsamlı şekilde bilgilendirilecek. Böylece tazminat, alternatif ulaşım, konaklama ve diğer yardım haklarına erişimin kolaylaşması bekleniyor.
Olağanüstü durumlar daha net tanımlanacak
Yeni düzenlemede hava yolu şirketlerinin kontrolü dışında gelişen “olağanüstü durumlar” da daha açık şekilde tanımlanacak. Şirketin faaliyetlerinin normal işleyişiyle bağlantılı olmayan bu tür hallerde, hava yolu şirketlerinin mali tazminat ödemesi gerekmeyebilecek. Ancak olağanüstü durumların kapsamının netleşmesiyle, hem yolcuların hem de şirketlerin hangi koşullarda tazminat hakkı doğup doğmayacağını daha kolay anlaması hedefleniyor.
Kurallar hangi uçuşlarda geçerli olacak?
Yeni düzenleme, AB içinde gerçekleştirilen tüm uçuşları kapsayacak. Ayrıca AB merkezli hava yolu şirketlerinin AB dışındaki ülkelerden AB’ye yaptığı uçuşlar ile AB’den AB dışındaki ülkelere düzenlenen tüm uçuşlarda da uygulanacak. AB’de hava yolu yolcu hakları ilk kez 2004 yılında yürürlüğe girmişti. Avrupa Komisyonu, uygulamadaki belirsizlikleri gidermek amacıyla 2013 yılında revizyon önerisinde bulunmuştu. Üye ülkeler ile Avrupa Parlamentosu arasında 13 yıldır devam eden müzakerelerin ardından uzlaşıya varıldı. Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesi için Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi tarafından resmen onaylanması gerekiyor.
