Muğla ve Aydın il sınırları içerisinde yer alan Latmos Dağları'nın (Beşparmak Dağları) granit kaya oyuklarında yeni bir bitki türü tanımlandı. İlk olarak 2023 yılında doğasever Dr. Türker Şengül tarafından fark edilen bitki, Ege Üniversitesi (EÜ) Botanik Bahçesi Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve doktora öğrencisi Aşkın Öykü Çimen’in çalışmalarıyla bilim dünyasına kazandırıldı.
Bitki ressamı Hazelnas Varol’un sahada çizimlerini tamamladığı türe, Dr. Türker Şengül'ün oğluna ithafen Saxifraga alpsengulii adı verilirken, Türkçe literatürdeki ismi ise Latmos Taşkıranı olarak tescillendi.
Türkiye'nin 25'inci taşkıran türü oldu
Yeni türün biyolojik özelliklerine ilişkin detayları aktaran Prof. Dr. Hasan Yıldırım, bitkinin gölgelik kaya diplerinde ve küçük mağara kovuklarında yetiştiğini vurguladı. Çiçeklerin beyazdan altın rengine uzanan tonlarıyla karanlıkta parıldadığını belirten Yıldırım, dünya genelinde 490 türü bulunan taşkıran bitkisinin Türkiye'deki tür sayısının bu keşifle 25'e ulaştığını ve bunlardan 5'inin yalnızca ülkemize özgü endemik türler olduğunu dile getirdi.
Söke, Bafa Gölü ve Bağarcık hattından Latmos'un iç kısımlarına uzanan sınırlı bir alanda yayılan tek yıllık bu türün, dar yaşam alanı sebebiyle kritik düzeyde tehlike altında (CR) olduğu kaydedildi.
"Madencilik faaliyetleri habitatı ve türleri yok ediyor"
Latmos coğrafyasının tarihi ve biyolojik çeşitlilik açısından eşsiz bir ekosistem olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Yıldırım, bölgede kontrolsüz şekilde artan madencilik faaliyetlerinin ekolojik yıkıma yol açtığını ifade etti. Başka hiçbir coğrafyada yaşama şansı bulunmayan endemik türlerin habitatlarının bozulduğuna dikkat çeken uzmanlar, Latmos Taşkıranı ve bölgeye özgü flora popülasyonunun korunması adına acil koruma adımlarının atılması gerektiğini vurguladı.
