SEMİ TEKTAŞ/Fon vurgunu tartışmalarında gündeme gelen 800 milyar TL, Eğitim-Sen'in altı şubesinin ortak açıklamasıyla yeniden gündeme taşındı. Aralarında İzmir'in de bulunduğu altı kentteki sendika şubeleri, söz konusu tutarın 2026 yılı kamu bütçesindeki karşılığını ortaya koyarak eğitim, sağlık, barınma ve sosyal hizmetlere ayrılan kaynaklarla karşılaştırdı. Açıklamada, yüz milyarlarca liralık bir büyüklüğün toplumun temel ihtiyaçları üzerinden değerlendirilmesi gerektiği vurgulanırken, kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin bütçe tercihleri eleştirildi.
Eğitim-Sen Ankara 5 No'lu Üniversiteler, İstanbul 6 No'lu Üniversiteler, İzmir 3 No'lu Üniversiteler, Kahramanmaraş, Karaman ve Kocaeli 2 No'lu şubelerinin imzasını taşıyan açıklamada, 800 milyar TL'nin yalnızca ekonomik bir büyüklük olmadığı, aynı zamanda toplumsal ihtiyaçlarla karşılaştırılması gereken bir tutar olduğu ifade edildi.
800 milyar TL ile kaç öğretmen atanabilirdi?
Sendikanın yaptığı hesaplamaya göre, 100 bin yeni öğretmenin yıllık kamu maliyeti yaklaşık 134 ila 145 milyar TL arasında değişiyor. Bu hesaplamadan hareketle 800 milyar TL'nin, 100 bin kişilik yaklaşık 5,5 ila 5,9 öğretmen atama paketine karşılık geldiği belirtildi.
Açıklamada ayrıca söz konusu tutarın yaklaşık 851 bin öğretmenin bir yıllık net maaşına denk geldiği ifade edildi. Atama bekleyen öğretmenlerin yaşadığı sorunlara ve okullardaki personel ihtiyacına dikkat çekilerek şu değerlendirme yapıldı:
"Atama bekleyen öğretmenler güvencesizliğe mahkûm edilirken, okullar öğretmen açığıyla boğuşurken 'bütçe imkânları' bahanesinin arkasına saklanılıyor. Bu düzenin maliyeti öğrenci ve öğretmene ödetilemez."
Öğrencilerin barınma ve beslenme sorunlarının da ele alındığı açıklamada, 2026 yılı için KYK yurtlarının yatırım ve işletme ödeneğinin yaklaşık 48 milyar TL olduğu kaydedildi. Buna göre 800 milyar TL'nin, öğrenci yurtlarına ayrılan söz konusu kaynağın yaklaşık 16,7 katına karşılık geldiği belirtildi.
Yükseköğretime ayrıldığı ifade edilen 651 milyar TL'lik bütçeyle yapılan karşılaştırmada ise 800 milyar TL'nin bu tutarın yaklaşık yüzde 123'üne denk geldiği vurgulandı.
Sendika şubeleri, üniversitelerdeki personel eksiklikleri, güvencesiz çalışma koşulları ve araştırma olanaklarının yetersizliğine işaret ederek yükseköğretime daha fazla kamu kaynağı ayrılması gerektiğini savundu.
Sağlık ve deprem bütçeleriyle karşılaştırıldı
Eğitim-Sen şubelerinin açıklamasında sağlık hizmetlerine ayrılan kaynaklar da değerlendirildi. Sağlık Bakanlığının 2026 yılı için 1 trilyon 474,9 milyar TL olarak belirtilen bütçesi esas alındığında, 800 milyar TL'nin bu tutarın yaklaşık yüzde 54,2'sine karşılık geldiği ifade edildi.
Koruyucu sağlık programları için ayrıldığı belirtilen 406,26 milyar TL'lik kaynakla karşılaştırıldığında ise 800 milyar TL'nin yaklaşık iki katlık bir büyüklüğe ulaştığı kaydedildi.
Açıklamada sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan sorunlar ve sağlık çalışanlarının ağır çalışma koşulları eleştirilerek şu ifadelere yer verildi:
"Kaynak var; mesele, sağlığı ve yaşamı mı yoksa sermayenin çıkarlarını mı öncelediğinizdir."
Deprem bölgesi için 2026 bütçesinde ayrıldığı belirtilen 652,8 milyar TL de karşılaştırmaya dahil edildi. Sendikanın hesaplamasına göre 800 milyar TL, deprem bölgesine ayrılan bu kaynağın yaklaşık yüzde 122,5'ine karşılık geliyor.
Orman Genel Müdürlüğünün 59,9 milyar TL olarak belirtilen bütçesiyle yapılan karşılaştırmada ise 800 milyar TL'nin yaklaşık 13,4 katlık bir büyüklüğe ulaştığı aktarıldı.
Sokak hayvanlarının aşılanması, çiplenmesi ve kısırlaştırılması için yaklaşık 15 milyar TL'lik tahmini maliyet üzerinden yapılan hesaplamada da 800 milyar TL'nin bu tutarın yaklaşık 53 katına denk geldiği belirtildi.
Eğitim-Sen: Kaynaklar toplum için kullanılmalı
Ortak açıklamada, kamu personel giderleri için 2026 bütçesinde ayrılan 5 trilyon 507 milyar TL ile de karşılaştırma yapıldı. Buna göre 800 milyar TL'nin kamu personel giderlerinin yaklaşık yüzde 14,5'ine karşılık geldiği ifade edildi.
Kamu lojmanları için yaklaşık 28 milyar TL, çocuk hizmetleri için ise yaklaşık 38 milyar TL'lik tutarların esas alındığı açıklamada, barınma ve bakım hizmetlerinin kamusal sorumluluk olduğu vurgulandı.
Sendika şubeleri, yapılan hesaplamaların birbirinden bağımsız karşılaştırmalar olduğuna dikkat çekerek 800 milyar TL'nin bütün alanlara aynı anda aktarılabileceğini ya da her sorunu tek başına çözebileceğini ileri sürmediklerini belirtti.
Açıklamada şu ifadeler kullanıldı:
"800 milyar TL’nin toplumsal karşılığını sormak, bu paranın kendiliğinden kamuya ait olduğunu iddia etmek değildir. Ancak ortada sorulacak bir sorudan çok verilmiş bir cevap olduğu da aşikâr: On yıllardır toplumun temel ihtiyaçlarının karşılanmama sebebi bu kaynakların kişisel servetlere transferidir."
Kamu kaynaklarının kullanımında eğitim, sağlık, barınma, çocuk bakımı ve doğanın korunmasına öncelik verilmesi gerektiğini savunan Eğitim-Sen şubeleri, bütçe tercihlerinin değiştirilmesi çağrısında bulundu.
800 milyar TL ile neler yapılabilirdi? Eğitim-Sen'den çarpıcı hesaplama
Eğitim-Sen'in altı şubesi, fon vurgunu tartışmalarında gündeme gelen 800 milyar TL'nin toplumsal karşılığını hesapladı. Öğretmen atamalarından öğrenci yurtlarına, sağlıktan deprem harcamalarına kadar yapılan karşılaştırmalar dikkat çekti.
Muhabir: Cem Özer




