ABD ile İran arasında son dönemde yaşanan diplomatik hareketlilikte dikkat çeken bir gelişme yaşandı. Taraflar arasında savaşın sona erdirilmesi ve uzun süredir devam eden anlaşmazlıkların müzakere yoluyla çözülmesini amaçlayan mutabakatın imzalanmasının ardından bugün İsviçre’de gerçekleştirilmesi planlanan kritik toplantı iptal edildi.
Kararın duyurulması, iki ülke arasındaki normalleşme sürecinin geleceğine ilişkin soru işaretlerini artırırken, taraflardan gelen açıklamalar müzakere sürecinin tamamen sona ermediğine işaret etti.
İsviçre'den iptal açıklaması geldi
İsviçre Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamada, bugün Bürgenstock kasabasında gerçekleştirilmesi planlanan toplantıların yapılmayacağı duyuruldu.
Açıklamada, “Bürgenstock'taki toplantılar planlandığı gibi bugün gerçekleştirilmeyecek. Bu nedenle daha önce duyurulan görüşme iptal edilmiştir” ifadelerine yer verildi.
Uluslararası diplomasi çevrelerinin yakından takip ettiği toplantının neden iptal edildiğine ilişkin ise ayrıntılı bir gerekçe paylaşılmadı.
Beyaz Saray'dan dikkat çeken açıklama
Toplantının iptal edildiğinin duyurulmasından kısa süre önce Beyaz Saray'dan da sürece ilişkin açıklama yapılmıştı.
Amerikan yönetimi, İran ile yürütülecek teknik müzakerelere yönelik hazırlıkların devam ettiğini belirtirken, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in İsviçre ziyaretinin şimdilik ertelendiğini duyurdu.
Bu açıklama, görüşmelerin tamamen rafa kaldırılmadığı ancak diplomatik takvimde değişikliğe gidildiği şeklinde yorumlandı.
Diplomatik kaynaklar, teknik ekiplerin temaslarını sürdürdüğünü ve yeni görüşme tarihinin ilerleyen günlerde netleşebileceğini değerlendiriyor.
Tarihi mutabakat geçen hafta imzalanmıştı
ABD ile İran arasında son dönemde yaşanan en önemli gelişme, 14 Haziran'da duyurulan kapsamlı mutabakat olmuştu.
Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen diplomatik temasların ardından taraflar, çatışmaların sona erdirilmesini ve sorunların diyalog yoluyla çözülmesini öngören 14 maddelik anlaşma üzerinde uzlaştıklarını açıklamıştı.
Uluslararası kamuoyunda büyük yankı uyandıran anlaşma, bölgede tansiyonun düşürülmesi adına atılan en önemli adımlardan biri olarak değerlendirilmişti.
İslamabad Mutabakatı yürürlüğe girdi
"İslamabad Mutabakatı" adı verilen anlaşma metni, 18 Haziran tarihinde İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile ABD Başkanı Donald Trump tarafından dijital ortamda imzalanarak resmen yürürlüğe girmişti.
Söz konusu mutabakatın imzalanması, yıllardır karşı karşıya gelen iki ülke arasında yeni bir diplomatik dönemin başlangıcı olarak yorumlanmıştı.
Uzmanlar, anlaşmanın yalnızca iki ülkeyi değil, Orta Doğu'daki genel güvenlik dengelerini de etkileyebilecek potansiyele sahip olduğunu belirtiyor.
Anlaşmada hangi maddeler yer alıyor?
Taraflar arasında imzalanan mutabakatın dikkat çeken maddeleri arasında bölgesel güvenliği doğrudan ilgilendiren başlıklar bulunuyor.
Anlaşma kapsamında;
- Bölgedeki çatışmaların sona erdirilmesi,
- Lübnan başta olmak üzere kriz alanlarında ateşkesin desteklenmesi,
- Hürmüz Boğazı'ndaki ticari geçişlerin yeniden güvence altına alınması,
- ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasının kaldırılması,
- Diplomatik temasların artırılması
gibi önemli başlıklar yer alıyor.
Bu maddelerin uygulanması halinde enerji piyasalarından küresel ticarete kadar birçok alanda etkili sonuçlar doğabileceği değerlendiriliyor.
Gözler nükleer müzakerelere çevrilmişti
İsviçre'de yapılması planlanan görüşmenin en önemli gündem maddeleri arasında İran'ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılması konusu bulunuyordu.
Tarafların mutabakat kapsamında 60 günlük yeni bir müzakere sürecine başlaması öngörülüyordu. Bu süreçte özellikle İran'ın nükleer faaliyetleri, uluslararası denetim mekanizmaları ve ekonomik yaptırımların geleceği ele alınacaktı.
Toplantının iptal edilmesi, bu başlıklardaki görüşmelerin gecikebileceği yönünde yorumlara neden oldu.
