Dünya denizlerindeki canlı stoklarının korunması ve sürdürülebilir balıkçılığın tescil edilmesi adına uygulanan küresel kurallar, okyanus göçmeni dev balıkların avcılığını sıkı bir denetim altında tutuyor. Bu kapsamda, Atlantik Ton Balıklarının Korunması Uluslararası Komisyonu (ICCAT) tarafından her yıl ülkelere özel av limitleri tahsis ediliyor. Küresel ölçekte bu yıl için belirlenen 48 bin 403 tonluk toplam av kotasının Türkiye'ye ayrılan 3 bin 95 tonluk kısmı, Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğünce gerekli şartları sağlayan gırgır teknelerine paylaştırıldı. Geçtiğimiz yıl 2 bin 600 ton olan bu kotanın zorlu müzakereler neticesinde artırılması, Türk balıkçılık sektörünün uluslararası sulardaki lojistik hareket kabiliyetini de doğrudan genişletti.
Mayıs ve haziran aylarında Akdeniz'in açık sularında ağlarını bırakan Türk balıkçıları, yakaladıkları ton balıklarını deniz üzerinde kurulan devasa yuvarlak kafeslerin içerisine canlı olarak aktardı. Bu dev kafesler, çekici balıkçı gemileri vasıtasıyla adeta karınca hızıyla hareket ettirilerek İzmir'in Karaburun ilçesi açıklarında yer alan Ildır-Gerence körfezlerindeki besi tesislerine doğru yola çıkarıldı. Balıkların strese girmemesi, birbirine çarparak zarar görmemesi ve formunu kaybetmemesi için gemiler saatte yaklaşık 2 kilometre gibi son derece düşük bir hız limitini korudu. Malta açıklarından İzmir'e kadar yaklaşık 25 gün süren bu uzun soluklu deniz lojistiği boyunca uzman dalgıçlar ve teknik ekipler kafeslerin çevresinde adeta nöbet tuttu. İzmir'de konuşlu bulunan 5 büyük orkinos yetiştiriciliği tesisine ulaştırılan balıklar, burada hasat dönemine kadar misafir edilecekleri yeni havuzlara yönlendirildi.
Uluslararası denetçiler gözetiminde su altında mikroskobik sayım yapılıyor
Devasa balıkların çekici havuzlardan yetiştirme kafeslerine aktarılması işlemi, hem ulusal hem de uluslararası mevzuatlar gereği son derece katı bir bürokratik tüzük çerçevesinde gerçekleştiriliyor. Kaçak avcılığın ve kota aşımının önüne geçmek amacıyla her transfer aşaması, siber altyapıya sahip su altı kameralarıyla saniye saniye kayıt altına alınıyor. İki kafes arasındaki geçiş tüneline yerleştirilen yüksek çözünürlüklü stereoskopik kameralar, her bir balığın boyunu ve ağırlığını milimetrik olarak ölçerek dijital veri tabanına kaydediyor.
Sürecin teknik detaylarını aktaran tesis genel müdürü Cenk Yurttaş, nakil esnasında hiçbir balığın zarar görmemesi için büyük bir hassasiyet gösterdiklerini belirtti. Yurttaş, bir kafesten diğerine aktarım yapılırken hem uluslararası bir gözlemcinin hem de Tarım ve Orman Bakanlığı görevlilerinin hazır bulunduğunu, transfer görüntülerinin bağımsız komisyonlarca incelenerek balıkların tek tek sayıldığını vurguladı. Bu tescilli dökümler tamamlandıktan sonra, balıkların yaklaşık yedi ay sürecek olan yoğun beslenme evresine geçişine onay veriliyor.
Mavi yüzgeçli devlerin menüsünde hamsi ve sardalya var
İzmir çiftliklerindeki özel alanlara yerleştirilen orkinoslar, Uzak Doğu ülkelerindeki gurmelerin aradığı yüksek yağ oranına ve et kalitesine ulaşabilmesi için oldukça zengin bir diyet programıyla besleniyor. Doğal ortamlarında hızlı hareket eden aktif avcılar olan bu canlılar, kafeslerde kaldıkları süre boyunca her gün tonlarca taze balıkla buluşturuluyor. Ege ve Karadeniz'den avlanan hamsi, sardalya, kolyoz ve uskumru gibi yağlı balıklar, özel lojistik gemileriyle tesislere taşınarak günün belirli saatlerinde orkinoslara veriliyor.
Aralık ve ocak aylarında gerçekleştirilmesi planlanan hasat dönemine kadar bu özel besleme tüzüğü tavizsiz bir şekilde uygulanıyor. İstenen ağırlığa ve pazarın talep ettiği et standartlarına ulaşan orkinoslar, kış aylarında tesislerdeki özel kesim gemilerinde hasat edilerek donduruluyor. Hazırlanan ürünlerin tamamına yakını, su ürünleri tüketiminin dünyadaki merkezi kabul edilen Japonya ve Güney Kore gibi Uzak Doğu ülkelerine ihraç edilmek üzere dondurulmuş lojistik gemilerine yükleniyor.
Milyarlarca liralık ekonomik değer su altında görüntülendi
Akdeniz'in bu kıymetli misafirlerinin transfer süreçleri ve su altındaki büyüleyici yaşam alanları, Türkiye'nin önde gelen su altı belgesel yapımcısı ve görüntü yönetmeni Tahsin Ceylan tarafından özel kameralarla görüntülendi. Dalış eğitmeni Murat Kulakaç'ın su altı güvenlik ve lojistik desteği sağladığı çekimlere, Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdür Yardımcısı Dr. Hüseyin Akbaş da suya dalarak bizzat eşlik etti. Akbaş, mavi yüzgeçli orkinosların hem Akdeniz ekosisteminin dengesi hem de ülke ekonomisi için asimetrik bir öneme sahip olduğunu belirtti.
Geçtiğimiz yıl gerçekleştirilen orkinos ticaretinin ülke ekonomisine yaklaşık 2,7 milyar lira düzeyinde devasa bir girdi sağladığını ifade eden Genel Müdür Yardımcısı Dr. Hüseyin Akbaş, balıkçılık yönetimi açısından bu türün korunmasının hayati olduğunu vurguladı. Akbaş ayrıca, amatör balıkçılık faaliyetleri kapsamında avlanan orkinosların da mutlaka il ve ilçe tarım müdürlüklerine bildirilerek kayıt altına alınması gerektiği, yasal tüzüklere uymayan ve tescil dışı avcılık yapan kişilerin ağır idari yaptırımlarla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.
