Yıllarca kentin göbeğinde beton bir duvar gibi yükselen ve uzun hukuki, idari girişimler sonucunda yıkılarak ortadan kaldırılan Buca Cezaevi'nin yaklaşık 78 bin metrekarelik devasa arazisi, İzmir siyasetinin ve kent gündeminin en sıcak tartışma konusu olmaya devam ediyor. Boşaltılan alanın kente nasıl kazandırılacağı konusunda yerel yönetim, sivil toplum kuruluşları ve merkezi hükümet arasında yaşanan planlama krizi, yeni bir boyut kazandı.
Rant İddiaları ve Büyükşehir'in İptal Kararı
Buca Cezaevi'nin yıkılmasının ardından arazi için hazırlanan ilk 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarında; alanın konut, ticaret alanı, okul, yeşil alan ve sosyal donatı alanı olarak karma bir yapıda değerlendirilmesi öngörülmüştü. Hem Buca Belediyesi'nden hem de İzmir Büyükşehir Belediyesi'nden ilk etapta oybirliğiyle geçen bu planlar, kısa süre içinde kentte büyük bir infiale yol açtı.
Başta Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) bünyesindeki meslek odaları ve çeşitli sivil toplum kuruluşları olmak üzere, birçok siyasi parti temsilcisi "Buca'nın betona değil, nefes alacak yeşil alana ihtiyacı var" diyerek itiraz bayrağını çekti. Arazi önünde defalarca düzenlenen eylemler ve yükselen kamuoyu baskısı sonuç verdi. İzmir Büyükşehir Belediyesi İmar Komisyonu, geçtiğimiz ay flaş bir karara imza atarak söz konusu planları iptal etti. Komisyonun bu kararı, Büyükşehir Belediye Meclisi'nde de oyçokluğuyla kabul edilerek resmiyet kazandı.
Bakanlık Devrede: İller Bankası Arazisinde Yetki Kullanılacak
Planların yerel yönetim tarafından iptal edilmesi, özellikle AK Parti ve CHP grupları arasında İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi'nde sert rüzgarlar estirirken, gözler arazinin mülkiyet sahibi olan kurumlara çevrildi. Mülkiyeti İller Bankası'na ait olan bu stratejik arazi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın doğrudan devreye girdiği öğrenildi.
Başkent kulislerinden ve idari kaynaklardan edinilen bilgilere göre Bakanlık; Büyükşehir'in iptal kararını aşmak için yasal mevzuatta yer alan "re'sen (doğrudan) plan yapma ve onama" yetkisini kullanacak. Bakanlığın, yerel idare tarafından reddedilen ticaret ve konut fonksiyonlarını da barındıran aynı planları, kendi yetkisiyle onaylayarak önümüzdeki günlerde doğrudan Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü panolarında yeniden askıya çıkaracağı ifade ediliyor.
Bakanlığın bu hamlesiyle birlikte Buca Cezaevi arazisi meselesinin idari boyuttan çıkarak tamamen hukuki bir zemine taşınması bekleniyor. Bakanlık tarafından hazırlanıp askıya çıkarılacak olan yeni planlara, bir aylık askı süresi boyunca itiraz hakkı bulunuyor.
Meslek odalarının ve çevreci sivil toplum kuruluşlarının, planların askıya çıkmasının ardından itiraz dilekçelerini sunacağı, itirazların Bakanlık tarafından reddedilmesi durumunda ise konuyu hiç vakit kaybetmeden İdare Mahkemesi'ne taşıyarak "yürütmeyi durdurma ve iptal" davası açacağı öngörülüyor. Önümüzdeki süreçte arazinin kaderini, yargı makamlarından çıkacak nihai kararlar belirleyecek.
