Emeklilerin gelirleriyle ilgili tartışmalar sürerken, bu kez gözler Ankara’dan gelecek bir maaş düzenlemesine değil, Anayasa Mahkemesi’nin önündeki kritik dosyaya çevrildi. Sürecin başlangıç noktası Temmuz 2023. O dönemde görevde bulunan memurlara 8 bin 77 liralık ilave ödeme yapılırken söz konusu tutar memur emeklilerinin aylıklarına aynı şekilde yansımadı. Aradan geçen üç yılın ardından bu fark, memur emeklilerinin başlattığı hukuki mücadele nedeniyle yeniden Türkiye’nin gündeminde.
AYM’de kritik aşamaya geçildi
Memur emeklilerinin söz konusu ödemenin kendilerine de yansıtılması gerektiği yönündeki talepleri yargıya taşındı. Anayasa Mahkemesi, 6 Ağustos 2026 tarihinde aynı konuya ilişkin bireysel başvurulardan birini daha önce açılan dosyayla birleştirdi. Böylece benzer talepler tek dosya üzerinden ele alınmaya başladı. Ancak burada önemli bir ayrıntı bulunuyor: AYM’nin dosyaları birleştirmesi, memur emeklilerine seyyanen zam yapılmasına karar verildiği anlamına gelmiyor. Yüksek Mahkeme henüz uyuşmazlığın esasına ilişkin nihai kararını açıklamadı.
25 bin TL nereden çıktı?
Emeklilerin en fazla merak ettiği noktalardan biri kamuoyunda konuşulan “25 bin liralık seyyanen zam”. Bu rakam AYM tarafından belirlenmiş bir ödeme tutarı değil. 25 bin lira civarındaki hesaplamalar, 2023 yılında çalışan memurlara verilen 8 bin 77 liralık ilave ödemenin aradan geçen dönemdeki maaş artışları ve ekonomik değişkenler dikkate alınarak bugünkü karşılığının ne olabileceğine ilişkin hesaplamalardan kaynaklanıyor. Dolayısıyla “AYM emekliye 25 bin lira zam verecek” şeklindeki bir değerlendirme mevcut aşamada doğru değil.
Karar olumlu çıkarsa ne olacak?
Hukuki sürecin asıl önem taşıyan kısmı burada başlıyor. AYM’nin memur emeklilerinin başvurularında hak ihlali bulunduğu yönünde bir sonuca ulaşması halinde, kararın niteliğine göre yeni bir hukuki ve siyasi süreç gündeme gelebilir. Memur emeklilerinin aylıklarında nasıl bir düzenleme yapılacağı, tutarın nasıl hesaplanacağı ve geçmiş dönem kayıplarının karşılanıp karşılanmayacağı ise kararın içeriğine ve sonrasında atılacak hukuki/yasal adımlara bağlı olacak. Bu nedenle sosyal medyada dile getirilen “maaşa kesin 25 bin lira eklenecek” veya “1 milyon lira toplu ödeme yapılacak” iddiaları şu aşamada kesinleşmiş bir hak olarak değerlendirilemiyor.
Geriye dönük ödeme yapılabilir mi?
Emeklilerin merak ettiği ikinci büyük soru ise geçmişe dönük maaş farkı. Çünkü tartışmanın başlangıç tarihi Temmuz 2023’e kadar uzanıyor. Memur emeklileri lehine bir sonuç çıkması halinde geçmiş dönem kayıplarının nasıl ele alınacağı da önem kazanacak. Bazı hesaplamalarda geçmişe dönük ödemenin oldukça yüksek rakamlara ulaşabileceği ileri sürülüyor. Fakat AYM tarafından şu anda belirlenmiş veya kesinleştirilmiş herhangi bir toplu ödeme miktarı bulunmuyor.
SSK ve Bağ-Kur emeklileri de yararlanacak mı?
Konunun en kritik ayrıntılarından biri de bu. Mevcut hukuki uyuşmazlığın merkezinde, 2023 yılında görevdeki memurlara yapılan ilave ödemenin memur emeklilerine yansıtılmaması bulunuyor. Dolayısıyla dosya doğrudan memur emeklilerini ilgilendiriyor. SSK (4A) ve Bağ-Kur (4B) emeklileri bu uyuşmazlığın doğrudan tarafı değil. Memur emeklileri lehine çıkabilecek bir kararın SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin maaşlarına otomatik olarak aynı tutarda yansıması beklenmiyor. Bu kesimler için benzer bir ödeme gündeme gelecekse ayrıca yasal düzenleme yapılması gerekecek.
Neden emekli maaşına yansımamıştı?
Tartışmanın temelinde 2023’te tercih edilen ödeme yöntemi bulunuyor. Çalışan memurlara verilen 8 bin 77 liralık tutar, genel maaş katsayısını artıran klasik bir zamdan farklı olarak ilave ödeme şeklinde düzenlendi. Bu nedenle söz konusu tutar memur emeklilerinin aylıklarına aynı şekilde taşınmadı. Memur emeklilerinin hukuki itirazı da esas olarak çalışan memur ile emekli memur arasında ortaya çıkan bu fark üzerinde yoğunlaşıyor.
Şimdi gözler AYM’den çıkacak nihai kararda
Dosyaların birleştirilmesinin ardından milyonlarca memur emeklisi açısından asıl belirleyici gelişme AYM’nin esasa ilişkin vereceği karar olacak. Şu an için kesinleşmiş 25 bin liralık seyyanen zam, belirlenmiş bir ödeme tarihi veya kesinleşmiş geriye dönük toplu ödeme bulunmuyor. Buna karşılık 2023’ten bu yana devam eden seyyanen ödeme tartışmasının Anayasa Mahkemesi önüne kadar gelmesi nedeniyle dosyadan çıkacak karar, memur emeklilerinin maaşları açısından önemli sonuçlar doğurabilecek nitelikte. Bu nedenle emeklilerin yanıtını beklediği üç soru aynı: AYM ne karar verecek, olası bir hak ihlali kararı maaşlara nasıl yansıyacak ve geçmişe dönük fark ödenecek mi?
