İzmir’de yaşanan 3.8 büyüklüğündeki deprem, kentte yaşayan milyonlarca kişinin aklına aynı soruyu getirdi: “İzmir’in büyük deprem riski ne kadar?” Uzmanlara göre bu büyüklükteki depremler Ege Bölgesi’nin aktif fay sistemi içinde olağan hareketler olarak değerlendiriliyor. Ancak küçük sarsıntılar, İzmir ve çevresindeki diri fayların varlığını ve kentin deprem hazırlığı konusundaki eksiklerini yeniden gündeme getiriyor. Yer bilimciler, 3.8 büyüklüğündeki bir depremin tek başına büyük bir depremin habercisi olarak değerlendirilemeyeceğini, ancak bölgedeki hareketliliğin devam ettiğini gösterdiğini belirtiyor.
İzmir’i bekleyen tehlike: 7 büyüklüğüne ulaşabilecek depremler
Deprem uzmanları, İzmir ve çevresinde çok sayıda aktif fay hattı bulunduğuna dikkat çekiyor. Bilim insanlarının değerlendirmelerine göre kent çevresindeki diri fayların bazıları 6.0 ile 7.2 büyüklüğüne ulaşabilecek depremler üretme potansiyeline sahip.
Özellikle;
- İzmir Fayı
- Tuzla Fayı
- Seferihisar Fayı
- Gülbahçe Fayı
- Kemalpaşa Fayı
gibi aktif fay zonları, uzmanların yakından takip ettiği bölgeler arasında yer alıyor. Uzmanlar, İzmir’de riskin yalnızca fay hattının nereden geçtiğiyle sınırlı olmadığını, deprem dalgalarının etkisini artıran zemin yapısı ve yapı kalitesinin de belirleyici olduğunu vurguluyor.
2020 depremi büyük uyarı oldu
İzmir’in deprem hafızasında en önemli dönüm noktalarından biri ise 30 Ekim 2020 Sisam Depremi oldu. Ege Denizi’nde meydana gelen yaklaşık 6.6-6.9 büyüklüğündeki deprem, özellikle Bayraklı ve Bornova’da yıkıma yol açtı. Depremde 117 kişi hayatını kaybetti, yüzlerce kişi yaralandı. Uzmanlar, 2020 depreminden sonra İzmir’deki riskin bir kez daha görüldüğünü belirterek, kentin yeni bir büyük deprem öncesinde hazırlıklarını hızlandırması gerektiğini ifade ediyor.
En büyük risk kıyı ilçelerinde
İzmir’de deprem riskinin yalnızca fay hattına yakınlıkla değil, zemin özellikleriyle de arttığı belirtiliyor. Özellikle körfez çevresindeki dolgu ve alüvyon zeminli bölgelerde deprem dalgalarının büyüyebileceği ifade ediliyor. Uzmanların dikkat çektiği yüksek riskli bölgeler arasında;
- Bayraklı
- Bornova Ovası
- Konak
- Karşıyaka
- Çiğli
- Alsancak
- Balçova
gibi kıyıya yakın ve alüvyon zeminli bölgeler bulunuyor. Bu bölgelerde zeminin deprem sırasında büyütme etkisi oluşturabileceği ve sıvılaşma riskinin bulunduğu belirtiliyor. Fay hatlarına yakınlığı nedeniyle ise;
- Seferihisar
- Urla
- Güzelbahçe
- Narlıdere
- Kemalpaşa
- Torbalı
- Menemen
gibi ilçeler de uzmanların yakından izlediği bölgeler arasında yer alıyor.
İzmir’in en büyük sorunu: Yapı stoku
Uzmanlara göre İzmir’deki en kritik başlıklardan biri ise bina güvenliği. Kentteki yapıların önemli bölümünün eski yönetmeliklere göre inşa edildiğine dikkat çekilirken, özellikle 1998 deprem yönetmeliği öncesinde yapılan binaların risk grubunda olduğu belirtiliyor. İzmir’de yaklaşık 900 bin ila 1 milyon civarında bina bulunduğu, bunların önemli bir bölümünün günümüz deprem standartlarını karşılamadığı ifade ediliyor.
Uzmanların dikkat çektiği sorunlar şöyle:
- Eski yapı stoku
- Yetersiz mühendislik hizmeti alan binalar
- Kaçak kat ve düzensiz yapılaşma
- Geçmiş dönem imar uygulamaları
- Zemin-yapı uyumsuzluğu
Deprem riskinin yalnızca binanın yaşıyla ölçülemeyeceğini belirten uzmanlar, yeni tarihli bazı yapıların da denetim ve uygulama sorunları nedeniyle risk taşıyabileceğine dikkat çekiyor.
“Sorun deprem değil, hazırlıksız kent”
Deprem bilimciler, İzmir için asıl tehlikenin deprem büyüklüğünden çok, kentin olası bir büyük sarsıntıya ne kadar hazır olduğu olduğunu vurguluyor.
Uzmanlara göre;
- Riskli yapıların belirlenmesi,
- Kentsel dönüşümün hızlandırılması,
- Deprem toplanma alanlarının artırılması,
- Zemin analizlerinin tamamlanması,
- Vatandaşların bilinçlendirilmesi
hayati önem taşıyor.
İzmir’de yaşanan her küçük sarsıntı, bilim insanlarının yıllardır yaptığı aynı uyarıyı yeniden gündeme getiriyor: Büyük deprem ne zaman olacak sorusundan önce, İzmir’in o güne ne kadar hazır olduğu sorusunun yanıtlanması gerekiyor.
