İran’dan küresel petrol piyasalarını yakından ilgilendiren kritik bir açıklama geldi. İran’ın üst düzey askeri komuta merkezi Hatemu’l Enbiya Merkez Karargahı, Hürmüz Boğazı’nın gemi trafiğine kapatıldığını duyurdu. İran basınında yer alan haberlere göre karar, ABD’nin mutabakat kapsamındaki sorumluluklarını yerine getirmemesi ve İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarını sürdürmesi gerekçesiyle alındı. İran devlet televizyonunda yayımlanan açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının söz konusu ihlallere karşı “ilk adım” olduğu belirtildi. Açıklamada, saldırıların devam etmesi halinde yeni önlemlerin devreye alınabileceği uyarısı yapıldı. İran Devrim Muhafızları da boğazın tüm gemilere kapatıldığını duyurarak, gemilere Hürmüz Boğazı’na yaklaşmamaları çağrısında bulundu. Açıklamada, boğaza yaklaşacak gemilerin “tehlikede olacağı” ifade edildi.
ABD: Kapatıldığına dair kanıt yok
İran’ın açıklamasına ABD cephesinden karşılık geldi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Fox News’e yaptığı değerlendirmede, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapattığına dair herhangi bir kanıt bulunmadığını söyledi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın ticari gemi geçişlerine açık olduğunu belirtti. CENTCOM, 20 Haziran itibarıyla boğazdaki ticari gemi trafiğinin sürdüğünü ve aynı gün 55 ticari geminin geçiş yaptığını duyurdu. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise ABD’nin verdiği taahhütlere bağlı kalması gerektiğini söyledi. Bekayi, İran’ın anlaşmadaki sözlerini tuttuğunu belirterek, ABD’nin de İsrail’i Lübnan’a saldırılarını durdurmaya zorlaması gerektiğini ifade etti. Bekayi, karşı tarafın sözlerini yerine getirmemesi halinde anlaşmanın tehlikeye gireceğini ve İran’ın gerekli önlemleri alacağını vurguladı.
İsviçre’de kritik temas
İran heyetinin, mutabakatın uygulanması ve İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarının durdurulması başlıklarını görüşmek üzere İsviçre’ye gideceği bildirildi. Heyette İranlı üst düzey yetkililerin yer aldığı aktarıldı. Hürmüz Boğazı, dünya enerji taşımacılığı açısından en kritik geçiş noktalarından biri olarak biliniyor. Boğazda yaşanacak olası bir kapanma ya da güvenlik krizi, petrol fiyatları ve küresel ticaret üzerinde ciddi etki yaratabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Gerilim ateşkesten sonra tırmandı
ABD ve İran arasında yapılan mutabakatta İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarını durdurması şartı öne çıkmıştı. Ancak ateşkesin ardından İsrail’in Nebatiye bölgesini bombaladığı, saldırılarda çok sayıda kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. İsrail ordusu Hizbullah’ın ateşkesi ihlal ettiğini savunurken, Hizbullah tarafı ateşkes sonrası herhangi bir saldırı düzenlemediğini açıkladı. Hürmüz Boğazı’na ilişkin İran ve ABD’den gelen çelişkili açıklamalar, bölgede tansiyonun yeniden yükselebileceği endişesini artırdı.
