Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecinde simgesel bir yere sahip olan 9 Eylül 1922, İzmir’in yeniden özgürlüğüne kavuştuğu tarih olarak hafızalarda yer alıyor. Türk ordusunun Büyük Taarruz sonrası İzmir’e ulaşmasıyla kentte yaklaşık üç yıl süren işgal dönemi sona erdi.
15 Mayıs 1919’da Yunan ordusunun İzmir’e çıkmasıyla başlayan işgal, Anadolu’da büyük bir tepkiye yol açtı. İzmir’in işgali, Milli Mücadele’nin örgütlenmesinde önemli bir kırılma noktası olurken, Anadolu’nun birçok kentinde protesto mitingleri düzenlendi ve bağımsızlık mücadelesi güç kazandı.
Büyük Taarruz’dan İzmir’e uzanan yol
Kurtuluş mücadelesinin son aşaması olan Büyük Taarruz, 26 Ağustos 1922’de başladı. Türk ordusu, kısa sürede Yunan kuvvetlerini geri püskürterek Batı Anadolu’da ilerlemeye başladı.
30 Ağustos’ta kazanılan Başkomutanlık Meydan Muharebesi sonrasında Mustafa Kemal Paşa’nın “Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz’dir. İleri!” emriyle Türk birlikleri İzmir’e doğru harekete geçti.
Türk süvarileri, 9 Eylül 1922 sabahı İzmir’e ulaştı. Ahmet Zeki Bey komutasındaki birliklerin ardından Mürsel Paşa ve Fahrettin Paşa komutasındaki kuvvetler kente girdi. Saat 10.00 sıralarında Türk ordusunun İzmir’e tamamen hakim olmasıyla işgal sona erdi.
Hükümet Konağı’na dikilen bayrak
İzmir’in kurtuluşunun en önemli sembollerinden biri, Türk bayrağının Hükümet Konağı’na çekilmesi oldu.
Yüzbaşı Şerafettin Bey ve beraberindeki askerler, Konak’a ilerlerken düşman ateşiyle karşılaştı. Çatışmalarda bazı askerler hayatını kaybetti. Yaralanmasına rağmen ilerleyen Şerafettin Bey, Hükümet Konağı’nın balkonuna çıkarak Türk bayrağını göndere çekti.
Aynı gün Sarıkışla ve Kadifekale’ye de Türk bayrakları asıldı. Böylece İzmir’in kurtuluşu tüm dünyaya ilan edildi.
Milli Mücadele’nin zaferle sonuçlanan günü
Mustafa Kemal Paşa, İzmir’in kurtuluşunu Belkahve’den takip etti. 10 Eylül 1922’de İzmir’e gelen Mustafa Kemal Paşa, Hükümet Konağı’nda yaptığı konuşmayla zaferin milletin ortak başarısı olduğunu vurguladı.
İzmir’in kurtuluşunun ardından yürütülen takip harekatıyla Batı Anadolu’daki Yunan kuvvetleri tamamen bölgeden çıkarıldı. Bu gelişmeler, Mudanya Ateşkes Antlaşması ve ardından Lozan Barış Antlaşması sürecini başlattı.
Bugün 9 Eylül, İzmir için yalnızca bir kurtuluş tarihi değil; bağımsızlık mücadelesinin, dayanışmanın ve yeniden doğuşun simgesi olarak kutlanmaya devam ediyor.
