Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi, diplomasi başlıklarının yanında küresel ekonominin de yönünü belirleyen gelişmelere sahne oldu. ABD Başkanı Donald Trump’ın zirve sırasında İran ile ilgili yaptığı sert açıklamalar, piyasalarda günün ana kırılma noktası haline geldi. Trump’ın geçici ateşkes sürecinin sona erdiğini duyurması ve Tahran yönetimiyle yeni bir uzlaşı aramadığını söylemesi, jeopolitik risk algısını bir anda yukarı taşıdı. Reuters, açıklamanın ardından petrol fiyatlarının yüzde 5’in üzerinde yükseldiğini, Avrupa hisselerinde ise yaklaşık yüzde 1,8’lik düşüş yaşandığını aktardı.
Küresel piyasalar, uzun süredir ABD-İran hattındaki gerilimi enerji arzı, enflasyon ve faiz beklentileri üzerinden fiyatlıyordu. Ancak Trump’ın Ankara’dan verdiği mesaj, yatırımcıların riskten kaçış eğilimini hızlandırdı. Normal koşullarda güvenli liman talebiyle desteklenmesi beklenen altın, bu kez dolar ve tahvil faizlerindeki yükseliş baskısıyla aşağı yönlü hareket etti.
Altın neden geriledi
Piyasanın en dikkat çekici tarafı, artan savaş riski karşısında altın fiyatlarının yükselmek yerine geri çekilmesi oldu. Reuters verilerine göre spot altın gün içinde yüzde 1’in üzerinde düşerek ons başına 4 bin 63 dolar seviyesine indi; ABD vadeli altın kontratlarında kayıp ise yüzde 2’ye yaklaştı. Aynı haberde, petrol fiyatlarındaki sıçramanın enflasyon ve faiz artışı beklentilerini güçlendirdiği, bunun da faiz getirisi olmayan altın üzerinde baskı yarattığı belirtildi.
İç piyasada da benzer bir hareket izlendi. Piyasa ekranlarında gram altın 6 bin 105 lira çevresinde fiyatlanırken, ons altın 4 bin 50 doların biraz üzerinde seyretti. Çeyrek altında satış fiyatı 11 bin 500 lira bandında kalırken, yatırımcıların gözü hem kur tarafına hem de ABD’den gelecek yeni açıklamalara çevrildi.
Bu tablo, piyasaların yalnızca jeopolitik manşetlere değil, bu manşetlerin para politikası üzerindeki olası etkilerine de odaklandığını gösterdi. Petrolün yükselmesi, enflasyon endişesini yeniden öne çıkarırken; doların güçlenmesi ve tahvil faizlerinin yukarı gitmesi, altın tarafında alışları sınırladı.
Petrol ateşi büyüttü
Ankara’daki açıklamaların ardından asıl sert fiyatlama enerji piyasasında görüldü. ABD ile İran arasında gerilimin yeniden tırmanması, özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden geçen enerji sevkiyatlarına ilişkin endişeleri artırdı. Euronews, Trump’ın ateşkesin bittiğini söylemesinin ardından petrol fiyatlarının yüzde 6’nın üzerinde yükseldiğini ve Avrupa ile Asya borsalarında satışların derinleştiğini yazdı.
Petroldeki artış, yalnızca enerji şirketlerini değil, tüm küresel fiyatlama zincirini etkileyen bir başlık olarak öne çıktı. Çünkü petrol fiyatları yükseldiğinde taşıma maliyetlerinden üretim giderlerine kadar geniş bir alanda enflasyon baskısı oluşuyor. Bu baskı da merkez bankalarının faizleri daha uzun süre yüksek tutabileceği beklentisini güçlendiriyor.
Borsalarda kırmızı ekran
Gerilimin artmasıyla hisse senedi piyasalarında da satış baskısı güçlendi. Avrupa borsalarında kayıplar yüzde 2’ye yaklaşırken, yatırımcılar savunma, enerji ve güvenli liman varlıkları dışındaki pozisyonlarını azaltma eğilimine girdi. Reuters, Trump’ın Ankara’daki açıklamalarının ardından doların güçlendiğini ve tahvil faizlerinin yükseldiğini bildirirken, piyasalardaki ana kaygının yeniden enflasyon riski olduğunu vurguladı.
Türkiye tarafında da Borsa İstanbul negatif havadan etkilendi. Dünya Gazetesi’nin aktardığı verilere göre BIST 100, Ankara’daki zirveden gelen açıklamalar sonrasında yüzde 1,47 kayıpla 14 bin 283 puana geriledi. Aynı değerlendirmede, teknik seviyelerin ve dış haber akışının kısa vadeli işlemlerde daha yakından izleneceği ifade edildi.
Borsadaki satışlarda yalnızca dış gerilim değil, küresel risk iştahındaki düşüş de etkili oldu. Yabancı yatırımcının gelişen ülke piyasalarına yönelik iştahı, jeopolitik risk dönemlerinde genellikle zayıflıyor. Bu durum, Borsa İstanbul gibi dış haber akışına duyarlı piyasalarda daha hızlı fiyat hareketlerine yol açabiliyor.
Dolar güç kazandı
Trump’ın çıkışı sonrası dolar endeksinde yukarı yönlü hareket izlendi. Wall Street Journal, ABD-İran ateşkesinin sona erdiğine yönelik açıklamaların ardından doların güçlendiğini, dolar endeksinin 101 seviyesinin üzerine çıktığını yazdı. Haberde, artan petrol fiyatlarının ve enflasyon beklentilerinin dolara destek verdiği değerlendirmesi yapıldı.
Doların güçlenmesi, altın için ayrıca baskı yaratan bir unsur oldu. Çünkü altın dolar cinsinden fiyatlandığı için Amerikan para birimindeki yükseliş, diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar açısından altını daha pahalı hale getiriyor. Bu da talep tarafında kısa vadeli zayıflamaya neden olabiliyor.
İç piyasada ise yatırımcılar hem küresel dolar hareketini hem de Türk lirasındaki seyrin gram altına etkisini takip ediyor. Ons altında düşüş yaşansa bile kur tarafındaki hareketlilik, gram altının yönünü zaman zaman farklılaştırabiliyor. Bu nedenle iç piyasada fiyatlamalar, ons altın ve dolar/TL dengesinin birlikte okunmasını gerektiriyor.
