İktidarın üzerinde çalıştığı ve sosyal yardım sisteminde yapısal bir dönüşüm olarak tanımlanan GETAD modeli, birkaç ay içinde belirlenen pilot bölgelerde uygulanmaya başlanacak. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ortak yürütülen çalışmalarda, mevcut sosyal yardım programlarının yeni sisteme entegre edilmesi de planlanıyor.
AKP’li kaynaklara göre süreç, Cevdet Yılmaz başkanlığında koordine ediliyor. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları üzerinden yürütülen yardımlar, GETAD çatısı altında daha bütüncül ve bölgesel temelli bir yapıya kavuşturulacak.
Hane bazlı destek: Çalışan olsa da yardım yapılacak
Yeni sistemin en dikkat çeken yönlerinden biri, hanede çalışan bulunmasının destek için engel olmaması. Belirlenecek eşik gelirin altında kalan haneler, gelirleri bu seviyeye tamamlanacak şekilde desteklenecek.
Destekler;
-
kira,
-
gıda,
-
ısınma,
-
enerji
veya nakit yardım biçiminde sağlanabilecek.
Hanenin gelir durumu, çocuk sayısı, evde yaşayan kişi sayısı ve barınma koşulları gibi kriterler birlikte değerlendirilecek. Örneğin asgari ücret geliri olan ancak kirada yaşayan ve kalabalık aile yapısına sahip haneler için ek destek seçenekleri masada.
Eşik gelirde asgari ücret belirleyici olacak
GETAD kapsamında belirlenecek “eşik gelir” için asgari ücretin referans alınması öne çıkan formüllerden biri. Buna göre;
-
geliri asgari ücretin altında kalan haneler, destekle bu seviyeye çekilebilecek,
-
asgari ücret geliri olup yüksek kira ödeyenlere kira desteği,
-
çocuk sayısı fazla olan ailelere ilave sosyal yardım sağlanabilecek.
Yetkililer, Türkiye genelinde tek bir eşik gelir belirlenmeyeceğini, her ilin ve ilçenin geçim koşullarına göre farklı eşiklerin uygulanacağını vurguluyor.
Bölgeye göre farklı destek modelleri
Çalışmalarda, iklim, ekonomik yapı ve yaşam maliyetleri temel belirleyici olacak. Örneğin;
-
Ağrı, Şırnak gibi soğuk iklime sahip illerde ısınma ve enerji desteği,
-
İstanbul, Antalya gibi büyük ve pahalı şehirlerde kira desteği,
-
bazı bölgelerde ise gıda ağırlıklı yardımlar ön plana çıkacak.
Bu kapsamda her ilin kendi sosyoekonomik profiline göre özel destek paketleri oluşturulması hedefleniyor.
Başvurular ve yaygınlaştırma takvimi
GETAD’a başvurular beyan esasına dayalı olacak. Ayrıca yapılan incelemeler sonucunda ihtiyacı tespit edilen haneler de sisteme dahil edilecek. Pilot uygulamanın ardından, sistemin 2027 yılında tüm Türkiye’ye yaygınlaştırılması planlanıyor.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Plan ve Bütçe Komisyonu’ndaki değerlendirmesinde, yeni modelin istihdamdan caydırıcı olmayacağını, aksine sosyal yardım alanında kalıcı ve adil bir yapı oluşturacağını ifade etmişti.
Yetkililer, “Amaç; herkes için tek tip yardım değil, gerçek ihtiyaca göre doğru destek sağlamak. İl ve ilçe bazlı eşikler bu yüzden hayata geçiriliyor” değerlendirmesini yapıyor.
