Anayasa Mahkemesi, dijital materyaller üzerinde yapılan arama ve el koyma işlemlerine ilişkin önemli bir karara imza attı. Resmî Gazete’de yayımlanan kararla birlikte, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “Bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama ve el koyma” başlıklı 134. maddesindeki bazı hükümler iptal edildi.
Karar, özellikle soruşturma süreçlerinde dijital materyallere yönelik uygulamaların hukuki sınırları açısından yeni bir tartışmayı da beraberinde getirdi. Yüksek Mahkeme’nin iptal gerekçesinde, bazı hükümlerin temel hak ve özgürlükler bakımından Anayasa’ya aykırılık taşıdığı vurgulandı.
Başvuru Bursa’daki kaçakçılık davasından geldi
Süreç, Bursa 1. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülen bir kaçakçılık davası sırasında başladı. Mahkeme, soruşturmalarda sıkça uygulanan CMK 134. madde hükümlerinin anayasal güvence altındaki haklarla çelişebileceği değerlendirmesiyle dosyayı Anayasa Mahkemesi’ne taşıdı.
Başvuruda özellikle dijital materyallere yönelik arama, veri kopyalama ve cihazlara el koyma işlemlerinin kapsamı ile sınırlarının yeterince açık olmadığı savunuldu.
Anayasa Mahkemesi ise yaptığı incelemede bazı düzenlemelerin ölçülülük ve temel hakların korunması ilkeleri bakımından sorun oluşturduğuna hükmetti.
Hangi hükümler iptal edildi?
Yüksek Mahkeme’nin iptal kararı, CMK’nin 134. maddesindeki iki temel bölümü kapsıyor.
İptal edilen düzenlemeler arasında, “somut delillere dayanan kuvvetli şüphe” halinde hâkim kararıyla bilgisayarlarda arama yapılabilmesine ve dijital kayıtların kopyalanabilmesine ilişkin hükümler yer aldı.
Bunun yanı sıra, şifrenin çözülememesi veya gizlenmiş verilere ulaşılamaması durumunda bilgisayar ve dijital materyallere el konulmasına imkan sağlayan bölüm de Anayasa’ya aykırı bulundu. AYM, söz konusu hükümlerin yalnızca belirli ifadelerini değil, bunlarla bağlantılı uygulama alanlarını da iptal etti.
Karar hemen uygulanmayacak
Anayasa Mahkemesi’nin verdiği kararın yürürlüğe giriş tarihi ise dikkat çekti. Resmî Gazete’de yayımlanan karara göre iptal hükümleri hemen uygulanmayacak.
Yüksek Mahkeme, yasama organına yeni düzenleme yapabilmesi için 9 aylık süre tanıdı. Bu süreçte mevcut düzenleme yürürlükte kalmaya devam edecek. Kararın yürürlüğe girmesiyle birlikte, dijital materyaller üzerindeki arama ve el koyma işlemlerine ilişkin yeni bir yasal çerçeve hazırlanması gerekecek.
